Legislator Rechtsprechung & Gesetzgebung
III RN 16/99 KI-generiert

Income tax deduction for multi-family housing construction denied due to lack of co-ownership share.

Geschäftsnummer III RN 16/99
Gericht / Behörde
Rechtsordnung Polen (PL)
Ausgang Abgewiesen (Dismissed)

Legislator-Zusammenfassung

KI-generiert

The Supreme Court dismissed the extraordinary review against the tax authority's decision denying a specific income tax deduction. The taxpayers had spent money on building a multi-family complex but held a specific ownership share for one individual apartment rather than a fractional co-ownership in the entire building. The court ruled that the statutory requirements for the deduction were not met because the expenditure was not for the construction of a building constituting the taxpayer's own or fractional co-ownership.

Legislator-Regeste

KI-generiert

Art. 26 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych; The deduction for expenses on building a multi-family residential building is permissible only if the expenses cover the construction of a building constituting the taxpayer's own ownership or fractional co-ownership.

Schlagwörter

KI-generiert
income tax deduction multi-family housing fractional co-ownership tax authority decision extraordinary review

Zitierte Gesetzesbestimmungen

KI-generiert
Art. 236 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 236 ust.
Art. 393 KPC
oraz art. 39312 KPC w związku art.
Art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego
39312 KPC w związku art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r.
art. 217 Konstytucji RP
Izby Skarbowej w przedmiotowej sprawie; a także naruszenie art. 2, art. 75 i art. 217
art. 236 ust. 2 Konstytucji
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 236 ust.

Zitierte Rechtsprechung

KI-generiert
Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 25 czerwca 1998 r.

Fragen Sie sich, wie dieser Entscheid auf Ihren Fall anwendbar ist?

Prüfen Sie diesen Entscheid zusammen mit Bundesrecht, kantonalen Erlassen, Kommentaren und Folgeentscheiden in Legislator AI.

Fall in Legislator öffnen →

Volltext

Wyrok z dnia 9 czerwca 1999 r.

III RN 16/99

Odliczenie na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r.

o podatku dochodowym od osób fizycznych (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr

90, poz. 416 ze zm. - w brzmieniu obowiązującym w 1996 r.) określonych kwot

od dochodu było dopuszczalne, jeżeli spełnione były łącznie trzy przesłanki

prawne: po pierwsze - kwoty te obejmowały wydatki na budowę budynku

mieszkalnego wielorodzinnego oraz na zakup działki pod budowę tego budynku; po drugie - kwoty te przeznaczone zostały na budowę własnego budynku

mieszkalnego wielorodzinnego, tzn. budynku mającego stanowić albo własność podatnika, albo jego współwłasność w częściach ułamkowych; oraz po

trzecie - lokale mieszkalne znajdujące się w budowanym budynku miały być

przeznaczone na wynajem.

Przewodniczący: SSN Andrzej Wasilewski (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Walerian Sanetra, Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Włodzimierza

Skoniecznego, po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 1999 r. na rozprawie sprawy ze

skargi Grzegorza i Marii H. na decyzję Izby Skarbowej w P. z dnia 26 listopada 1997

r. [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1996 r., na skutek

rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego- Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 25

czerwca 1998 r. [...]

o d d a l i ł rewizję nadzwyczajną.

Uzasadnienie

Urząd Skarbowy P.-G. decyzją z dnia 5 czerwca 1997 r. [...] określił zobowiązanie małżonków Marii i Grzegorza H. w podatku dochodowym od osób fizycznych

za 1996 r. W wyniku postępowania odwoławczego Izba Skarbowa w Poznaniu decyzją z dnia 26 listopada 1997 r. [...] utrzymała w mocy powyższą decyzję Urzędu

Skarbowego. Organy podatkowe ustaliły, że podatnicy w zeznaniu rocznym za 1996

r. odliczyli od dochodu kwoty wydatkowane na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z przeznaczeniem znajdujących się w nim lokali mieszkalnych na wynajem. Małżonkowie Maria i Grzegorz H. kupili w dniu 17 grudnia 1996 r. od firmy D.D.

