Legislator Rechtsprechung & Gesetzgebung
III KK 354/24 KI-generiert

Supreme Court quashes criminal verdict for improper investigation mode due to child abuse charge requiring three-judge panel.

Geschäftsnummer III KK 354/24
Gericht / Behörde
Rechtsordnung Polen (PL)
Ausgang Abgewiesen (Dismissed)

Legislator-Zusammenfassung

KI-generiert

The Supreme Court quashed the lower court's verdict regarding a defendant convicted of domestic violence and abuse of children. The court found that the investigation should have been conducted as a formal inquiry (dochodzenie) rather than a simplified procedure because the abuse involved young children, necessitating a specific legal qualification under Article 207 § 1a of the Criminal Code. Consequently, the appellate court was required to hear the case with a three-judge panel, rendering the original single-judge trial illegal and void.

Legislator-Regeste

KI-generiert

Art. 449 § 2 k.p.k.; Art. 207 § 1a k.k.; The Supreme Court holds that if the facts of the case require a specific legal qualification that mandates a formal inquiry, the lower court's use of a simplified procedure is illegal, necessitating a three-judge panel for the appellate review.

Schlagwörter

KI-generiert
criminal procedure investigation mode formal inquiry simplified procedure child abuse three-judge panel legal qualification Anfechtung der Vermutung der Vaterschaft

Zitierte Gesetzesbestimmungen

KI-generiert
Art. 449 § 2 k.p.k.
i art. 449 § 2 k.p.k. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę oskarżonego przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Nowym Sączu.
Art. 207 § 1a k.k.
i art. 207 § 1a k.k. w zw.
Art. 207 § 3 k.k.
z art. 207 § 3 k.k. w zw.
Art. 11 § 3 k.k.
z art. 11 § 3 k.k.‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie‎w dniu 13 marca 2025 r.,‎kasacji, wniesionej przez obrońcę‎od wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu‎z dnia 12 grudnia 2023 r., sygn.
Art. 41a § 1 k.k.
Nadto na podstawie art. 41a § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu środek karny w postaci zakazu zbliżania się do pokrzywdzonych K.B., N.B., M.B.
Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
akt II K 1448/22, na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw.
Art. 29 § 1 k.p.k.
z art. 29 § 1 k.p.k. i art.
Art. 436 k.p.k.
Odnoszenie się do zarzutów kasacji w tym stanie rzeczy jest bezprzedmiotowe (art. 436 k.p.k. w zw.
Art. 518 k.p.k.
art. 207 § 3 k.k
Tymczasem o ile czyn zarzucony aktem oskarżenia rzeczywiście był zagrożony karą pozbawienia wolności do lat 5-ciu, o tyle już czyn, o którym orzekł sąd pierwszej instancji w swoim wyroku był przestępstwem zagrożonym karą do lat 12-tu (art. 207 § 3 k.k.).

Zitierte Rechtsprechung

KI-generiert
KI-generiert

Fragen Sie sich, wie dieser Entscheid auf Ihren Fall anwendbar ist?

Prüfen Sie diesen Entscheid zusammen mit Bundesrecht, kantonalen Erlassen, Kommentaren und Folgeentscheiden in Legislator AI.

Fall in Legislator öffnen →

Volltext

III KK 354/24 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 marca 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Błaszczyk (przewodniczący)‎SSN Jarosław Matras (sprawozdawca)‎SSN Zbigniew PuszkarskiProtokolant Małgorzata Czartoryska przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Marka Zajkowskiego ‎w sprawie W.B.‎skazanego z art. 207 § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k.‎po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie‎w dniu 13 marca 2025 r.,‎kasacji, wniesionej przez obrońcę‎od wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu‎z dnia 12 grudnia 2023 r., sygn. akt II Ka 501/23,‎utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Nowym Sączu‎z dnia 30 czerwca 2023 r., sygn. akt II K 1448/22, na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 29 § 1 k.p.k. i art. 449 § 2 k.p.k. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę oskarżonego przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Nowym Sączu. Jarosław Matras Jacek Błaszczyk Zbigniew Puszkarski

UZASADNIENIE

W.B. został oskarżony o to, że: w okresie od lipca 2012 roku do 15 lutego 2022 roku w miejscowości Z., rejonu n., znęcał się psychicznie i fizycznie nad żoną K.B. w ten sposób, że będąc pod wpływem alkoholu wszczynał awantury, w trakcie których wyzywał pokrzywdzoną słowami wulgarnymi i powszechnie uznanymi za 3obelżywe, poniżał ją, kontrolował, oskarżał o zdrady, wyganiał z domu, popychał, szarpał i bił rękoma po głowie oraz znęcał się psychicznie nad dziećmi N., M. i L. poprzez wyzywanie ich słowami wulgarnymi, poniżanie i wyganianie z domu, tj. o przestępstwo określone w art. 207 § 1 k.k.Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2023 r. sygn. akt II K 1448/22, Sąd Rejonowy w Nowym Sączu ramach czynu zarzucanego oskarżonemu aktem oskarżenia uznał go za winnego tego, że w okresie od lipca 2012 roku do 15 lutego 2022 roku w miejscowości Z., znęcał się psychicznie i fizycznie nad żoną K.B. w ten sposób, że będąc pod wpływem alkoholu wszczynał awantury, w trakcie których wyzywał pokrzywdzoną słowami wulgarnymi i powszechnie uznanymi za obelżywe, poniżał ją, ośmieszał, kontrolował, wyganiał z domu, popychał, szarpał, uderzał oraz znęcał się nad nieporadnymi z uwagi na wiek dziećmi N., M. i L.B. poprzez wyzywanie ich słowami wulgarnymi, poniżanie i wyganianie z domu, stosowanie kar cielesnych, znęcanie się nad K.B. w ich obecności, które to zachowanie w przypadku N.B. doprowadziło małoletnią pokrzywdzoną do targnięcia się na swoje życie nieustalonego dnia lutego 2022 roku, tj. czynu stanowiącego występek z art. 207 § 1 k.k. i art. 207 § 1a k.k. w zw. z art. 207 § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to przestępstwo na podstawie art. 207 § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. przy zastosowaniu art. 37b k.k. wymierzył oskarżonemu W.B. karę 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę roku i 6 miesięcy ograniczenia wolności w postaci obowiązku wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 24 godzin w stosunku miesięcznym.

Nadto na podstawie art. 41a § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu środek karny w postaci zakazu zbliżania się do pokrzywdzonych K.B., N.B., M.B. oraz L.B. na odległość mniejszą niż 50 metrów oraz zakazu kontaktowania się z nimi na okres w odniesieniu do K.B. i N.B. 8 lat, a w odniesieniu do M.B. i L.B. na okres 4 lat. Sąd ten orzekł wobec oskarżonego środki kompensacyjne w postaci zadośćuczynienia za doznaną krzywdę poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonych odpowiednio kwot po 10.000 zł (K.B. i N.B.) oraz po 3000 zł (M.B. i L.B.).

Wyrok zawiera także inne rozstrzygnięcia. Wyrok ten w całości zaskarżyli oskarżony i jego obrońca, przy czym wskazywanie treści zarzutów jest zbędne. Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2023 r., sygn. akt II Ka 501/23, Sąd Okręgowy w Nowym Sączu zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Kasację w tej sprawie złożył obrońca skazanego. Zaskarżając wyrok sądu odwoławczego w całości, zarzucił temu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów prawa procesowego oraz prawa materialnego, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu w Nowym Sączu do ponownego rozpoznania.W pisemnym stanowisku co do kasacji prokurator Prokuratury Rejonowej w Nowym Sączu wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.

Stanowiska tego nie poparł prokurator Prokuratury Krajowej, który w toku rozprawy kasacyjnej – odnosząc się do sygnalizacji istnienia uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. – wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Obrońca skazanego pierwotnie – po sygnalizacji istnienia uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. – popierał zarzuty kasacji pisemnej, by wreszcie po uwadze składu orzekającego co do stanowiska w zakresie istnienia bezwzględnego powodu odwoławczego, stwierdzić jego istnienie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniesienie kasacji skutkowało uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Taki skutek nie wynikał z zasadności zarzutów kasacji, ale z realizowanej z urzędu (art. 536 k.p.k.) kontroli postępowania w zakresie istnienia uchybień kwalifikowanych z art. 439 § 1 k.p.k. Wystarczyło w tym zakresie poddać kontroli skład sądu odwoławczego, aby stwierdzić istnienie uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., tj. nienależytą obsadę tego sądu.

Sąd odwoławczy rozpoznawał apelację w składzie jednego sędziego, a podstawą do takiego składu mógł być art. 449 § 2 k.p.k. albo też art. 14fa ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2024 r. poz. 340). Przepis art. 14fa ustawy z dnia 2 marca 2020 r. obowiązywał do 1 lipca 2024 r. (rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 czerwca 2023 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego – Dz.U. z 2023 r. poz. 1183), a zatem mógł stanowić podstawę do wyznaczenia składu jednoosobowego pod warunkiem wszakże, że rozpoznawano sprawę o przestępstwo zagrożone karą pozbawienia wolności, której górna granica nie przekracza 5 lat.

Tymczasem o ile czyn zarzucony aktem oskarżenia rzeczywiście był zagrożony karą pozbawienia wolności do lat 5-ciu, o tyle już czyn, o którym orzekł sąd pierwszej instancji w swoim wyroku był przestępstwem zagrożonym karą do lat 12-tu (art. 207 § 3 k.k.). W tym układzie zarówno orzeczona kara (6 miesięcy pozbawienia wolności oraz kara roku i 6 miesięcy ograniczenia wolności) jak i wniesienie apelacji tylko na korzyść oskarżonego, nie znosiło ustawowego warunku zagrożenia karą do 5 lat pozbawienia wolności czynu, który był przedmiotem osądu.

