Legislator Rechtsprechung & Gesetzgebung
II KK 515/24 KI-generiert

Supreme Court recuses judges due to impartiality doubts arising from their nomination by an executive-dominated council.

Geschäftsnummer II KK 515/24
Gericht / Behörde
Rechtsordnung Polen (PL)
Ausgang Gutgeheissen (Allowed)

Legislator-Zusammenfassung

KI-generiert

The Supreme Court granted the defense lawyer's request to recuse two judges from a cassation case regarding a murder conviction. The defense argued that the judges' nomination by the National Council for the Judiciary, which is executive-dominated and lacks judicial representation, compromised their institutional impartiality. The court agreed, citing European Court of Human Rights jurisprudence that such a nomination process violates the right to a fair trial under Article 6 of the ECHR.

Legislator-Regeste

KI-generiert

Art. 41 § 1 k.p.k.; Art. 6 ust. 1 EKPC: A judge nominated by a National Council for the Judiciary structured with executive dominance and lacking judicial representation creates an institutional impartiality defect, warranting recusal to ensure a fair trial.

Schlagwörter

KI-generiert
judicial recusal institutional impartiality National Council for the Judiciary executive dominance fair trial rights Article 6 ECHR supreme court judges fehlende Legitimation der Staatsanwaltschaft

Zitierte Gesetzesbestimmungen

KI-generiert
Art. 41 § 1 k.p.k.
akt II KK 515/24, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw.
Art. 42 § 1 k.p.k.
z art. 42 § 1 i 4 k.p.k., p o s t a n o w i ł wyłączyć sędziów Sądu Najwyższego Stanisława Stankiewicza i Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania sprawy II KK 515/24.
Art. 42 § 4 k.p.k.
z art. 42 § 1 i 4 k.p.k., p o s t a n o w i ł wyłączyć sędziów Sądu Najwyższego Stanisława Stankiewicza i Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania sprawy II KK 515/24.
Art. 45 Konstytucji RP
z art. 45 Konstytucji RP w zw.
Art. 6 EKPC
Orzeczenie wydane przez sąd z udziałem osób powołanych na stanowisko sędziego w procedurze nominacyjnej prowadzonej przed Krajową Radą Sądownictwa wadliwie ukształtowanej na podstawie w/w ustawy, jest obciążone wadą traktowaną przez ETPC jako naruszenie art. 6 ust.
Art. 47 KPP
6 EKPC, art. 47 KPP oraz art.
Art. 19 ust. 1 TSUE
47 KPP oraz art. 19 ust. 1 TSUE, sędziów SN Stanisława Stankiewicza i Pawła Kołodziejskiego od udziału w sprawie II KK 515/24.
art. 310 § 2 k.k
skazanego z art. 310 § 2 k.k., wniosków obrońcy skazanego adwokat A.P.
art. 41 § 1 k.p.k
akt II KK 515/24, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.
art. 45 Konstytucji RP
z art. 45 Konstytucji RP w zw.

Zitierte Rechtsprechung

KI-generiert
KI-generiert

Fragen Sie sich, wie dieser Entscheid auf Ihren Fall anwendbar ist?

Prüfen Sie diesen Entscheid zusammen mit Bundesrecht, kantonalen Erlassen, Kommentaren und Folgeentscheiden in Legislator AI.

Fall in Legislator öffnen →

Volltext

II KK 515/24 POSTANOWIENIE Dnia 24 listopada 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Stępka po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2025 r. na posiedzeniu bez udziału stron w sprawie P. N. skazanego z art. 310 § 2 k.k., wniosków obrońcy skazanego adwokat A.P. o wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego Stanisława Stankiewicza i Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania sprawy o sygn. akt II KK 515/24, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k., p o s t a n o w i ł wyłączyć sędziów Sądu Najwyższego Stanisława Stankiewicza i Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania sprawy II KK 515/24.

UZASADNIENIE

Zarządzeniem Prezesa Izby Karnej SN z dnia 20 listopada 2024 r. do rozpoznania w niniejszej sprawie kasacji obrońcy skazanego P. N. został wyznaczony SSN Stanisław Stankiewicz. Z kolei zarządzeniem z dnia 12 września 2025 r. Przewodniczący I Wydziału działając z upoważnienia Prezesa Izby Karnej SN, wyznaczył następujący skład sądu do rozpoznania przedmiotowej kasacji: Przewodniczący – SSN Dariusz Kala, Sędziowie SN: Paweł Kołodziejski, Stanisław Stankiewicz – sprawozdawca. W dniu 2 października 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynęły wnioski obrońcy o zbadanie spełnienia przez sędziów Stanisława Stankiewicza i Pawła Kołodziejskiego wymogów niezawisłości i bezstronności na podstawie art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym.

