Legislator Rechtsprechung & Gesetzgebung
IV CSK 78/07 KI-generiert

Supreme Court overturned appeal ruling on co-op debt liability, requiring specific legal basis beyond general statute mentions.

Geschäftsnummer IV CSK 78/07
Gericht / Behörde
Rechtsordnung Polen (PL)
Ausgang Teilweise gutgeheissen (Partially Allowed)

Legislator-Zusammenfassung

KI-generiert

The Supreme Court partially allowed the cassation appeal against a lower court's dismissal of a lawsuit seeking to revoke a housing cooperative's resolution. The appellant argued that the lower court erred by relying solely on a general statutory provision regarding debt liability without applying the specific rule mandating non-profit operational principles. The court held that the lower instance failed to consider Article 6 of the Housing Cooperatives Act, which establishes the cooperative's non-profit nature and prohibits treating debts as profit or surplus. Consequently, the Supreme Court revoked the contested judgment in part and remanded the case for a new decision based on these corrected legal principles.

Legislator-Regeste

KI-generiert

Art. 4 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych; Art. 6 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych: The liability of housing cooperative members for debts beyond operational expenses requires strict adherence to the non-profit operational principle, prohibiting the treatment of such debts as profit or financial surplus.

Schlagwörter

KI-generiert
housing cooperative member liability non-profit principle operational expenses cassation appeal statutory interpretation remand for retrial

Zitierte Gesetzesbestimmungen

KI-generiert
art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych
eksploatacja i utrzymanie nieruchomości (art. 4 ust.
art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych
poddane rygorom z art. 6 ust.
art. 19 § 2 i 3 Prawa spółdzielczego
wierzycieli spółdzielni za jej zobowiązania (art. 19 § 2 i 3, a także art.
art. 353 § 1 k.c.
eksploatacyjnych jest wszakże istnienie zobowiązania w rozumieniu art. 353 § 1
art. 398 § 1 k.p.c.
Skarga kasacyjna powoda – oparta na obydwu podstawach z art. 398 3 k.p.c.
art. 31 ust. 3 Konstytucji
z art. 31 ust. 3 Konstytucji, nie musiała
art. 353 § 1 k.c
eksploatacyjnych jest wszakże istnienie zobowiązania w rozumieniu art. 353 § 1
art. 39815 § 1 k.p.c
Sądu z mocy art. 39815 § 1 k.p.c.

Zitierte Rechtsprechung

KI-generiert

Fragen Sie sich, wie dieser Entscheid auf Ihren Fall anwendbar ist?

Prüfen Sie diesen Entscheid zusammen mit Bundesrecht, kantonalen Erlassen, Kommentaren und Folgeentscheiden in Legislator AI.

Fall in Legislator öffnen →

Volltext

Sygn. akt IV CSK 78/07

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 czerwca 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący)

SSN Marian Kocon (sprawozdawca)

SSN Krzysztof Strzelczyk

Protokolant Bogumiła Gruszka

w sprawie z powództwa G. B. i in., przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej "T" w L.

o uchylenie uchwał,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej

w dniu 28 czerwca 2007 r.,

skargi kasacyjnej powoda G. B.

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 8 listopada 2006 r.,

uchyla zaskarżony wyrok w pkt I (pierwszym) i III (trzecim),

a także w pkt II (drugim) oraz IV (czwartym) w odniesieniu do

powoda G. B. i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 8 listopada 2006 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda

G. B. od wyroku Sądu Okręgowego w L., którym ten Sąd oddalił powództwo

skierowane przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej „T” w L. o uchylenie uchwały nr 1

§ 1 i 2 Zebrania Przedstawicieli z dnia 2 kwietnia 2004 r. w sprawie „pozyskania

środków na spłatę zadłużenia”. U podłoża tego rozstrzygnięcia legł pogląd, że dla

obciążenia członków spółdzielni jej zobowiązaniami także z innych tytułów niż

eksploatacja i utrzymanie nieruchomości (art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia

2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych - tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 119,

poz. 1116 ze zm.) wystarczy ogólna wzmianka w statucie przewidująca możliwość

wprowadzenia tego obciążenia.

Skarga kasacyjna powoda – oparta na obydwu podstawach z art. 398 3 k.p.c.

– zawiera zarzut naruszenia art. 130 § 2,3, art. 42 § 2 ustawy z dnia 16 września

1982 r. – Prawo spółdzielcze (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r., Nr 188, poz. 1848 ze

zm.), art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach

mieszkaniowych - tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 ze zm.), art. 158,

386§ 4, 328 § 2, 365 § 1 k.p.c., i zmierza do uchylenia zaskarżonego wyroku oraz

przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sądy niższej instancji pominęły, że obciążenie członków spółdzielni jej

zobowiązaniami także z innych tytułów niż eksploatacja i utrzymanie nieruchomości

przewidziane w art. 4 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych zostało

poddane rygorom z art. 6 ust. 1 tej ustawy.

Artykuł 6 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, odpowiadający

treścią dawnemu art. 208 § 4 Prawa spółdzielczego, wyraża zasadę tzw.

bezwynikowej działalności gospodarczej spółdzielni mieszkaniowej, która prowadzi

działalność niezarobkową. Przepis ten stanowi lex specialis w stosunku do art. 75

Prawa spółdzielczego, zgodnie z którym zysk spółdzielni, po pomniejszeniu

o podatek dochodowy i inne obciążenia obowiązkowe wynikające z odrębnych

przepisów

ustawowych,

stanowi

nadwyżkę

bilansową.

W

konsekwencji

w działalności gospodarczej spółdzielni mieszkaniowej w ogóle nie występują

pojęcia zysku ani nadwyżki bilansowej, zaś ewentualna nadwyżka przychodów nad

kosztami odpowiednio zwiększa przychody w roku następnym. Podobnie w sytuacji,

gdy w danym roku występuje nadwyżka kosztów nad przychodami, odpowiednio

zwiększa ona koszty w roku następnym.

Przepis art. 6 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych dotyczy

wyników całej działalności gospodarczej spółdzielni mieszkaniowej i nie może być

interpretowany jako dotyczący wyłącznie kosztów i przychodów spółdzielni,

określonych w przepisach art. 4 ust. 1, 11, 2 i 4 ustawy o spółdzielniach

mieszkaniowych, a więc związanych z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości

w części stanowiącej mienie członków albo innych osób, którym przysługują prawa

do lokali, eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości stanowiących mienie

spółdzielni oraz z zobowiązaniami spółdzielni z innych tytułów. Istnieją bowiem

jeszcze inne koszty bądź przychody spółdzielni mieszkaniowej (zob. choćby art. 4

ust. 5 i art. 5 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych). Rozważany przepis

nie może być ponadto interpretowany w sposób oderwany od ogólnych reguł Prawa

spółdzielczego określających sposób pokrywania strat poniesionych przez

spółdzielnię mieszkaniową. Zgodnie z tymi regułami, po pierwsze, statut spółdzielni

powinien określać zasady pokrywania strat spółdzielni (art. 5 § 1 pkt 8 Prawa

spółdzielczego), przy czym do wyłącznej właściwości walnego zgromadzenia

należy podejmowanie uchwał w sprawie sposobu pokrycia strat (art. 38 § 1 pkt 4

Prawa spółdzielczego). Po drugie, członek spółdzielni uczestniczy w pokrywaniu jej

strat do wysokości zadeklarowanych udziałów oraz nie odpowiada wobec

wierzycieli spółdzielni za jej zobowiązania (art. 19 § 2 i 3, a także art. 21 i 28 Prawa

spółdzielczego). Po trzecie, straty bilansowe spółdzielni pokrywa się z funduszu

zasobowego, a w części przekraczającej fundusz zasobowy - z funduszu

udziałowego i innych funduszów własnych spółdzielni według kolejności ustalonej

przez statut (straty pierwszego roku obrachunkowego po założeniu spółdzielni

mogą być pokryte w roku następnym), gdyby zaś fundusze własne nie wystarczyły

na pokrycie strat, walne zgromadzenie może podjąć uchwałę zobowiązującą

członków do wcześniejszego wpłacenia udziałów, niż to przewiduje statut (art. 90

§ 1 i 2, z zastrzeżeniem art. 123 Prawa spółdzielczego). Przepis art. 6 ust. 1

ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych nie zmienia w żaden sposób tych reguł

(tak też SN w wyroku z dnia 11 stycznie 2006 r. II CSK 30/05, OSNC 2006, nr 10,

poz. 167).

W powołanym wyżej wyroku Sąd Najwyższy zauważył, że wymienione wyżej

przepisy Prawa spółdzielczego, dotyczące pokrywania strat spółdzielni, mogą być

zresztą w pełni odniesione jedynie do takiej spółdzielni mieszkaniowej, w której

wszystkie prawa do lokali, w tym zwłaszcza spółdzielcze własnościowe prawa do

lokali i prawa odrębnej własności lokali, przysługują członkom. Należy w związku

z tym podkreślić, że w konsekwencji wejścia w życie kilku wyroków Trybunału

Konstytucyjnego utraciła aktualność dawna zasada związania spółdzielczego

własnościowego prawa do lokalu z członkostwem spółdzielni, zgodnie z którą

prawo to mogło trwale przysługiwać wyłącznie członkowi spółdzielni lub

małżonkom, z których przynajmniej jeden musiał być członkiem spółdzielni.

