Legislator Rechtsprechung & Gesetzgebung
II KK 480/22 KI-generiert

Supreme Court allows state to pay defense lawyer fees for mandatory defense in cassation proceedings.

Geschäftsnummer II KK 480/22
Gericht / Behörde
Rechtsordnung Polen (PL)
Ausgang Gutgeheissen (Allowed)

Legislator-Zusammenfassung

KI-generiert

The Supreme Court ordered the State Treasury to pay the defense lawyer 1,200 PLN plus VAT for mandatory defense in cassation proceedings. The defense lawyer argued that the obligation to provide free legal aid ended after the first-instance judgment, yet he was entitled to full fees for the completed work. The Court ruled that the lawyer's situation resembled that of an expert, entitling him to payment regardless of the case's final outcome.

Legislator-Regeste

KI-generiert

Art. 29 ust. 2 Prawo o adwokaturze; § 11 ust. 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.: The court established that a lawyer appointed by the state for mandatory defense is entitled to full remuneration upon completion of the task, as the statutory obligation to provide free aid terminates upon the first-instance judgment.

Schlagwörter

KI-generiert
mandatory defense cassation proceedings state costs lawyer remuneration free legal aid State Treasury VAT payment Kostenrückforderung

Zitierte Gesetzesbestimmungen

KI-generiert
art. 626 § 2 k.p.k.
i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu‎w dniu 25 stycznia 2024 r.‎wniosku obrońcy o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, na podstawie art. 626 § 2 k.p.k., § 11 ust.
§ 11 ust. 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie
626 § 2 k.p.k., § 11 ust. 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie w zw.
§ 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, postanowił: zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw.
art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze
art. 278 § 1 k.k
U., oskarżonego z art. 278 § 1 k.k.
art. 626 § 2 k.p.k
i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu‎w dniu 25 stycznia 2024 r.‎wniosku obrońcy o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, na podstawie art. 626 § 2 k.p.k., § 11 ust.

Zitierte Rechtsprechung

KI-generiert
postanowienie SN z dnia 7 grudnia 2022 r., I KK 93/22
postanowienie SN z dnia 7 grudnia 2022 r., I KK 93/22, LEX nr 3455135).
wyrok TK z dnia 20 grudnia 2022 r., SK 78/21
postanowienie SN z dnia 13 grudnia 2023 r., I KZP 5/23
postanowienie SN z dnia 24 stycznia 2024 r., V KO 9/20
postanowienie SN z dnia 24 stycznia 2024 r., V KO 9/20).
I KK 93/22
Supreme Court orders defense costs for public defender in cassation appeal despite procedural transfer of case.
KI-generiert

Fragen Sie sich, wie dieser Entscheid auf Ihren Fall anwendbar ist?

Prüfen Sie diesen Entscheid zusammen mit Bundesrecht, kantonalen Erlassen, Kommentaren und Folgeentscheiden in Legislator AI.

Fall in Legislator öffnen →

Volltext

II KK 480/22 POSTANOWIENIE Dnia 25 stycznia 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Igor Zgoliński w sprawie J. U., oskarżonego z art. 278 § 1 k.k. i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu‎w dniu 25 stycznia 2024 r.‎wniosku obrońcy o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, na podstawie art. 626 § 2 k.p.k., § 11 ust. 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, postanowił: zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw.

M. S., Kancelaria Adwokacka w […] kwotę 1200 zł (jeden tysiąc dwieście złotych), w tym 23% VAT, za obronę z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIEZarządzeniem z dnia 2 sierpnia 2023 r. adw. M. S. został wyznaczony obrońcą z urzędu J. U. W dniu 30 sierpnia 2023 r. odbyła się rozprawa kasacyjna, na której - w następstwie rozpoznania kasacji Prokuratora Generalnego – wydany został wyrok. Obrońca stawił się na rozprawę, złożył m. in. wniosek o zasądzenie kosztów obrony z urzędu skazanego w postępowaniu kasacyjnym (k. 53).

W wyroku kasatoryjnym owe koszty nie zostały zasądzone. W dniu 30 listopada 2023 r. obrońca złożył ponowny wniosek o przyznanie wynagrodzenia za obronę z urzędu. Powołując się na § 11 ust. 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, w związku z treścią wyroku TK z dnia 20 grudnia 2022 r., SK 78/21, obrońca wniósł o zasądzenie wynagrodzenia w wysokości 1200 zł powiększoną o podatek VAT za obronę z urzędu skazanego, oświadczając jednocześnie, iż owo wynagrodzenie nie zostało w żadnym zakresie uiszczone.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Elementem decydującym o uwzględnieniu wniosku i wydaniu rozstrzygnięcia w trybie art. 626 § 2 k.p.k. było to, że adw. M. S. został wyznaczony z urzędu do obrony skazanego w postępowaniu kasacyjnym (zarządzenie k. 53). Po zakończeniu tego postępowania wiążący go obowiązek świadczenia pomocy prawnej na rzecz J. U. wygasł. W tej sytuacji wyznaczony obrońca z urzędu na dalszym etapie postępowania nie zetknie się już ze sprawą i jego sytuacja - z punktu widzenia należności - zbliżona jest do sytuacji biegłego, gdyż za wykonaną pracę należy mu się stosowna opłata niezależnie od dalszego toku postępowania, zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (zob. np. postanowienie SN z dnia 7 grudnia 2022 r., I KK 93/22, LEX nr 3455135).