Spółka z o.o. w W. udział we współwłasności nie zabudowanej nieruchomości gruntowej, za który zapłacili 3.179,85 zł oraz wpłacili na konto tejże Spółki 61.526,40 zł

tytułem „wartości budynku w części odpowiadającej udziałowi we wspólnej inwestycji”. Izba Skarbowa, powołując się na art. 26 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991

r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 90,

poz. 416 ze zm.), stwierdziła, że podstawę obliczenia podatku stanowi dochód po

odliczeniu kwot wydatkowanych na budowę własnego wielorodzinnego budynku

mieszkalnego z przeznaczeniem na wynajem oraz wydatków na zakup działki pod

budowę tego budynku. Odliczenie takie przysługuje również w wypadku budowy budynku wielorodzinnego stanowiącego współwłasność. Tymczasem w przedmiotowej

sprawie z treści § 5 aktu notarialnego z dnia 17 grudnia 1996 r. wynika, że podatnicy

oraz Spółka w terminie 60 dni od daty oddania budynku do eksploatacji zobowiązali

się zawrzeć umowę o ustanowieniu odrębnej własności lokali, w której zostaną wyodrębnione poszczególne lokale mieszkalne, jako odrębne nieruchomości. Równocześnie, stosownie do art. 3 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. Nr 85, poz. 388 ze zm.), udział właściciela lokalu we współwłasności jest prawem związanym z własnością lokali. Własność lokalu odrębnego nie

może powstać bez nabycia udziału we własności nieruchomości. Zdaniem Izby

Skarbowej ustawodawca umożliwił dokonanie stosownego odliczenia podatnikom

wydatkującym fundusze na budowę własnych budynków wielorodzinnych z przeznaczeniem znajdujących się w nich lokali mieszkalnych na wynajem. Skoro jednak w

danym wypadku, po wybudowaniu budynku wielorodzinnego zniesiona zostanie

współwłasność tej nieruchomości, poprzez ustanowienie na rzecz podatnika odrębnej własności jednego lokalu mieszkalnego wraz z przynależnym do niego udziałem

w nieruchomości wspólnej, to - w opinii Izby Skarbowej - podatnik ten nie spełnia

przesłanek umożliwiających skorzystanie z odliczenia, o którym mowa w art. 26 ust.

1 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W wyniku skargi na powyższą decyzję Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek

Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 25 czerwca 1998 r. [...] utrzymał ją w

mocy. W uzasadnieniu tego wyroku podniesiono w szczególności, że z treści sporządzonej w formie aktu notarialnego z dnia 17 grudnia 1996 r. - umowy wspólnej

inwestycji oraz pełnomocnictwa wynika, że „D.D.” Spółka z o.o. z siedzibą w W. zobowiązała się wobec swoich kontrahentów do wybudowania budynku wielorodzinnego oraz że pozwolenie na budowę tego budynku wydane zostało na rzecz tej Spółki.

Z punktu widzenia obowiązku podatkowego skarżących nie ma znaczenia charakter

stosunku cywilnoprawnego łączącego ich z wymienioną Spółką, bowiem stosownie

do art. 26 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych istotne jest

to, czy skarżący ponieśli wydatki na budowę budynku stanowiącego ich własność lub

współwłasność, w którym mieszkania przeznaczone są na wynajem. Tymczasem w

rozpoznawanej sprawie ustalono, że skarżący stali się w 1996 r. współwłaścicielami

nie zabudowanej nieruchomości gruntowej, nie byli natomiast wówczas współwłaścicielami budynku spełniającego wymagania prawne, o których mowa w art. 26 ust. 1

pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a tym samym nie mogli

wówczas odliczyć wydatków poniesionych na budowę budynku mieszkalnego. Nie

mogli dokonać odliczeń tych wydatków również z tej przyczyny, że wydatki te nie zostały poniesione na budowę własnego budynku mieszkalnego, lecz w istocie na nabycie własności lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość.

