Legislator Rechtsprechung & Gesetzgebung
IV CSK 418/09 KI-generiert

Supreme Court partially dismissed appeal on advance payment validity and contract formation timing.

Geschäftsnummer IV CSK 418/09
Gericht / Behörde
Rechtsordnung Polen (PL)
Ausgang Teilweise gutgeheissen (Partially Allowed)

Legislator-Zusammenfassung

KI-generiert

The Supreme Court partially revoked the appellate court's judgment, ordering a retrial on the 1.2 million PLN claim while dismissing the rest of the cassation appeal. The plaintiff argued for contract formation and return of the advance payment, but the court found the defendant validly withdrew the preliminary agreement due to the plaintiff's failure to secure funds. The court ruled that the advance payment constituted a deposit under the Civil Code and that the parties shared responsibility for the lack of funds, precluding double damages.

Legislator-Regeste

KI-generiert

Art. 390 § 2 k.c.; Art. 394 § 1, § 3 k.c.: The expiration of a deadline for securing funds does not terminate the obligation to conclude the promised contract but renders the claim for formation enforceable; if the obligor fails to secure funds, the other party may validly withdraw, and if the failure stems from circumstances shared by both parties, the deposit must be returned without double damages.

Schlagwörter

KI-generiert
promised contract formation advance payment validity deposit return preliminary agreement withdrawal shared responsibility breach

Zitierte Gesetzesbestimmungen

KI-generiert
Art. 390 § 2 k.c.
z art. 390 § 2 k.c. o zawarcie umowy przyrzeczonej.
Art. 394 § 1 k.c.
Rację ma skarżąca w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 394 § 1 k.c.,
Art. 394 § 3 k.c.
naruszenia art. 394 § 3 k.c. istotna jest kwestia odpowiedzialności skarżącej za
§ 3 pkt. 6 zd. 2 umowy przedwstępnej
art. 3983 k.p.c
podstawach z art. 3983 k.p.c.
art. 390 § 2 k.c
z art. 390 § 2 k.c. o zawarcie umowy przyrzeczonej. Z tego też założenia zasadnie
art. 394 § 1 k.c
Rację ma skarżąca w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 394 § 1 k.c.,
art. 394 § 3 k.c
naruszenia art. 394 § 3 k.c.
art. 394 k.c
Zgodnie z § 3 art. 394 k.c.
art. 89 k.c
treści tej umowy warunku w rozumieniu art. 89 k.c.

Zitierte Rechtsprechung

KI-generiert

Fragen Sie sich, wie dieser Entscheid auf Ihren Fall anwendbar ist?

Prüfen Sie diesen Entscheid zusammen mit Bundesrecht, kantonalen Erlassen, Kommentaren und Folgeentscheiden in Legislator AI.

Fall in Legislator öffnen →

Volltext

Sygn. akt IV CSK 418/09

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 marca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Dariusz Dończyk

SSN Barbara Myszka

w sprawie z powództwa "B. N." Spółki z o.o. w S.

przeciwko G. S. B.

o nakazanie złożenia oświadczenia woli ewentualnie o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 11 marca 2010 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej

od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 27 lutego 2009 r.,

uchyla zaskarżony wyrok w zakresie żądania zasądzenia

kwoty 1.200.000 zł (jeden milion dwieście tysięcy złotych)

z odsetkami oraz kosztów postępowania apelacyjnego i w tym

zakresie przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu do

ponownego rozpoznania, a także orzeczenia o kosztach

postępowania

kasacyjnego;

oddala

skargę

kasacyjną

w pozostałym zakresie.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny oddalił apelację powódki „B. N.” Spółki z ograniczoną

odpowiedzialnością w S. od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 22 sierpnia 2008 r.,

którym oddalono żądanie powódki skierowane przeciwko pozwanemu G.S. B.

o nakazanie złożenia oświadczenia woli o sprzedaży udziałów w Spółce

z ograniczoną odpowiedzialnością „W. N.”, ewentualnie o zasądzenie kwoty

1200000 zł tytułem zwrotu uiszczonego zadatku. U podłoża tego rozstrzygnięcia

legło ustalenie, że powódka – wbrew obowiązkowi wynikającemu z umowy

przedwstępnej – nie zapewniła sobie środków pieniężnych na zakup tych udziałów.

Skarga kasacyjna powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego – oparta na obu

podstawach z art. 3983 k.p.c. – zawiera zarzut naruszenia art. 64, 65, 390, 394 k.c.,

233 k.p.c., i zmierza do zmiany tego wyroku i uwzględnienia żądania powódki,

bądź jego uchylenia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Termin zawarcia umowy przyrzeczonej określony w umowie przedwstępnej

nie jest terminem końcowym, a jedynie terminem spełnienia świadczenia, którego

upływ nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania do zawarcia umowy przyrzeczonej.

Przeciwnie, upływ tego terminu skutkuje wymagalnością roszczenia wynikającego

z art. 390 § 2 k.c. o zawarcie umowy przyrzeczonej. Z tego też założenia zasadnie

wyszedł Sąd Apelacyjny oddalając żądanie nakazania złożenia oświadczenia woli

o sprzedaży udziałów.

