Legislator Rechtsprechung & Gesetzgebung
III CZP 87/16 KI-generiert

Supreme Court rules that state-funded lawyer fees must be at least half the maximum rate and appeal costs are recoverable from the state.

Geschäftsnummer III CZP 87/16
Gericht / Behörde
Rechtsordnung Polen (PL)
Ausgang Gutgeheissen (Allowed)

Legislator-Zusammenfassung

KI-generiert

The Supreme Court ruled that state-funded lawyer fees must be at least half the maximum statutory rate, rejecting the lower court's reduction. The court held that once legal aid is granted, the lawyer is entitled to full reimbursement of appeal costs from the state under civil procedure rules. Consequently, the decision allows the full fee calculation and mandates the state to cover the lawyer's litigation expenses.

Legislator-Regeste

KI-generiert

rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu; art. 98 i nast. w zw. z art. 397 § 2 zd. 1 i art. 391 § 1 k.p.c.: The state must pay full legal aid fees at least half the maximum rate, and the appointed lawyer is entitled to recover all appeal costs from the state upon a successful appeal.

Schlagwörter

KI-generiert
legal aid fees state funding advocate appointed by court appeal costs civil procedure code minimum fee rate public liability

Zitierte Gesetzesbestimmungen

KI-generiert
rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
art. 98 i nast. w zw. z art. 397 § 2 zd. 1 i art. 391 § 1 k.p.c.
623), w związku z czym nie stanowią składnika kosztów procesu w rozumieniu art. 98 i nast.
art. 390 § 1 k.p.c.
3942 § 2 k.p.c.).Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak na wstępie (art. 390 § 1 k.p.c.).jw r.g.
art. 109 § 2 k.p.c
i nie stosuje się do nich art. 109 § 2 k.p.c.
art. 391 § 1 k.p.c
art. 3942 § 1 k.p.c
Reguły te mają zastosowanie również w razie, gdy zażalenie na postanowienia co do kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składane jest na podstawie art. 3942 § 1 k.p.c.
art. 3942 § 2 k.p.c
art. 3942 § 2 k.p.c.).Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak na wstępie (art.
art. 390 § 1 k.p.c
3942 § 2 k.p.c.).Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak na wstępie (art. 390 § 1 k.p.c.).jw r.g.

Zitierte Rechtsprechung

KI-generiert
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 sierpnia 1997 r., II CZ 88/97
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 sierpnia 1997 r., II CZ 88/97, OSNC 1998, nr 3, poz.
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 1999 r., II CKN 341/98
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2007 r., II CZ 69/07
III CZP 22/91
uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 1991 r., III CZP 22/91, OSNCP 1992, nr 2, poz.
III CZP 14/11
Supreme Court allows appeal on state-funded legal aid costs via analogy to expert fees under Civil Procedure Code.
III CZP 2/12
Appeal allowed: State must pay full minimum rates for free legal aid if counsel actually performed duties.

Fragen Sie sich, wie dieser Entscheid auf Ihren Fall anwendbar ist?

Prüfen Sie diesen Entscheid zusammen mit Bundesrecht, kantonalen Erlassen, Kommentaren und Folgeentscheiden in Legislator AI.

Fall in Legislator öffnen →

Volltext

Sygn. akt III CZP 87/16 UCHWAŁA Dnia 13 stycznia 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Antoni Górski (przewodniczący)‎SSN Władysław Pawlak‎SSN Karol Weitz (sprawozdawca)Protokolant Bożena Kowalska w sprawie z powództwa P. D.‎przeciwko Gminie Miasta T.‎o zapłatę,‎po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym‎w dniu 13 stycznia 2017 r.,‎zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w T.‎postanowieniem z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt VIII Cz (…), "1) Czy wynagrodzenie na rzecz adwokata ustanowionego z urzędu, może zostać przyznane od Skarbu Państwa w wysokości niższej niż 1/2 stawki maksymalnej określonej w § 4.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2015 poz. 1801)?‎2) Czy sąd odwoławczy rozstrzygając zażalenie na wysokość przyznanych pełnomocnikowi z urzędu kosztów pomocy prawnej władny jest zasądzić zwrot kosztów poniesionych przez tego pełnomocnika w postępowaniu zażaleniowym od Skarbu Państwa?" podjął uchwałę:

1) Na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801) sąd przyznawał te koszty zawierające opłatę w wysokości nie mniejszej niż 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4 rozporządzenia, nieprzekraczającej - z zastrzeżeniem § 4 ust. 2 rozporządzenia - wartości przedmiotu sprawy, podwyższonej o odpowiednią kwotę podatku od towarów i usług.2) Adwokatowi ustanowionemu z urzędu należy się od Skarbu Państwa zwrot kosztów postępowania zażaleniowego w razie uwzględnienia jego zażalenia na postanowienie w przedmiocie wniosku o przyznanie mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 13 lipca 2016 r. Sąd Rejonowy w T. przyznał adwokatowi W. M., ustanowionemu przez sąd pełnomocnikowi powoda P. D. w sprawie przeciwko Gminie Miasta T., sygn. akt I C (…), kwotę 738 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Sąd wskazał, że zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801 ze zm., dalej:

„rozporządzenie z 2015 r.”), w brzmieniu miarodajnym dla rozpatrywanej sprawy, wynagrodzenie adwokata powinno wynosić 1 200 zł plus należny podatek od towarów i usług. Ze względu jednak na to, że sprawa zakończyła się zwrotem pozwu z powodu nieuiszczenia opłaty sądowej, Sąd uznał, że - na podstawie odpowiednio stosowanego § 16 ust. 2 pkt 1 w zw. z § 5 rozporządzenia z 2015 r. - zasadne było jego obniżenie do połowy tej kwoty.Zażalenie na postanowienie z dnia 13 lipca 2016 r. złożył pełnomocnik z urzędu, adwokat W.

M., reprezentowany przez pełnomocnika, adwokata M. W.Sąd Okręgowy w T., rozpoznając to zażalenie, powziął poważne wątpliwości prawne, którym dał wyraz występując z przedstawionymi na wstępie zagadnieniami prawnymi.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Rozpatrując pierwsze z zagadnień prawnych należy podkreślić, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu ponoszone przez Skarb Państwa nie są - z punktu widzenia postępowania, w którym pomoc ta została udzielona - kosztami sądowymi w rozumieniu ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (jedn. tekst:

Dz. U. z 2016 r., poz. 623), w związku z czym nie stanowią składnika kosztów procesu w rozumieniu art. 98 i nast. k.p.c. i nie stosuje się do nich art. 109 § 2 k.p.c. Subsydiarny i publicznoprawny obowiązek ponoszenia tych kosztów przez Skarb Państwa wynika z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (jedn. tekst: Dz. U. z 2016 r., poz. 1999; por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 1991 r., III CZP 22/91, OSNCP 1992, nr 2, poz. 18, uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2011 r., III CZP 14/11, OSNC 2012, nr 1, poz. 2, uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2012 r., III CZP 2/12, OSNC 2012, nr 10, poz. 115, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2012 r., V CZ 161/11, nie publ.).

Zasady ponoszenia kosztów, o których mowa, z uwzględnieniem sposobu ich ustalania, wydatków stanowiących podstawę ich określenia i maksymalnej wysokości opłat za udzieloną pomoc określane są - na podstawie delegacji zamieszczonej w art. 29 ust. 2 Prawa o adwokaturze - przez Ministra Sprawiedliwości w rozporządzeniu wydawanym po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Adwokackiej.W miarodajnym w okolicznościach niniejszej sprawy rozporządzeniu z 2015 r. wskazano, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami tego rozporządzenia oraz niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata (§ 2 pkt i 1 i 2).W zakresie, w którym przedmiotowe koszty obejmują opłatę, rozporządzenie z 2015 r. w § 4 ust. 1 jednoznacznie przesądzało, że ustalało się ją w wysokości co najmniej ½ opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4 rozporządzenia, nieprzekraczającej - z zastrzeżeniem § 4 ust. 2 rozporządzenia - wartości przedmiotu sprawy, podwyższonej o odpowiednią kwotę podatku od towarów i usług zgodnie z § 4 ust.

3. Chociaż więc rozporządzenie z 2015 r. posłużyło się pojęciem „opłaty maksymalnej”, to jednak nie oznaczało to, że nie określało ono minimalnej wysokości opłaty należnej adwokatowi jako składnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.Minimalna wysokość opłaty musiała być równa wysokości co najmniej ½ opłaty maksymalnej, określonej w rozdziałach 2-4 rozporządzenia z 2015 r., chyba że wartość przedmiotu sprawy była niższa od ½ opłaty maksymalnej właściwej dla tej sprawy. W takim wypadku minimalna wysokość opłaty mogła być niższa niż ½ tej opłaty maksymalnej, ale - jak należy przyjąć - musiała wynosić co najmniej tyle, ile wynosiła wartość przedmiotu sprawy.