Pismem z dnia 4 marca 1999 r. [...] Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego

wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 25 czerwca 1998 r. [...], zarzucając mu rażące naruszenie: art. 26 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od

osób fizycznych (w brzmieniu obowiązującym w 1996 r.) w części dotyczącej wydatków na budowę budynku, a to przez przyjęcie, że przepis ten miał zastosowanie wyłącznie do wydatków poniesionych w roku podatkowym na faktycznie wybudowany

własny budynek wielorodzinny (lub część takiego budynku) z przeznaczeniem lokali

na wynajem oraz że w budynku takim nie mogło dojść do ustanowienia odrębnej

własności lokali, nawet jeżeli miałyby być one przeznaczone na wynajem; art. 7, art.

8, art. 11 i art. 77 § 2 KPA, wobec braku ustosunkowania się do twierdzeń uważanych przez skarżącego za istotne dla sposobu załatwienia sprawy oraz wobec dokonania ustaleń sprzecznych z treścią zebranego materiału dowodowego przez przyjęcie, że skarżący nie dokonali w 1996 r. wydatków na budowę budynku wielorodzin-

nego z lokalami przeznaczonymi na wynajem; art. 328 § 2 KPC w związku z art. 59

ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74,

poz. 368 ze zm.), przez brak należytego wyjaśnienia przesłanek, którymi Sąd kierował się przy wykładni art. 26 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (w jej brzmieniu z 1996 r.) i niewyjaśnienie przyczyn braku akceptacji odmiennej wykładni tego przepisu, która została przedstawiona w skardze na decyzję

Izby Skarbowej w przedmiotowej sprawie; a także naruszenie art. 2, art. 75 i art. 217

Konstytucji RP - wobec wprowadzenia przez organy stosujące prawo dodatkowych,

nie przewidzianych w ustawie przesłanek, od których uzależniono nabycie prawa do

skorzystania z ulgi podatkowej z tytułu wydatków poniesionych na cele mieszkaniowe. W konsekwencji rewizja nadzwyczajna wnosi na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy

o NSA o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie Naczelnemu Sądowi

Administracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, względnie o uchylenie tego wyroku oraz poprzedzających go decyzji organów

podatkowych obu instancji. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniesiono w

szczególności, że zaskarżony wyrok nie spełnia wymagań prawnych określonych w

art. 328 § 2 KPC w związku z art. 59 ustawy o NSA, bowiem z treści jego uzasadnienia nie wynika jednoznacznie jaki jest wzajemny stosunek podniesionych w nim argumentów, które zdecydowały o oddaleniu skargi, a mianowicie pomiędzy trzema

stwierdzeniami: po pierwsze - że budynek został wybudowany przez „D.D.”, przy

czym „Nie ma znaczenia dla obowiązku podatkowego charakter stosunku cywilnoprawnego łączącego skarżących ze Spółką <D.D.>”; po drugie - że w 1996 r. skarżący stali się jedynie współwłaścicielami niezabudowanej nieruchomości gruntowej,

natomiast nie byli współwłaścicielami budynku spełniającego wymagania prawne

określone w art. 26 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych;

oraz po trzecie - że wydatki, jakie ponieśli skarżący „nie zostały poniesione na budowę własnego budynku mieszkalnego, lecz w istocie na nabycie własności lokalu

mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość”. Dalej rewizja nadzwyczajna

zarzuca, że zastosowana w niniejszej sprawie wykładnia art. 26 ust. 1 pkt 6 ustawy o

podatku dochodowym od osób fizycznych pozostaje w sprzeczności z powołanymi

wcześniej przepisami konstytucyjnymi i poddaje w wątpliwość celowość inwestowania w budownictwo mieszkaniowe przez osoby fizyczne, które chciałyby skorzystać z

takiej ulgi podatkowej, korzystając z usług firmy deweloperskiej, jeżeli one same

mają już zaspokojone własne potrzeby mieszkaniowe. Stąd także podniesiono w

rewizji nadzwyczajnej zarzut załatwienia niniejszej sprawy z naruszeniem zasad

określonych w art. 7, art. 8 i art. 11 KPA. W rewizji nadzwyczajnej wyrażona została

opinia, wedle której, skoro w art. 26 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od

osób fizycznych (w brzmieniu obowiązującym w 1996 r.) mowa była o możliwości

odliczenia wydatków poniesionych „na budowę” własnego budynku wielorodzinnego

z lokalami przeznaczonymi na wynajem oraz na zakup gruntu, na którym taki budynek miałby być usytuowany, to należy przyjąć, że w danym wypadku określenie

