Supreme Court dismissed pension claim due to insufficient contribution period despite total disability.
Legislator-Zusammenfassung
KI-generiertThe Supreme Court dismissed the applicant's cassation appeal against a lower court ruling denying work disability pension. The applicant argued that a new legal provision exempted him from the contribution period requirement, but the court found this inapplicable because his total disability occurred after the statutory 18-month window following his cessation of employment. Consequently, the court held that the applicant failed to meet the mandatory five-year contribution requirement within the relevant ten-year period preceding his disability.
Legislator-Regeste
KI-generiertUstawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych art. 57 ust. 2; art. 58 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 58 ust. 2: If work disability arises after age 30, the contribution period requirement is met if the total duration reaches at least five years, provided this period falls within ten years before the pension application date (if already disabled) or ten years before the disability onset.
Schlagwörter
KI-generiertZitierte Gesetzesbestimmungen
KI-generiertVolltext
Sygn. akt II UK 187/04
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 kwietnia 2005 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący)
SSN Beata Gudowska
SSN Andrzej Wasilewski (sprawozdawca)
Protokolant Halina Kurek
w sprawie z wniosku K.K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddziałowi w W.
o rentę z tytułu niezdolności do pracy,
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw
Publicznych w dniu 27 kwietnia 2005 r.,
kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w W.
z dnia 20 maja 2004 r., sygn. akt III AUa …/03,
oddala kasację.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny w W. wyrokiem z dnia 20 maja 2004 r. (III AUa …/03) oddalił
apelację wnioskodawcy – K.K. od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 10
grudnia 2002 r. (XIV U …/00), oddalającego jego odwołanie od decyzji Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych – II Oddział w W. z dnia 31 stycznia 2000 r.
odmawiającej wnioskodawcy prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W
uzasadnieniu tego wyroku Sąd Apelacyjny w W. stwierdził, że w świetle przepisów
ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) w toku postępowania sądowego w
rozpoznawanej sprawie ustalono wprawdzie, że sytuacja faktyczna wnioskodawcy
„zmieniła się w porównaniu ze stanem stwierdzonym przez organ rentowy do tego
stopnia, że biegły chirurg-ortopeda stwierdził u K.K. całkowitą niezdolność do pracy
w okresie od dnia 25 lutego 2001 r. do dnia 28 lutego 2002 r., a ponadto z przyczyn
neurologicznych inny biegły stwierdził częściową niezdolność do pracy od dnia 21
października 2001 r., która miała związek ze stanem rozpoznanym przez lekarza
orzecznika, to jednak brak wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego
okazał się decydujący dla odmowy przyznania wnioskodawcy prawa do renty.
Powyższa ocena wiąże się z nową regulacją prawną wprowadzoną przez dodanie
do art. 57 ustępu 2 stanowiącego, że przepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje się do
ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co
najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny
do pracy. A zatem w przypadku stwierdzenia całkowitej niezdolności do pracy nie
jest
wymagane,
aby powstała
ona w okresie podlegania ubezpieczeniu
społecznemu lub nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania takiego okresu, ale
pozostał wymóg posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego
wymienionego w art. 57 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 58. Dla wnioskodawcy ten
wymagany okres to 5 lat. Jednak tego okresu, który powinien przypadać w
dziesięcioleciu liczonym pomiędzy 26 lutego 1991 r. a 25 lutego 2001 r. K. K. nie
ma. Przedstawione dokumenty świadczą o tym, że legitymuje się on okresem
wynoszącym 4 lata 4 miesiące i 13 dni. W tym miejscu podkreślić należy, że
zgodnie z art. 5 ust. 4 powołanej ustawy przy ustalaniu prawa do emerytury lub
renty dla płatników składek, zobowiązanych do opłacania składek na własne
ubezpieczenie emerytalne i rentowe, nie uwzględnia się okresu, za który nie zostały
opłacone składki, mimo podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i
rentowym w tym okresie. Przytoczony przepis stosuje się odpowiednio wobec
ubezpieczonych zobowiązanych do opłacania składek na własne ubezpieczenie
społeczne za okres przypadający przed dniem wejścia w życie ustawy.”
W kasacji od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 20 maja
2004 r. pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił naruszenie art. 57 ust. 2 w związku z
art. 58 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
„przez przyjęcie, że okres obliczonego dziesięciolecia liczony winien być od dnia 25
lutego 1991 r., nie zaś od dnia 14 września 1989 r.” oraz naruszenie art. 233 § 1 i
art. 328 § 2 k.p.c. wobec: (a) „braku oceny oświadczenia woli zawartego w treści
odpowiedzi na odwołanie ZUS II Oddział w W. z dnia 5.04.2000 r. w przedmiocie
ustalenia początkowej daty dziesięcioletniego okresu, w którym liczony był
pięcioletni okres składkowy i nieskładkowy” oraz (b) „braku szczegółowego
wyliczenia w uzasadnieniu wyroku, jakie okresy uznane zostały przez Sąd
Apelacyjny za nieskładkowe, co w efekcie doprowadziło do rachunkowego
wyliczenia o treści ogólnej, że skarżący miał staż zatrudnienia wynoszący 4 lata 4
miesiące i 13 dni.” Równocześnie, jako okoliczność uzasadniającą przyjęcie kasacji
do rozpoznania pełnomocnik skarżącego wskazał, iż: „Sąd Najwyższy poprzez
swoje
orzeczenie
w
sprawie
niniejszej
ujednolici
orzecznictwo
sądów
powszechnych. Wskazane zostanie, jak należy interpretować zapis art. 58 ust. 2
ustawy z 17.12.1998 r. W szczególności konieczne jest ustalenie co ustawodawca
rozumie pod pojęciem ‘ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o
rentę.’ Ponadto, konieczne jest także ustalenie zasady podawania szczegółowych
obliczeń w poszczególnych latach dziesięciolecia, co wyeliminuje dowolności
obliczeń i pozwoli na kontrolę ich dokonania.” W konsekwencji, w kasacji
sformułowany
został
wniosek
o
uchylenie
zaskarżonego
wyroku
oraz
poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 10 grudnia 2002 r. i
przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w W. do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 57 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych, renta z tytułu niezdolności do pracy
przysługuje
ubezpieczonemu, który spełnił łącznie trzy warunki: po pierwsze – jest niezdolny do
pracy; po drugie – ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy; z tym jednak, że
jeżeli niezdolność do pracy ubezpieczonego powstała w wieku powyżej 30 lat,
warunek ten uważa się za spełniony wówczas, gdy osiągnął on okres składkowy i
nieskładkowy wynoszący łącznie co najmniej 5 lat, przy czym okres ten powinien
przypadać: (a) w ciągu 10 lat przed dniem zgłoszenia wniosku o rentę, o ile w dacie
złożenia wniosku ubezpieczony jest już niezdolny do pracy lub (b) w ciągu 10 lat
przed dniem powstania niezdolności do pracy (art. 58 ust. 1 pkt 5 w związku z art.