Najpierw, po utracie mocy obowiązującej art. 228 § 3 Prawa spółdzielczego na

podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lutego 1999 r., K. 23/98

(OTK 1999, nr 2, poz. 25), spadkobiercy zmarłego członka spółdzielni

mieszkaniowej nie musieli ubiegać się o członkostwo w spółdzielni. Później

Trybunał Konstytucyjny stwierdził w wyroku z dnia 21 maja 2001 r., SK 15/00 (OTK

2001, Nr 4, poz. 85), że nieobowiązujący już wówczas art. 228 § 1 Prawa

spółdzielczego był niezgodny z art. 64 ust. 1 i 3 w zw. z art. 21 ust. 1 i art. 31 ust. 3

Konstytucji. Następnie, na podstawie wyroku z dnia 29 czerwca 2001 r., K. 23/00

(OTK 2001, nr 5, poz. 124), w którym Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 216 Pr.

spółdz. jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji, nie musiała

się ubiegać o członkostwo w spółdzielni osoba, której małżeństwo zostało

rozwiązane przez rozwód albo unieważnione. Wreszcie całkowite zerwanie związku

między już ustanowionym spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu

a członkostwem w spółdzielni nastąpiło po wejściu w życie wyroku z dnia 30 marca

2004 r., K 32/03 (OTK 2004, Nr 3A, poz. 22), w którym Trybunał Konstytucyjny

stwierdził, że art. 172 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych jest niezgodny

z art. 64 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji, a art. 178 ust. 1 ustawy

o spółdzielniach mieszkaniowych jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 31 ust.

3 Konstytucji. Poza tym należy podkreślić, że zasada związania prawa do lokalu

z członkostwem

w

spółdzielni

mieszkaniowej

nigdy

nie

obowiązywała

w odniesieniu do już ustanowionego prawa odrębnej własności lokalu.

W tej sytuacji należy odwołać się do regulacji zamieszczonych w przepisach

art. 4 ust. 1, 11, 2 i 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, określających

obowiązki członków spółdzielni i osób niebędących członkami, którym przysługują

spółdzielcze własnościowe prawa do lokali bądź prawa odrębnej własności lokali,

w zakresie ponoszenia tzw. opłat eksploatacyjnych. Obowiązek ponoszenia

rzeczonych opłat polega, po pierwsze, na uczestniczeniu wymienionych osób

w wydatkach związanych z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach

przypadających na ich lokale oraz eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości

stanowiących mienie spółdzielni. Wysokość opłat powinna być przez spółdzielnię

w taki sposób skalkulowana, aby nie powstawała różnica między wielkością

kosztów i przychodów. Jeżeli taka różnica powstanie, powinna być skorygowana

przez spółdzielnię przy ustalaniu wysokości opłat eksploatacyjnych, i to

niekoniecznie dopiero w następnym roku obrachunkowym (tj. z reguły w następnym

roku kalendarzowym), ale możliwie jak najszybciej, a więc najlepiej już

w następnym miesiącu po stwierdzeniu wystąpienia owej różnicy, jeżeli jest to tylko

możliwe ze względu na konieczność zachowania procedury określonej w art. 4 ust.

7 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Po drugie, obowiązek ponoszenia opłat

eksploatacyjnych polega na uczestniczeniu członków i osób niebędących członkami

w „zobowiązaniach spółdzielni z innych tytułów”. Przepisy art. 4 ust. 1, 11, 2 i 4

ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych stanowią w tym zakresie leges speciales

w stosunku do wyżej wspomnianych przepisów art. 19 § 2 i 3 Prawa

spółdzielczego, które wyrażają zasadę ograniczonej odpowiedzialności członków

spółdzielni za jej długi. Przesłanką uwzględnienia długów spółdzielni w opłatach

eksploatacyjnych jest wszakże istnienie zobowiązania w rozumieniu art. 353 § 1

k.c., a więc stosunku prawnego, w którym osoba trzecia (wierzyciel) może żądać od

spółdzielni (dłużnika) świadczenia, a spółdzielnia powinna świadczenie spełnić.

Skoro Sąd Apelacyjny powyższych zasad nie miał na uwadze, wyrok tego

Sądu z mocy art. 39815 § 1 k.p.c. należało uchylić w zaskarżonym zakresie i sprawę

przekazać do ponownego rozpoznania.