„wydatki na budowę” może mieć bardzo szeroki zakres i obejmować może także finansowanie wstępnej fazy planowanej budowy, w tym między innymi opracowania

koncepcji, projektu technicznego, zakupu materiałów budowlanych, a także zlecenie

całego procesu inwestycyjnego w drodze umowy wyspecjalizowanej firmie (np. deweloperskiej). Nie jest natomiast dopuszczalne domniemanie nieważności umowy

cywilnoprawnej z tej przyczyny, że jej wykonanie rodzi korzystne skutki dla strony tej

umowy w sferze prawa podatkowego. Tym bardziej, że fakt poniesienia przez skarżących w 1996 r. wydatków na realizację wspólnej inwestycji, w postaci wielomieszkaniowego budynku z lokalami mieszkalnymi do wynajęcia, został wykazany stosownym rachunkiem i potwierdzony w wyniku doraźnej kontroli przeprowadzonej w „D.D.”

Spółce z o.o., przez komisarza skarbowego [...] Urzędu Skarbowego W.-Ś. w dniach

10 i 16 kwietnia 1997 r. (na co wskazuje protokół kontroli [...]). Wreszcie w nawiązaniu do argumentacji, wedle której zamierzenie ustanowienia odrębnej własności lokali w wielorodzinnym budynku mieszkalnym, wznoszonym w ramach wspólnej

inwestycji, uniemożliwiało zastosowanie odliczenia podatkowego na podstawie art.

26 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w rewizji nadzwyczajnej zarzucono, że w zaskarżonym wyroku Sądu brak jest jakiegokolwiek bliższego wyjaśnienia tego istotnego dla treści rozstrzygnięcia poglądu prawnego. Tymczasem zasadniczym stosunkiem prawnym, z którego wywodzi się odrębna własność

lokalu mieszkalnego w budynku wielomieszkaniowym, jest stosunek współwłasności,

która - jak to sformułowano w rewizji nadzwyczajnej - „ze swojej istoty jest stanem

nietrwałym, tymczasowym” (na co wskazuje dyspozycja art. 210 i art. 211 KC oraz

przepisy ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali). Natomiast warunkiem

skorzystania z ulgi podatkowej jest przeznaczenie lokalu mieszkalnego do wynajęcia,

z czym właśnie związana jest ulga. W opinii rewizji nadzwyczajnej: „Istotne znaczenie

w niniejszej sprawie może mieć również weryfikacja tak ujętego kryterium odliczenia.

W trakcie dotychczasowego postępowania przed organami podatkowymi nie była

ona możliwa z uwagi na nie zakończenie procesu inwestycyjnego”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna nie jest zasadna.

Podstawowe znaczenie dla oceny trafności zaskarżonego rewizją nadzwyczajna rozstrzygnięcia ma interpretacja art. 26 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 26 lipca

1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r.

Nr 90, poz. 416 ze zm. - powoływana jest nadal jako: ustawa o podatku dochodowym

od osób fizycznych), jednakże w jej brzmieniu obowiązującym w 1996 r. Przepis ten

stanowił wówczas, że od dochodu podatnika ustalonego zgodnie z art. 24 ust. 1 ust. 2 oraz ust. 4 - ust. 7 lub art. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dopuszczalne jest odliczenie kwot: „wydatków poniesionych w roku podatkowym na budowę własnego budynku mieszkalnego wielorodzinnego z przeznaczeniem znajdujących się w nim lokali mieszkalnych na wynajem oraz wydatków na zakup działki pod budowę tego budynku”. Oznaczało to, że odliczenie na podstawie art.