58 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych);
po trzecie – jego niezdolność do pracy powstała nie później niż w ciągu 18 miesięcy
od
ustania
wskazanych
w
tym
przepisie
okresów
składkowych
oraz
nieskładkowych; jednak wymagania tego nie stosuje się, gdy ubezpieczony
mężczyzna udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25
lat i jest całkowicie niezdolny do pracy (art. 57 ust. 2 ustawy o emeryturach i
rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych).
W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że u wnioskodawcy, który
wniosek o rentę zgłosił w dniu 14 września 1999 r., stwierdzona została całkowita
niezdolność do pracy począwszy od dnia 25 lutego 2001 r., gdy był on już w wieku
powyżej 30 lat. Równocześnie, z niekwestionowanych ustaleń faktycznych
dokonanych w toku postępowania sądowego wynika, że: po pierwsze –
wnioskodawca zakończył prowadzenie działalności gospodarczej w dniu 11
czerwca 1999 r. i dlatego składkę na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzonej
działalności opłacił do dnia 31 maja 1999 r.; a w tej sytuacji, skoro całkowita
niezdolność do pracy stwierdzona została u wnioskodawcy nie wcześniej niż
począwszy od dnia 25 lutego 2001 r., oznacza to, iż powstała ona już po upływie 18
miesięcy od ustania okresów składkowych z tytułu prowadzonej działalności
gospodarczej (art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych); oraz po drugie – ponieważ niezdolność wnioskodawcy
do pracy powstała dopiero po dacie złożenia przez wnioskodawcę wniosku o rentę,
a więc po dniu 14 września 1999 r., wymagany w wypadku wnioskodawcy co
najmniej 5-letni okres składkowy i nieskładkowy powinien przypadać w ciągu
ostatnich 10 lat przed powstaniem niezdolności do pracy wnioskodawcy, a więc w
okresie 10 lat przed dniem 25 lutego 2001 r., czyli w okresie od dnia 26 lutego 1991
r. do dnia 25 lutego 2001 r.; tymczasem, w tym okresie wnioskodawca legitymuje
się okresem składkowymi i nieskładkowym obejmującym łącznie jedynie 4 lata 4
miesiące i 13 dni, a to oznacza, że nie spełnia on ustawowego wymagania
określonego w art. 58 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 58 ust. 2 ustawy o emeryturach i
rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, co też trafnie stwierdził Sąd
Apelacyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
W tej sytuacji, podniesiony w kasacji zarzut naruszenia art. 57 ust. 2 w
związku z art. 58 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych, dotyczący rzekomo błędnego zastosowanie tych przepisów w
rozpoznawanej sprawie, okazał się bezzasadny. Bezprzedmiotowe okazały się
również podniesione w kasacji zarzuty dotyczące naruszenia art. 233 § 1 oraz art.
328 § 2 k.p.c., ponieważ brak szczegółowego wskazania w uzasadnieniu
zaskarżonego wyroku ‘jakie okresy w poszczególnych latach były okresami
składkowymi i nieskładkowymi’ nie może być uznany za uchybienie mogące
stanowić podstawę dla stwierdzenia, że orzeczenie jest w tym zakresie błędne,
zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżący nie wykazał w kasacji, aby w okresie 10 lat
przed powstaniem niezdolność do pracy wnioskodawcy, a więc w okresie 10 lat
przed dniem 25 lutego 2001 r., posiadał on wymagany w jego wypadku co najmniej
5-letni okres składkowy i nieskładkowy.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c.
orzekł jak w sentencji.
Teza:
Jeżeli niezdolność do pracy powstała u ubezpieczonego w wieku powyżej 30
lat, wówczas uważa się, że spełnia on określony w art. 57 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia
17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
(Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) warunek posiadania wymaganego okresu
składkowego i nieskładkowego, gdy osiągnął okres składkowy i nieskładkowy
wynoszący łącznie co najmniej 5 lat, przy czym okres ten powinien przypadać: (a)
w ciągu 10 lat przed dniem zgłoszenia wniosku o rentę, o ile w dacie złożenia
wniosku ubezpieczony jest już niezdolny do pracy; lub (b) w ciągu 10 lat przed
dniem powstania niezdolności do pracy (art. 58 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 58 ust.
2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych).