Legislator Rechtsprechung & Gesetzgebung
III CK 108/05 KI-generiert

Supreme Court dismisses appeals regarding land transfer title entry, ruling administrative decision created usage right not ownership.

Geschäftsnummer III CK 108/05
Gericht / Behörde
Rechtsordnung Polen (PL)
Ausgang Abgewiesen (Dismissed)

Legislator-Zusammenfassung

KI-generiert

The Supreme Court dismissed cassation appeals filed by the State Treasury and a bankruptcy administrator against a lower court's refusal to register the State as the owner of specific properties. The State argued for title transfer based on a 1972 administrative decision, while the lower court correctly determined the decision only granted a usage right to a state enterprise without transferring ownership. The court upheld this finding, emphasizing that the administrative act did not constitute a civil law transfer of title and thus failed to provide the necessary legal basis for registration.

Legislator-Regeste

KI-generiert

Ustawa o gospodarce terenami w miastach i osiedlach; rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach: Decyzja administracyjna o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie odpłatny na czas nieokreślony nie stanowi aktu przenoszącego własność, a brak zgody na oddanie gruntu w użytkowanie uniemożliwia konstatację tytułu własności Skarbu Państwa do wpisania w księdze wieczystej.

Schlagwörter

KI-generiert
administrative decision land transfer ownership title usage right civil law transfer land registry entry state property

Zitierte Gesetzesbestimmungen

KI-generiert
art. 626 § 2 k.p.c.
zarzucała naruszenie art. 626 § 2 k.p.c. polegające na ustaleniu, że wymieniana decyzja
§ 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach
art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach
i niewłaściwe zastosowanie, ponieważ w ocenie skarżącego należało stosować art. 3
art. 57 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (art. 57 ust.
art. 393 § 12 k.p.c.
Z tych przyczyn na podstawie art. 39312 k.p.c.
art. 6268 § 2 k.p.c
Skarżący zarzucił również naruszenie art. 6268 § 2
art. 626 § 2 k.p.c
zarzucała naruszenie art. 626 § 2 k.p.c.
art. 6269 k.p.c
łącznie z § 1 oraz art. 6269 k.p.c.
art. 39312 k.p.c
Z tych przyczyn na podstawie art. 39312 k.p.c.

Fragen Sie sich, wie dieser Entscheid auf Ihren Fall anwendbar ist?

Prüfen Sie diesen Entscheid zusammen mit Bundesrecht, kantonalen Erlassen, Kommentaren und Folgeentscheiden in Legislator AI.

Fall in Legislator öffnen →

Volltext

Sygn. akt III CK 108/05

POSTANOWIENIE

Dnia 12 października 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Zbigniew Strus (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Tadeusz Żyznowski

SSN Zbigniew Kwaśniewski

w sprawie z wniosku Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta K.

przy

uczestnictwie

Syndyka

Masy

Upadłości

(…)

Przedsiębiorstwa

Robót

Telekomunikacyjnych w K. i (…) Spółdzielni Mleczarskiej w K.

o wpis do księgi wieczystej, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 12 października 2005 r., kasacji wnioskodawcy i kasacji uczestnika Syndyka

Masy

Upadłości

(…)

Przedsiębiorstwa

Robót

Telekomunikacyjnych

w

K. od

postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 5 listopada 2004 r., sygn. akt II Ca (…),

oddala obie kasacje.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w K. po rozpoznaniu apelacji Syndyka masy upadłości (…)

Przedsiębiorstwa Robót Telekomunikacyjnych w K. od postanowienia Sądu Rejonowego

w K. oddalającego wniosek Skarbu Państwa - Prezydenta m. K. o odłączenie z ksiąg

wieczystych nr (…) nieruchomości oznaczonych jako działki nr (…)/4, (…)/2, (…)/4,

(…)/4 oraz 31/4 i dokonanie wpisów: właściciela – Skarbu Państwa oraz (…)PRT jako

użytkownika, postanowieniem z 5 listopada 2004 r. oddalił apelację.

W sprawie tej wnioskodawca żądał wpisów na podstawie decyzji Prezydium Rady

Narodowej m. K. z 4 maja 1972 r. nr GKM.(…) zarządzającej przekazanie

nieruchomości przez (…) Spółdzielnię Mleczarską w K. wymienionemu wyżej

przedsiębiorstwu państwowemu.

Sąd Rejonowy uznał, że wnioskodawca nie wykazał tytułu własności Skarbu

Państwa, dodając (ponad podstawę wpisu powoływaną we wniosku), że nieruchomości

nie znajdowały się w granicach terenu urbanizacyjnego w rozumieniu art. 23 ust. 2 i 5

ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach).

