Legislator Rechtsprechung & Gesetzgebung
III CKN 1096/00 KI-generiert

Technical assistance in photography without creative input does not constitute co-authorship under copyright law.

Geschäftsnummer III CKN 1096/00
Gericht / Behörde
Rechtsordnung Polen (PL)
Ausgang Abgewiesen (Dismissed)

Legislator-Zusammenfassung

KI-generiert

The Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by two photographers against a photographer regarding alleged co-authorship of photographic works. The court found that the appellants merely provided technical equipment and executed shots strictly according to the respondent's detailed artistic instructions, lacking any independent creative decision-making. Consequently, their actions were deemed auxiliary rather than creative, precluding co-authorship status under the relevant copyright statute.

Legislator-Regeste

KI-generiert

Art. 1 ust. 1; Art. 9 ust. 1 Prawa autorskiego: Technical assistance in photography without independent creative decisions does not constitute co-authorship.

Schlagwörter

KI-generiert
co-authorship photographic works creative input technical assistance copyright law auxiliary role artistic creation

Zitierte Gesetzesbestimmungen

KI-generiert
Art. 1 ust. 1 of the Copyright Act
pierwszej instancji, że jedynym twórcą w rozumieniu art. 1 ust.
Art. 9 ust. 1 of the Copyright Act
wskazówek twórcy, nie jest współtwórcą w rozumieniu art. 9 ustawy z dnia 4
Art. 393 § 1 of the Code of Civil Procedure
w art. 3931 pkt 1 k.p.c., powodowie, zarzucając naruszenie art.
art. 3931 pkt 1 k.p.c
w art. 3931 pkt 1 k.p.c., powodowie, zarzucając naruszenie art.
art. 39312 k.p.c
z art. 39312 k.p.c., Sąd Najwyższy przy rozpoznawaniu kasacji związany jest zatem

Zitierte Rechtsprechung

KI-generiert
II CR 575/71
dnia 19 lipca 1972 r., II CR 575/71, OSNC 1973, nr 4, poz.
III CRN 420/72
września 1973 r., III CRN 420/72, nie publ.).

Fragen Sie sich, wie dieser Entscheid auf Ihren Fall anwendbar ist?

Prüfen Sie diesen Entscheid zusammen mit Bundesrecht, kantonalen Erlassen, Kommentaren und Folgeentscheiden in Legislator AI.

Fall in Legislator öffnen →

Volltext

Wyrok z dnia 5 lipca 2002 r., III CKN 1096/00

Osoba, która przy tworzeniu obiektu fotograficznego wykonuje tylko

czynności techniczne obsługi sprzętu fotograficznego ściśle według

wskazówek twórcy, nie jest współtwórcą w rozumieniu art. 9 ustawy z dnia 4

lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (jedn. tekst: Dz.U. z

2000 r. Nr 80, poz. 904).

Sędzia SN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący, sprawozdawca)

Sędzia SN Mirosław Bączyk

Sędzia SN Gerard Bieniek

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Mirosława M. i Jacka S. przeciwko

Zbigniewowi B. o ochronę autorskich praw osobistych, po rozpoznaniu w Izbie

Cywilnej w dniu 5 lipca 2002 r. na rozprawie kasacji powodów od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Krakowie z dnia 9 grudnia 1999 r.

oddalił kasację i zasądził od powodów na rzecz pozwanego kwotę 300 zł

tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Apelacyjny w Krakowie oddalił apelację powodów

od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie oddalającego ich powództwo o

nakazanie pozwanemu zaniechania naruszeń autorskich praw osobistych powodów

do określonych w pozwie dzieł fotograficznych, których – według twierdzeń

powodów – byli współtwórcami.

Sąd drugiej instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniach faktycznych

Sądu Okręgowego, stwierdzających m.in., że pozwany, który ukończył Akademię

Sztuk Pięknych w K., broniąc pracę dyplomową z zakresu fotografii, jest artystą

plastykiem uprawiającym malarstwo, fotografikę, rysunek i grafikę, tworzącym

dzieła o wybitnie indywidualnym charakterze. Współpracuje z galerią „F.” w K.,

której właścicielka, organizując w 1995 r. wystawę jego prac w Paryżu, nawiązała

współpracę ze studiem fotograficznym „F.”, posiadającym specjalistyczny sprzęt

fotograficzny. Celem współpracy miało być wykonanie przez to studio

powiększonych i kolorowych fotografii dawnych prac pozwanego. W toku

współpracy doszło także, z inicjatywy właściciela studia, do wykonania przez

pracowników studia (powodów) fotografii nowych prac pozwanego przygotowanych

na wystawę w Paryżu. Strony poznały się dopiero w czasie wykonywania przez

powodów zdjęć dawnych prac pozwanego, a sesje zdjęciowe dotyczące nowych

prac pozwanego z cyklu „Żywioły”, „Według księgi Tobiasza” i „Tatuaż” polegały na

tym, że pozwany, który był elementem fotografowanych kompozycji, opracowywał

uprzednio bardzo szczegółowo całą koncepcję artystyczną dzieła, wybór

eksponatów, miejsce sesji zdjęciowej, w toku której pomagała mu żona, będąca

także artystą plastykiem. Opracowanie koncepcji dzieła przez pozwanego było na

tyle szczegółowe, że nie pozwalało na żadną improwizację w czasie sesji

zdjęciowej. Pozwany, posługując się lustrem, wykonywał kadrowanie, decydował o

oświetleniu oraz o wszystkich parametrach zdjęć, w tym ich wielkości, rodzaju

nasycenia i rodzaju papieru, decydował też o momencie wykonania zdjęcia, dając

znak do naciśnięcia migawki. Powodowie jedynie dostarczali sprzęt fotograficzny,

lampy, czarny aksamit jako tło, w czasie sesji obsługiwali sprzęt i aparat

fotograficzny, zmieniali filmy i na znak pozwanego wykonywali zdjęcia. Pozwany

uczestniczył także w wywoływaniu zdjęć i wykonywaniu odbitek, decydując o ich

kadrowaniu, kształcie i wielkości. Sam decydował o wyborze zdjęć do publikacji.

W innych sesjach zdjęciowych prac pozwanego uczestniczyły jako wykonawcy

zdjęć osoby przypadkowe, jego znajomi nie będący fotografami. W czasie wystawy

w Paryżu, której sponsorem było studio „F.”, powodowie zażądali, by ujawnione

zostały ich nazwiska jako twórców zdjęć. Za zgodą pozwanego organizatorzy

wystawy umieścili na drzwiach informację, że realizatorem technicznym było studio

„F.” – Jacek S. i Mirosław M. W kilku pierwszych katalogach prac pozwanego

nazwiska powodów były wymienione u dołu ostatniej strony, w tzw. stopce

technicznej, jako wykonawców zdjęć.

Na podstawie tych ustaleń Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu

pierwszej instancji, że jedynym twórcą w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 4

lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (jedn. tekst: Dz.U. z

2000 r. Nr 80, poz. 904 – dalej: "Pr.aut.") dzieł wskazanych w pozwie jest pozwany,

rola powodów w ich powstawaniu ograniczała się zaś do czynności technicznych,

które w świetle wymienionego przepisu nie podlegają ochronie przysługującej

przejawom działalności twórczej a nie technicznej i pomocniczej. Nie ma zatem

także podstaw przewidzianych w art. 9 ust. 1 Pr.aut. do przyjęcia współtwórstwa

powodów, tym bardziej, że między stronami nie było żadnego porozumienia co do

wspólnego tworzenia dzieła. W ocenie Sądu, nie występuje w sprawie,

przewidziane w art. 8 ust. 2 Pr.aut. domniemanie współautorstwa powodów,

wymienienie nazwisk powodów w niektórych katalogach odnosiło się bowiem do ich

udziału w czynnościach technicznych, a nie określało ich jako współtwórców

fotogramów.

W kasacji od powyższego wyroku, opartej na podstawie kasacyjnej wskazanej

w art. 3931 pkt 1 k.p.c., powodowie, zarzucając naruszenie art. 1 i 9 Pr.aut. przez

ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, wnosili o uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania,

ewentualnie zmianę orzeczenia przez uwzględnienie apelacji i powództwa.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Oparcie kasacji jedynie na zarzucie naruszenia prawa materialnego oznacza

niekwestionowanie ustaleń faktycznych, które legły u podstaw zaskarżonego

wyroku, ani prawidłowości postępowania Sądu dokonującego tych ustaleń. Zgodnie

z art. 39312 k.p.c., Sąd Najwyższy przy rozpoznawaniu kasacji związany jest zatem

ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. W

przedmiotowej sprawie ma to decydujące znaczenie, zgodnie bowiem z

powszechnym stanowiskiem doktryny i orzecznictwa, o tym kiedy współpracę kilku

osób można uznać za współtwórczość, decyduje konkretny stan faktyczny

ustalający udział tych osób w powstawaniu dzieła (np. wyroki Sądu Najwyższego z

dnia 19 lipca 1972 r., II CR 575/71, OSNC 1973, nr 4, poz. 67 oraz z dnia 27

września 1973 r., III CRN 420/72, nie publ.). Skoro zatem skarżący nie kwestionują

ustaleń faktycznych, z których jednoznacznie wynika ich jedynie techniczny i

pomocniczy udział w powstawaniu dzieła, polegający na obsłudze sprzętu

fotograficznego i wykonaniu na znak pozwanego zdjęć fotograficznych, to w świetle

zasad art. 9 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 1 Pr.aut. brak podstaw do uznania ich