Jasne jest więc, że przepis art. 14 fa ustawy z dnia 2 marca 2020 r. nie mógł stanowić podstawy do rozpoznania sprawy w składzie jednego sędziego (por. m.in. postanowienie SN z dnia 18 maja 2022 r. I KZP 15/21, OSNK 2022, z. 6, poz. 24; wyrok SN z dnia 20 listopada 2023 r. V KK 337/23). Takiej podstawy nie mógł stanowić także drugi przepis, który stanowi wyjątek od zasady wskazanej w art. 29 § 1 k.p.k., tj. rozpoznania sprawy na rozprawie apelacyjnej przez sąd odwoławczy w składzie trzech sędziów. Sąd odwoławczy nie dostrzegł istniejącej od ponad 5 lat linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, która odnosi się do wykładni normy art. 449 § 2 k.p.k. i warunku, aby postępowanie przygotowawcze zakończyło się w formie dochodzenia.

Zgodnie z tą wykładnią w wypadku przyjęcia w wyroku sądu pierwszej instancji kwalifikacji prawnej przypisanego czynu, która nie uzasadniałaby prowadzenia postępowania przygotowawczego w formie dochodzenia, apelację od takiego orzeczenia rozpoznaje sąd odwoławczy w składzie trzech sędziów (art. 29 § 1 in principio k.p.k.), nawet jeżeli postępowanie przygotowawcze, w świetle kwalifikacji czynu przyjętej w akcie oskarżenia, mogło toczyć się w formie dochodzenia (arg. z art. 449 § 2 k.p.k.; por. wyroki SN: z dnia 20 lutego 2019 r.

III KK 624/17, OSNK 2019, z. 7 poz. 33; z dnia 9 grudnia 2021 r., II KK 499/21; z dnia 13 lipca 2022 r. III KK 240/22; z dnia 21 lutego 2024 r., II KK 572/23). Dodać przy tym trzeba, że nie jest kwestionowane, iż w zakresie normy art. 449 § 2 k.p.k. sąd jest zobligowany do kontroli prowadzonego trybu postępowania przygotowawczego, a zatem oceny czy tryb tego postępowania był legalny, tj. odpowiadał wymogom przewidzianym dla danego rodzaju czynu (por. uchwała SN z dnia 25 marca 2004 r., I KZP 43/03, OSNKW 2004, z. 4, poz. 36; wyroki SN: z dnia 26 maja 2020 r., III KK 112/20, OSNK 2020, z. 6, poz. 24; z dnia 12 lipca 2022 r., II KK 295/22).

Takiej oceny niestety w sprawie zabrakło. Przecież już to, że opis czynu dotyczył znęcania się nad dziećmi oskarżonego, z których najmłodsze (L.) miało w dacie końca czynu 10 lat, wymagał analizy zarzutu aktu oskarżenia pod kątem czynu z art. 207 § 1 a k.k. popełnionego na szkodę osoby nieporadnej ze względu na wiek, stan psychiczny lub fizyczny (ten typ przestępstwa został wyodrębniony od dnia 13 lipca 2017 r. - art. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 23 marca 2017 r. (Dz.U. z 2017 r., poz. 773). Skoro znęcanie miało mieć miejsce nad kilkuletnimi dziećmi (w lipcu 2017 r.

M. miał 8 lat, a L. 5 lat) to przecież konieczne było prowadzenie śledztwa, a to z uwagi na rozważenie kwalifikacji z art. 207 § 1 a k.k. (por. wyrok SN z dnia 26 stycznia 2022 r., IV KK 550/21). To zaś oznacza, że już z uwagi na tę okoliczność na etapie postępowania przygotowawczego materiał dowodowy uzasadniał prowadzenie śledztwa, a nie dochodzenia. Co więcej, w aktach sprawy na tym etapie postępowania były dostępny materiał dowodowy z którego w postępowaniu sądowym wyprowadzono wniosek co do zasadności przyjęcia kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego także z art. 207 § 3 k.k. (zagrożonego karą do lat 12-tu).

W takim układzie sąd pierwszej instancji mógł jeszcze rozpoznać sprawę w składzie jednego sędziego, ale już sąd odwoławczy powinien rozpoznać sprawę w składzie trzech sędziów, albowiem dochodzenie było prowadzone nielegalnie, co wyłączało możliwość zastosowania normy art. 449 § 2 k.p.k. Stwierdzenie tego kwalifikowanego uchybienia skutkowało uchyleniem wyroku i przekazaniem sprawy do sądu odwoławczego. Odnoszenie się do zarzutów kasacji w tym stanie rzeczy jest bezprzedmiotowe (art. 436 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k.).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd odwoławczy będzie procedował w składzie trzech sędziów. Z tych powodów orzeczono jak w wyroku. Jarosław Matras Jacek Błaszczyk Zbigniew Puszkarski[WB][a.ł]]