Sąd odwoławczy rozpoznający apelację Syndyka masy upadłości (…)PRT w K.

potwierdził trafność oceny prawnej dokumentów dołączonych do wniosku oraz

wyprowadzonej

stąd

konkluzji

wniosku,

iż

nie

nastąpiło

przejście

własności

nieruchomości na rzecz państwa, a z powoływanej decyzji wynika tylko przekazanie

nieruchomości przedsiębiorstwu przez dotychczasowego właściciela, tj. Spółdzielnię

Mleczarska w użytkowanie odpłatne na czas nieokreślony.

Od tego postanowienia kasacje wnieśli Skarb Państwa oraz uczestnik Syndyk

masy upadłości (…)PRT.

Kasacja uczestnika oparta na obydwu podstawach zarzucała naruszenie art. 626 8 § 2

k.p.c. oraz § 10 rozp. Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. r. w sprawie przekazywania

terenów w miastach i osiedlach (Dz. U. 1969 r. Nr 3, poz.19) przez ich błędną wykładnię

i niewłaściwe zastosowanie, ponieważ w ocenie skarżącego należało stosować art. 3

ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.

U. 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.). Skarżący zarzucił również naruszenie art. 6268 § 2

k.p.c. przez błędne ustalenie treści decyzji Prezydium Rady Narodowej m. K. odnośnie

do podmiotu przekazującego, którym wg skarżącego był organ administracji państwowej

a nie (…) Spółdzielnia Mleczarska, co wywierało skutki określone w art. 3 ust. 1 ustawy

o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Na tej podstawie Syndyk domagał się

zmiany postanowienia i uwzględnienia wniosku.

Kasacja Skarbu Państwa, który nie zaskarżył postanowienia sądu pierwszej instancji

zarzucała naruszenie art. 626 § 2 k.p.c. polegające na ustaleniu, że wymieniana decyzja

organu administracji nie stanowi tytułu własności mimo, że przekazaniu podlegały tylko

tereny państwowe, tj. stanowiące jego własność oraz naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy o

gospodarce terenami w miastach i osiedlach przez uznanie skuteczności przekazania w

użytkowanie przedsiębiorstwa państwowego gruntu należącego do innego podmiotu

(spółdzielni) niż państwo. Wnioskodawca również wnosił o zmianę zaskarżonego

postanowienia i uwzględnienie wniosku o wpis.

Uczestnicząca w postępowaniu (…) Spółdzielnia Mleczarska w piśmie procesowym

domagała się odrzucenia kasacji wnioskodawcy oraz oddalenia kasacji uczestnika.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Syndyk masy upadłości przyjmuje za podstawę wywodu tezę, że z art. 3 ust. 1 ustawy o

gospodarce terenami w miastach i osiedlach wynikała dopuszczalność przekazywania w

użytkowanie jedynie terenów państwowych i z tej przesłanki wyprowadza wniosek, że

grunty objęte decyzją stanowiły własność państwa. Oparcia dla tego wnioskowania

poszukuje również w podmiotowej warstwie czynności przekazania dokonywanej przez

organ administracji państwowej. Również wnioskodawca na tym sylogizmie opiera

podstawę kasacji.

Rozstrzygnięcie o zasadności stanowisk skarżących winno być oparte na treści

przepisów ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach w brzemieniu

nadanym w jednolitym tekście. Treść powoływanego przez skarżących art. 3 w dacie

wydania decyzji była następująca:

Art. 3. 1. Tereny państwowe mogą być przekazywane jednostkom państwowym i

organizacjom społecznym w użytkowanie, innym zaś osobom prawnym i osobom

fizycznym oddawane w użytkowanie wieczyste.

2. Organizacjami społecznymi w rozumieniu niniejszej ustawy są organizacje

polityczne, związki zawodowe i organizacje spółdzielcze, prócz spółdzielni budownictwa

mieszkaniowego

i

rolniczych

spółdzielni

produkcyjnych.

Użytkowanie

terenów

przekazywanych organizacjom społecznym jest odpłatne.

Nie można jednak pominąć faktu, że nie było to jedyne unormowanie przekazywania

gruntów.

W ustawie z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania

nieruchomości art. 54 ust. 1 stanowił, że zasady i tryb przekazywania nieruchomości

pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej, właściwość organów w tych

sprawach oraz zasady rozliczania określa Rada Ministrów w drodze rozporządzenia.

Takie rozporządzenie w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji

państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów

majątkowych, zostało wydane w dniu 4 października 1958 r. (Dz.U.58.67.332). Zgodnie

z jego § 17, w zakresie uregulowanym tym rozporządzeniem utraciły moc przepisy

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania

nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr

47, poz. 354). W tym miejscu usprawiedliwiona jest wątpliwość, czy rozporządzenie z

1958 r. regulowało przekazywanie przedsiębiorstwom państwowym nieruchomości

organizacji społecznych, zwłaszcza spółdzielczych. Uzasadniona jest odpowiedź

przecząca.

Zarówno

definicja

przekazania

jako

dotycząca

podporządkowania

(nieruchomości,

zakładu,

przedsiębiorstwa)

pod

nadzór

organu

administracji

państwowej, jak i podmiotowe ograniczenie przekazywania (między organizacjami,

przez które należało rozumieć przedsiębiorstwa oraz instytucje państwowe i jednostki

budżetowe),

przekazywanie

wskazują,

zakładów

że

zakresem

podmiotowym

i

nieruchomości

między

rozporządzenia

państwowymi

objęto

jednostkami

organizacyjnymi. Oznaczałoby to, że przekazywanie nieruchomości między jednostkami

gospodarki uspołecznionej, gdy - jak w rozpoznawanej sprawie – przekazującą była

organizacja społeczna (spółdzielnia) podlegało nadal przepisom rozporządzenia Rady

Ministrów z 2 sierpnia 1949 r., a przepisy wymienionej wyżej ustawy z 12 marca 1958 r.

o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (art. 57 ust. 1 i 2 wg. jednolitego

tekstu: Dz.U.61.18.94), obowiązującej do 1 sierpnia 1985 r., w omawianym zakresie

utrzymywały w mocy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. Uchylenie

ich nastąpiło w sposób pośredni przez wydanie kolejnego rozporządzenia z dnia 31

maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach (Dz. U. nr 35,

poz. 159). W chwili wydawania decyzji PRN m. K. z 4 maja 1972 r. rozporządzenie to

obowiązywało w wersji nadanej w jednolitym tekście (Dz. U. 1969 r., nr 3. poz. 19). Dla

rozstrzygnięcia kasacji istotna w nim jest podstawa odwołująca się nie tylko do

przepisów ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach ale również do art. 57

ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości,

przy czym podział materii normatywnej według powołanych podstaw nie budzi

większych wątpliwości, ponieważ rozdział 4 rozporządzenia (§ § 10-12) wykracza poza

przedmiot regulacji zawarty w ustawie z 14 lipca 1961 r. i realizuje cele zbliżone do aktu

normującego wywłaszczenia, tj. pozyskiwanie terenów inwestycyjnych w ramach

systemu planowej gospodarki ukierunkowanej przede wszystkim na obsługę jednostek

gospodarki uspołecznionej jako ogniw systemu centralnego planowania gospodarczego.

Przepisy te nie były skorelowane z prawem cywilnym i pomijały cywilnoprawne

aspekty przekazania. Ponieważ kodeks cywilny obowiązywał również jednostki

gospodarki uspołecznionej, a podstawowym trybem przekazania była zgoda organizacji

społecznej lub jej organizacji nadrzędnej (§ 11) nie było przeszkód aby charakter

czynności przekazania (dokonywanej w decyzji) określić przy pomocy konstrukcji

cywilnoprawnej. Należy dodać, że prawo użytkowania nieruchomości - jak podkreślano

w literaturze przedmiotu – służyło przede wszystkim zaspokajaniu potrzeb ówczesnych

jednostek gospodarczych.

Osnowa decyzji z dnia 4 maja 1972 r. nie pozostawia wątpliwości, że mimo braku zgody

na oddanie gruntu w użytkowanie organ administracji państwowej rozstrzygający

wniosek przedsiębiorstwa

państwowego

wybrał tę

postać prawnego

władania

nieruchomością. Nie ma zatem żadnych podstaw do tłumaczenia decyzji jako aktu

przenoszącego własność, a powołanie się organu decyzyjnego w jej części wstępnej na

art. 3 ust. 1 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach obok § 10

rozporządzenia RM z 31 maja 1962 r. jest błędem wynikającym prawdopodobnie z

braku rozróżnienia dwoistości podstawy prawnej i przedmiotu regulacji zawartej w tym

rozporządzeniu.

Legalność - w ramach ówczesnych standardów ochrony własności – aktu

przekazania ma decydujące znaczenie dla konstatacji, że ocena prawna sądu drugiej

instancji o braku podstawy do wpisania w dziale II księgi wieczystej Skarbu Państwa ma

decydujące znaczenie dla uznania obydwu kasacji jako pozbawionych usprawiedliwionej

podstawy kasacyjnej. Powołany w kasacjach przepis art. 626 8 § 2 k.p.c. odczytany

łącznie z § 1 oraz art. 6269 k.p.c. nie pozostawia wątpliwości, odnośnie do ponoszenia

przez

wnioskodawcę

skutków

niedołączenia

do

wniosku

o wpis

dokumentów

stanowiących odpowiednią podstawę.

Z tych przyczyn na podstawie art. 39312 k.p.c. kasacje podlegały oddaleniu.