Zarządzeniem z dnia 7 października 2025 r. Prezes Izby Karnej SN odrzucił powyższe wnioski. W dniu 24 października 2025 r. wpłynęły do Sądu Najwyższego wnioski obrońcy o wyłączenie na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. w zw. z art. 45 Konstytucji RP w zw. z art. 6 EKPC, art. 47 KPP oraz art. 19 ust. 1 TSUE, sędziów SN Stanisława Stankiewicza i Pawła Kołodziejskiego od udziału w sprawie II KK 515/24. Obrońca powołała się na uzasadnioną wątpliwość w aspekcie zewnętrznym co do instytucjonalnej bezstronności sędziów, związaną z trybem uzyskania nominacji na stanowisko Sędziego Sądu Najwyższego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wnioski zasługiwały na uwzględnienie. Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. O potrzebie zastosowania instytucji wyłączenia sędziego decyduje między innymi ocena, czy dla postronnego obserwatora zachodzą w realiach sprawy takie okoliczności, które w odbiorze społecznym mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego. Orzeczenie wydane przez sąd z udziałem osób powołanych na stanowisko sędziego w procedurze nominacyjnej prowadzonej przed Krajową Radą Sądownictwa wadliwie ukształtowanej na podstawie w/w ustawy, jest obciążone wadą traktowaną przez ETPC jako naruszenie art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Takie samo stanowisko należy przyjąć przy rozpoznaniu przedmiotowych wniosków obrońcy. Wyznaczeni do rozpoznania kasacji w niniejszej sprawie sędziowie Stanisław Stankiewicz i Paweł Kołodziejski, na urząd sędziego Sądu Najwyższego zostali powołani przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. W sytuacji złożenia wniosku o wyłączenie w/w sędziów jest oczywiste, że strona dostrzega wady w procedurze tego powołania, które to wady mogą prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, gdyby zasiadali w składzie rozstrzygającym sprawę.

Już sam udział w procedurze powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami w/w ustawy prowadzi do nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., z uwagi na sprzeczną z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej zależność tego organu od władzy wykonawczej i brak reprezentacji środowiska sędziowskiego (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022, z. 6, poz. 22). Skutek taki wynika z wyjątkowego statusu sędziów Sądu Najwyższego i kluczowych kompetencji tego Sądu, mającego gwarantować niezakłócone, prawidłowe funkcjonowanie demokratycznego państwa prawnego oraz obiektywny standard niezależności, niezawisłości i bezstronności orzekania (por. uchwała trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, OSNKW 2020, z. 2, poz. 7).Jak już wcześniej podniesiono, Sąd Najwyższy badając w trybie art. 41 § 1 k.p.k. wniosek o wyłączenie sędziego, winien mieć na względzie stanowisko Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz TSUE i uwzględniać fakt, że orzeczenie wydane przez skład sądu z udziałem osób powołanych na stanowisko sędziego w procedurze nominacyjnej prowadzonej przed Krajową Radą Sądownictwa wadliwie ukształtowanej na podstawie w/w ustawy, będzie stanowiło naruszenie art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, a na gruncie prawa polskiego bezwzględną przyczynę odwoławczą w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Oznacza to, że wykładnia powinna umożliwiać także kontrolę tego, czy w konkretnej sprawie nie dochodzi do naruszenia standardu niezależności i bezstronności gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 EKPC. Zgodnie z wyrokiem ETPC z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19), interpretującym standard „niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą” w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, udział w procesie powoływania w Polsce sędziów takiego organu, jakim jest Krajowa Rada Sądownictwa, w składzie ukształtowanym nowelą z 2017 r. powoduje, że skład orzekający, w który wchodzi osoba tak powołana na urząd sędziego, nie stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC (por. także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21, OSNK 2021, z. 10, poz. 41).W kosekwencji więc rozpoznanie przez sędziów SN Stanisława Stankiewicza i Pawła Kołodziejskiego kasacji w przedmiotowej sprawie mogłoby wywołać u stron oraz w opinii publicznej przekonanie o braku instytucjonalnej bezstronności sądu.

W interesie systemu wymiaru sprawiedliwości jest nie tylko troska o rzeczywistą bezstronność sędziego, ale także zapobieganie powstaniu negatywnego odbioru społecznego w tym przedmiocie. Problematyka związana z procedurą powołania sędziów ściśle powiązana jest z prawem do rzetelnego procesu sądowego, co tym bardziej uzasadnia wyłączenie sędziów Sądu Najwyższego Stanisława Stankiewicza i Pawła Kołodziejskiego od udziału w przedmiotowej sprawie.Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji postanowienia. [J.J.][a.ł] ‎