26 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych określonych kwot

było dopuszczalne jedynie w wypadku, gdy spełnione zostały łącznie trzy następujące przesłanki prawne: po pierwsze - kwoty te obejmowały wydatki na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego oraz na zakup działki pod budowę tego budynku;

po drugie - kwoty te zostały przeznaczone na budowę własnego budynku mieszkalnego wielorodzinnego, tzn. budynku mającego stanowić albo własność podatnika,

albo jego współwłasność w częściach ułamkowych; oraz po trzecie - lokale mieszkalne znajdujące się w budowanym budynku miały być przeznaczone na wynajem.

W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że skarżący podatnik w drodze

umowy, którą zawarł z inwestorem - „D.D.” Sp. z o.o. w W. w formie aktu notarialnego z dnia 17 grudnia 1996 r., nabył udział idealny we własności nieruchomości

gruntowej przeznaczonej na realizację wspólnej inwestycji budowlanej w postaci budynku mieszkalnego wielorodzinnego, z przeznaczeniem na wynajem znajdujących

się w nim mieszkań oraz nabył udział w tej wspólnej inwestycji, który odpowiadał cenie lokalu mieszkalnego o powierzchni 43,50 m2 . Jednakże w § 5 i § 6 powyższego

aktu notarialnego ustalono, że opłacony udział podatnika w tej wspólnej inwestycji

dotyczy konkretnego lokalu mieszkalnego (oznaczonego [...], a znajdującego się na

piątej kondygnacji w budynku B), w odniesieniu do którego strony zawarły równocześnie umowę przedwstępną o ustanowienie na nim na rzecz podatnika odrębnej

własności tego lokalu mieszkalnego po jego wybudowaniu. Wynika stąd, że w danym

wypadku zgodnym zamiarem stron (już w chwili zawierania umowy o realizację

wspólnej inwestycji) było, aby firma developerska „D.D.” Sp. z o.o. zbudowała dla

skarżącego-podatnika w wielorodzinnym budynku mieszkalnym jedno mieszkanie

własnościowe, które wprawdzie miało być również przeznaczone na wynajem, ale

stanowić miało odrębną własność hipoteczną podatnika. Oznacza to, że w danym

wypadku kwoty wydatkowane przez podatnika nie zostały przeznaczone „na budowę

własnego budynku mieszkalnego wielorodzinnego” w rozumieniu art. 26 ust. 1 pkt 6

ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tzn. budynku mającego stanowić

jego własność lub jego współwłasność w częściach ułamkowych, a tym samym nie

została spełniona jedna z trzech koniecznych przesłanek ustawowych warunkujących

dopuszczalność odliczenia wydatkowanych przez podatnika kwot na podstawie tego

przepisu. Wprawdzie następnie aktem notarialnym z dnia 3 grudnia 1997 r. strony

rozwiązały swą uprzednio zawartą umowę przedwstępną o ustanowienie odrębnej

własności przedmiotowego lokalu na rzecz podatnika, jednakże nie mogło to już

mieć znaczenia dla dokonanej przez organy podatkowe oceny prawnej w kwestii

niedopuszczalności dokonania przez podatnika odliczenia wydatkowanych przezeń

na ten cel kwot od jego dochodu za 1996 rok, bowiem zmiana ta nie mogła już wywołać skutków prawnych z mocą wsteczną (ex tunc). W tej sytuacji zarówno decyzja

Urzędu Skarbowego P.-G. z dnia 5 czerwca 1997 r. uznająca za niedopuszczalne w

danym wypadku dokonanie odliczenia wydatkowanych kwot na podstawie art. 26 ust.

1 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i określająca skarżącym

podatek dochodowy za 1996 r., jak i utrzymująca ją w mocy decyzja Izby Skarbowej

w Poznaniu z dnia 26 listopada 1996 r., były zgodne z prawem, co trafnie orzekł

także Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 czerwca 1998 r. [...] oddalając skargę, choć już uzasadnienie tego rozstrzygnięcia nie było właściwe. W konsekwencji bezprzedmiotowe są

wszystkie pozostałe zarzuty jakie w rozpoznawanej sprawie podniesione zostały w

rewizji nadzwyczajnej.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 236 ust. 2

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz.

483) oraz art. 39312 KPC w związku art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie

Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania

administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 43, poz. 189 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.