Zarzucając naruszenie art. 390 § 2 k.c. skarżąca pomija wiążące Sąd

Najwyższy ustalenie, że w określonym w umowie przedwstępnej terminie, jak i do

chwili orzekania przez Sąd Apelacyjny, nie zapewniła sobie środków pieniężnych

na zakup udziałów. W świetle tego ustalenia nie ma istotnego znaczenia

podnoszona w skardze kasacyjnej okoliczność, że według § 3 pkt. 6 zd. 2 umowy

przedwstępnej „zapłata pozostałej części ceny sprzedaży nastąpi (....) w terminie

nie dłuższym niż 14 dni licząc od daty zawarcia umowy ostatecznej”.

Pozwany bowiem, przy nieuchronnym niewykonaniu zobowiązania przez skarżącą,

polegającym na zabezpieczeniu środków pieniężnych na uiszczenie ceny udziałów

w umówionym terminie, był umocowany do powstrzymania się od zawarcia

przyrzeczonej umowy sprzedaży dopóty, dopóki skarżąca nie dała należytego

zabezpieczenia tej zapłaty. Zarówno na skarżącej, jak i na pozwanym ciążył

obowiązek wykonania zobowiązania wynikającego z umowy przyrzeczonej

„pod warunkiem” spełnienia świadczenia przez drugą stronę. Antycypacyjne

naruszenie przez skarżącą

zobowiązania zgromadzenia środków pieniężnych

z przeznaczeniem na zapłatę ceny w umówionym terminie należało ocenić, jako

równoznaczne

z

niespełnieniem

tego

warunku.

W

konsekwencji,

wbrew

odmiennemu stanowisku skarżącej, Sąd Apelacyjny miał podstawy do uznania,

że pozwany, w ustalonych okolicznościach, skutecznie odstąpił od umowy

przedwstępnej.

Rację ma skarżąca w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 394 § 1 k.c.,

jedynie o tyle, o ile twierdzi, iż zadatek powinien być dany przy zawarciu umowy,

i dalej, że kwota wręczona kontrahentowi po zawarciu umowy w zasadzie nie może

być uznana za zadatek (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 października 1999 r.,

I CKN 262/98, OSNC 2000, nr 4, poz. 71). Skarżąca jednakże pomija, że strony

umowy przedwstępnej w istocie ustaliły, odmiennie, niż to zostało zapisane w § 6

pkt. 1 lit. a umowy, iż kwota 1200000 zadatku zostanie wpłacona powodom na

określony rachunek bankowy. W świetle zaś tej okoliczności zasadnie Sąd

Apelacyjny uznał, z powołaniem się na stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone

w wyroku z dnia 8 lutego 2008 r., w sprawie I CSK 328/07 (OSN 2009/4/60),

że przelana na konto pozwanego kwota 1200000 stanowiła zadatek w znaczeniu

ścisłym, tj. ze skutkami określonymi w art. 394 § 1 k.c.

Przyczyny z jakich nie doszło do zawarcia umowy przyrzeczonej są

oczywiste; brak środków na zakup udziałów spółki „W. N.”. W związku z zarzutem

naruszenia art. 394 § 3 k.c. istotna jest kwestia odpowiedzialności skarżącej za

brak tych środków, a tym samym za niewykonanie zobowiązania, tzn. niezawarcie

umowy przyrzeczonej. Zgodnie z § 3 art. 394 k.c. w razie niewykonania umowy na

skutek okoliczności, za które żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności albo

odpowiedzialność ponoszą obie strony, zadatek powinien być zwrócony, a

obowiązek zapłaty sumy dwukrotnie wyższej odpada. Sąd drugiej instancji z

naruszeniem tego przepisu uznał za nieistotny fakt, że pozwany miał świadomość

zależności pomiędzy nabyciem przez skarżącą udziałów a uzyskaniem przez nią

środków pieniężnych w drodze kredytu bankowego (§ pkt 4 umowy). Pominął, że

obie strony podjęły pewne ryzyko wyrażające się w uzależnieniu dojścia do skutku

umowy przyrzeczonej

od

uzyskania

przez

skarżącą

kredytu

bankowego.

Uzależnienie to nie znalazło wyrazu w umowie, gdyż strony nie wprowadziły do

treści tej umowy warunku w rozumieniu art. 89 k.c. Podjęły jednak świadomie

pewne ryzyko. Skarżąca wszczęła starania, aby uzyskać kredyt na zakup akcji. Z

poczynionych w sprawie ustaleń nie wynika, czy współdziałanie pozwanego ze

skarżącą mogło doprowadzić do uruchomienia kredytu, o którym mowa w piśmie

BRE Banku Hipotecznego S.A. z siedzibą w W. z dnia 15 lutego 2007 r. W

przypadku bowiem pozytywnego ustalenia tej okoliczności nie można byłoby, jak to

przedwcześnie uczynił Sąd Apelacyjny, tylko skarżącej przypisać odpowiedzialność

za niewykonanie obowiązku zawarcia umowy przyrzeczonej.

Z tych przyczyn orzeczono, jak w wyroku.