Wniosek o zasądzenie kosztów uznać zatem należało za zasadny, wobec wywiązania się przez obrońcę z urzędu z nałożonego na niego obowiązku. W kwestii wysokości wynagrodzenia obrońca z urzędu wniósł o zasądzenie go między innymi w oparciu o stosowny przepis rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, podkreślając aspekt stwierdzenia niekonstytucyjności i derogacji analogicznych unormowań zawartych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.

Niewątpliwie powyższe akty prawne w sposób niejednakowy określają wysokość kosztów należnych za obronę, faworyzując niejako obrońców ustanowionych przez stronę postępowania. Powyższy problem, choć nie w pełnym zakresie, a w odniesieniu do poszczególnych jednostek redakcyjnych, był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, co znalazło wyraz w powołanym wyroku z dnia 20 grudnia 2022 r. sygn. SK 78/21. Wątpliwości co do konstytucyjności przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. dostarcza również wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r., SK 66/19.

Wprawdzie orzeczenie to dotyczyło przepisów poprzedniego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r., regulującego materię zwrotu przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, oraz zapadło w związku ze skargą konstytucyjną wniesioną przez pełnomocnika z urzędu w postępowaniu cywilnym, to nie ulega jednak wątpliwości, że wzorce konstytucyjne w wyroku tym zawarte, a określone w art. 64 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP, mogą mieć odpowiednie odniesienie do norm prawnych zawartych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r.

Mimo zatem powyższych zindywidualizowanych okoliczności orzeczenia te odczytywać należy w szerszej perspektywie. Dają one asumpt do twierdzenia, że ustanowiony z urzędu (a więc działający na podstawie sui generis polecenia Państwa) przedstawiciel ustawowy zmuszony jest do pracy za wynagrodzenie o połowę niższe od tego, które otrzymałby, gdyby działał z wyboru. Oznacza to, że prawo do uzyskania przez adwokata działającego z urzędu, wynagrodzenia w pełnej wysokości zostało w istocie wyłączone przez zastosowanie przez prawodawcę arbitralnego (i nie zawartego w delegacji ustawowej) kryterium zróżnicowania sytuacji adwokatów działających z wyboru oraz z urzędu.

Ani bowiem art. 29 ust. 2 prawa o adwokaturze, ani też pozostałe przepisy tej ustawy nie stwarzają ku temu podstawy. Takie ujęcie sytuacji prawnej adwokatów wykonujących obowiązki z urzędu oraz na skutek ustanowienia przez stronę pozwalało na stosowanie w akcie prawnym rangi podustawowej tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjnej nieobjętych derogacją przepisów rozporządzenia określającego stawki wynagrodzenia za obronę z urzędu, które ujawniały wskazaną powyżej niekonstytucyjność poprzez odstępstwo od zasady równości w znaczeniu równej ochrony praw majątkowych.

Omawiana problematyka była również przedmiotem pogłębionej analizy Sądu Najwyższego, który orzekając w sprawie zagadnienia prawnego przedstawionego przez Rzecznika Praw Obywatelskich w postanowieniu z dnia 13 grudnia 2023 r., sygn. I KZP 5/23, odmówił wprawdzie podjęcia uchwały, lecz jednocześnie zwrócił uwagę w pisemnych motywach na potrzebę dokonywania zindywidualizowanej kontroli przepisów rozporządzenia z 2016 r. w oparciu o wzorzec konstytucyjności. Jeżeli taka kontrola doprowadzi do konkluzji, że nie został on przez zawartą w danej jednostce redakcyjnej normę prawną zrealizowany, za oczywiste należy uznać pominięcie przy orzekaniu tej niekonstytucyjnej regulacji i stosowanie przepisów rozporządzenia regulującego opłaty za czynności adwokackie realizowane z wyboru.

Dlatego też, podzielając stanowisko w zakresie równego traktowania w tym aspekcie tak obrońców z urzędu, jak i obrońców z wyboru, należało podstawę prawną rozstrzygnięcia o kosztach określić przez analogię do przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie. Określając wysokość wynagrodzenia kierowano się w tych okolicznościach treścią § 11 ust. 2 pkt 6 ww. rozporządzenia. W określonej przez Sąd Najwyższy opłacie zawarty został również, stosownie do treści § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, podatek VAT.

Zasądzonej opłaty nie można było podwyższyć o wskazaną stawkę podatku od towarów i usług, gdyż skutkowałoby to z kolei zróżnicowaniem stawek wynagrodzenia, tym razem na niekorzyść adwokatów działających z wyboru, którzy niejednokrotnie także są płatnikami przedmiotowego podatku (por. np. postanowienie SN z dnia 24 stycznia 2024 r., V KO 9/20). Kierując się powyższą argumentacją orzeczono zatem jak w sentencji postanowienia. [PGW] [ał]