Nie mogła bowiem tylko przekraczać wartości przedmiotu sprawy.W wypadku określonym w § 4 ust. 2 rozporządzenia z 2015 r. opłata należna adwokatowi mogła być ustalona w wysokości wyższej niż ½ opłaty maksymalnej, a także wyższej niż wartość przedmiotu sprawy, ale nie mogła przekroczyć wysokości opłaty maksymalnej.Rozporządzenie z 2015 r. nie przewidywało natomiast możliwości obniżenia opłaty należnej adwokatowi poniżej wysokości wynikającej z § 4 ust.

1. Oznaczało to, że takiej możliwości nie było. Nie można jej było również wywodzić z art. 109 § 2 k.p.c., skoro koszty nieopłaconej pomocy prawnej nie stanowią w postępowaniu, którym pomocy tej udzielono, składnika kosztów procesu, a rozporządzenie z 2015 r. nie odsyłało do zastosowania art. 109 § 2 k.p.c.Do odmiennych wniosków nie prowadzi utrwalone zapatrywanie, że sąd może odmówić przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wypadku, gdy uzna, że pełnomocnik dokonywał czynności niezgodnie z zasadami profesjonalizmu (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 sierpnia 1997 r., II CZ 88/97, OSNC 1998, nr 3, poz. 40, z dnia 12 lutego 1999 r., II CKN 341/98, OSNC 1999, nr 6, poz. 123, z 20 września 2007 r., II CZ 69/07, OSNC 2008, nr 3, poz. 41).

Możliwość odmowy przyznania przedmiotowych kosztów oparta jest na założeniu, że do sądu należy ocena, czy podjęte przez pełnomocnika czynności były w ogóle udzieleniem pomocy prawnej. Negatywny wynik takiej oceny powoduje, że wniosek o przyznanie kosztów podlega oddaleniu. Przyjęcie, że pomoc prawna została udzielona, powoduje, że wniosek o przyznanie kosztów jest uzasadniony, co skutkuje ustaleniem ich wysokości zgodnie z właściwymi w tym zakresie przepisami.Prowadzi to do ostatecznego wniosku, że na podstawie rozporządzenia z 2015 r. sąd przyznawał koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu zawierające opłatę w wysokości nie mniejszej niż ½ opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4 rozporządzenia, nieprzekraczającej - z zastrzeżeniem § 4 ust. 2 rozporządzenia - wartości przedmiotu sprawy, podwyższonej o odpowiednią kwotę podatku od towarów i usług.

Drugie zagadnienie prawne dotyczy tego, kto odpowiada za koszty powstałe w postępowaniu wywołanym zażaleniem na postanowienie sądu rozstrzygające o wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W tym zakresie stwierdzić należy, że w ramach rozpatrywania wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zażalenia na postanowienie co do tego wniosku chodzi o relację między Skarbem Państwa, który ponosi koszty nieopłaconej pomocy prawnej, a fachowym pełnomocnikiem, który wnioskuje o ich przyznanie.

Koszty nieopłaconej pomocy prawnej stanowią tu przedmiot postępowania, w którym mogą powstać określone koszty tego postępowania, o których trzeba rozstrzygnąć. W związku z tym w postępowaniu zażaleniowym muszą mieć zastosowanie reguły dotyczące kosztów procesu wynikające z art. 98 i nast. w zw. z art. 397 § 2 zd. 1 i art. 391 § 1 k.p.c. Adwokat ustanowiony z urzędu może więc żądać od Skarbu Państwa zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w wypadku uwzględnienia jego zażalenia na postanowienie w przedmiocie jego wniosku o przyznanie mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez niego z urzędu zgodnie z art. 98 § 1 w zw. z art. 397 § 2 zd. 1 i art. 391 § 1 k.p.c. Do ustalenia wysokości tych kosztów stosuje się reguły określone w art. 98 § 2 i 3 w zw. z art. 397 § 2 zd. 1 i art. 391 § 1 k.p.c. O kosztach tych sąd orzeka w postanowieniu kończącym postępowanie zażaleniowe zgodnie z art. 108 § 1 w zw. z art. 397 § 2 zd. 1 i art. 391 § 1 k.p.c. Do tego sądu należy także złożyć wniosek o przyznanie przedmiotowych kosztów, w tym kosztów postępowania przed Sądem Najwyższym wywołanego przedstawieniem zagadnienia prawnego.

Koszty pokrywane są przez sąd, który ustanowił adwokata dla strony. Reguły te mają zastosowanie również w razie, gdy zażalenie na postanowienia co do kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składane jest na podstawie art. 3942 § 1 k.p.c. (por. art. 3942 § 2 k.p.c.).Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę, jak na wstępie (art. 390 § 1 k.p.c.).jw r.g.