współautorstwa spornych dzieł.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 Pr.aut., jedynie przejawy działalności twórczej o

indywidualnym charakterze mogą być uznane za dzieła i podlegają ochronie tego

prawa. Chodzi zatem o kreacyjny, subiektywnie nowy, oryginalny wytwór intelektu,

wywołany niepowtarzalną osobowością twórcy, który – wykonany przez kogoś

innego – wyglądałby inaczej. W dziedzinie fotografii należy odróżnić przedmiot

fotografii, który sam może być dziełem i to innego autorstwa, od wykonania nośnika

tego dzieła, jakim jest jego fotografia. Może być również tak, jak w rozpoznawanej

sprawie, że fotografia jest wybranym przez twórcę dzieła sposobem jego utrwalenia.

Fakt, że w takiej sytuacji ktoś inny jest autorem dzieła fotografowanego nie

wyklucza możliwości uznania za współautora powstałego fotogramu wykonawcy

zdjęcia fotograficznego dzieła. Jednakże, jak w każdym innym przypadku

twórczości, konieczne jest wykazanie istnienia wkładu twórczego i indywidualnego

wykonawcy fotografii w powstanie końcowego dzieła. Przyjmuje się, że za

„twórczość” w rozumieniu art. 1 ust. 1 Pr.aut. można uznać w dziedzinie fotografii

artystycznej świadomy wybór momentu fotografowania, punktu widzenia,

kompozycji obrazu (kadrowania), oświetlenia, ustalenia głębi, ostrości i

perspektywy, zastosowania efektów specjalnych oraz zabiegi zmierzające do

nadania fotografii określonego charakteru, elementy te bowiem nadają fotografii

indywidualne piętno, konieczne dla uznania istnienia utworu w rozumieniu Prawa

autorskiego.

W rozpoznawanej sprawie żaden z powyższych elementów twórczych nie

zależał od decyzji lub wyboru powodów, a wyłącznie od decyzji pozwanego.

Powodowie wykonywali jedynie obsługę sprzętu technicznego oraz, ściśle według

wskazówek powoda, wykonywali samą czynność fotografowania. Czynili to bez

wątpienia według swoich najlepszych umiejętności i wiedzy, jednak ich praca nie

współdecydowała o ostatecznym kształcie dzieła, a czynności, które przy jego

powstawaniu wykonywali, mógł wykonać ktoś inny z takim samym skutkiem dla

efektu końcowego. W powołanym wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 lipca

1972 r., II CR 575/71, wydanym w sprawie dotyczącej także współtwórstwa w

dziełach fotograficznych, wyrażone zostało stanowisko, że współtwórczość w

rozumieniu Prawa autorskiego nie zachodzi, gdy współpraca określonej osoby nie

ma charakteru twórczego, lecz pomocniczy, chociażby umiejętność wykonywania

czynności pomocniczych wymagała wysokiego stopnia wiedzy fachowej, zręczności

i inicjatywy osobistej. Stanowisko to należy podzielić i odnieść do udziału powodów

w powstaniu spornych dzieł, który aczkolwiek znaczny i wysoce profesjonalny, nie

był udziałem twórczym w rozumieniu art. 9 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 1 Pr.aut.

W tym stanie rzeczy drugorzędne znaczenie ma zakwestionowany w kasacji

pogląd Sądu Apelacyjnego, że brak podstaw do przyjęcia współautorstwa powodów

także z tej przyczyny, że strony nie porozumiały się co do wspólnego stworzenia

dzieła. Pogląd ten oparty jest na stanowisku wyrażanym przez większość

przedstawicieli doktryny oraz prezentowanym w niektórych orzeczeniach Sądu

Najwyższego (m.in. w powołanym wyroku z dnia 19 lipca 1972 r.), że

współtwórczość wynikająca ze współpracy przy tworzeniu dzieła kilku osób nie

może powstać niezależnie od woli twórców, musi bowiem istnieć, choćby

dorozumiane, wynikające z czynności konkludentnych, porozumienie współtwórców

co do stworzenia wspólnym wysiłkiem wspólnego dzieła. Z poglądem tym, co do

zasady, należy się zgodzić, choć nie można wykluczyć współautorstwa, mimo braku

porozumienia, decyduje bowiem obiektywny wkład drugiej osoby do powstania

dzieła. W rozpoznawanej sprawie jednak nie ma to znaczenia, gdyż nie brak

porozumienia między stronami co do wspólnego stworzenia dzieła, lecz brak

wkładu twórczego powodów przesądził nieuznanie ich współautorstwa.

Z tych względów nie są trafne zarzuty błędnej wykładni art. 1 i 9 Pr.aut. i

bezpodstawnego ich niezastosowania w rozpoznawanej sprawie, co prowadzi do

oddalenia kasacji (art. 39312 k.p.c.).