Supreme Court voids enforcement clause order due to creditor's lack of knowledge of marital property agreement.

Sygn. akt II CKU 34/98

POSTANOWIENIE

Dnia 28 lipca 1998 r.

Sąd Najwyższy Izba Cywilna

w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSN - Z. Świeboda (spraw.)

Sędziowie:

SN

- T. Domińczyk

SA

- M. Grzelka

Protokolant: E. Chojnacka

przy udziale Prokuratora Prokuratury Krajowej - P. Wiśniewski

po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 1998 roku

na rozprawie sprawy z wniosku Z. O.

z udziałem G. C.

o nadanie klauzuli wykonalności

na skutek kasacji Ministra Sprawiedliwości nr […]

od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w K.

z dnia 29 grudnia 1995 r. sygn. akt III Cz […]

p o s t a n a w i a:

uchylić

zaskarżone

postanowienie

oraz

postanowienie

Sądu

Rejonowego w Z. z dnia 6 czerwca 1995 r. sygn. I Co […] i przekazać

sprawę Sądowi Rejonowemu w Z. do ponownego rozpoznania

i orzeczenia o opłatach sądowych należnych od kasacji.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 29 grudnia 1995 r. Sąd Wojewódzki w K. zmienił

postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia 6 czerwca 1995 r. i oddalił wniosek Z. O.

o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika. Zdaniem Sądu

Wojewódzkiego, chociaż J. i G. C. pozostają w 1978 r. w związku małżeńskim, to jednak

małżeńska wspólność ustawowa musi istnieć nie tylko w chwili powstania tytułu

egzekucyjnego, ale także w chwili orzekania o nadanie tytułowi egzekucyjnemu klauzuli

wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika. J. i G. C. zawarli bowiem dnia 30 sierpnia

1994 r. u notariusza umowę majątkową małżeńską, w której wyłączyli wspólność

ustawową i wprowadzili w stosunkach majątkowych małżeńskich rozdzielność

majątkową.

W

kasacji

Minister

Sprawiedliwości

wnosi

o

uchylenie

zaskarżonego

postanowienia Sądu Wojewódzkiego z dnia 29 grudnia 1995 r. oraz postanowienia Sądu

Rejonowego w Z. z dnia 6 czerwca 1995 r. i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w

Z. do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzuca rażące naruszenie prawa, a w

szczególności art. 787 kpc w związku z art. 41 § 1 i 3 oraz art. 47 § 2 k.r.o., a także

naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej.

Sąd Najwyższy, zważył, co następuje:

Małżonkowie mogą przez umowę majątkową wyłączyć wspólność ustawową,

jednakże z zastrzeżeniem przewidzianym w art. 47 § 2 k.r.o. Stosownie do tego przepisu

małżonkowie mogą w stosunku do osób trzecich powoływać się na wyłączenie

wspólności ustawowej tylko wtedy, gdy zawarcie przez nich umowy majątkowej

oraz jej rodzaj były tym osobom wiadome. W wyniku tego unormowania wnioskodawca,

którego praw dotyczy wyłączenie wspólności ustawowej, a który nie wiedział o zawarciu

tej umowy i jej rodzaju, uzyskuje szczególną ochronę prawną wyrażającą się w tym, że

względem niego stosunki majątkowe małżonków ocenia się tak, jakby umowa

majątkowa w ogóle nie była przez nich zawarta i nadal obowiązuje ich wspólność

ustawowa. W tym przedmiocie wnioskodawca zeznał, że do dnia 21 lutego 1995 r.

nie wiedział o zawarciu umowy majątkowej, przy czym egzekucję skierował w 1993 r.

do nieruchomości

objętej

wspólnością

ustawową.

W

takiej

sytuacji

wierzyciel

wymieniony w art. 41 § 1 k.r.o., pomimo umownego wyłączenia przez małżonków C.

wspólności ustawowej, który nie wiedział o umowie, może dochodzić zaspokojenia

z majątku, który byłby objęty wspólnością ustawową, gdyby nie była wyłączona

w umowie. Małżonkowie, którzy po powstaniu w 1993 r. wierzytelności, umownie

wyłączyli w 1994 r. wspólność ustawową, nie mogą skutecznie powołać się

na wyłączenie tej wspólności i będą mogli być traktowani tak, jakby nadal pozostawali

we wspólności ustawowej. W rezultacie małżonek dłużnika nie mógłby skutecznie

przeciwstawić się żądaniu wierzyciela nadaniu tytułowi egzekucyjnemu klauzuli

wykonalności na podstawie art. 787 kpc.

Stanowisko Sądu Wojewódzkiego zwłaszcza nie uwzględniło powyższego stanu

prawnego, zaś Sąd Rejonowy nie poczynił wystarczających ustaleń faktycznych

w omawianym zakresie. W związku z tym niezbędne okazuje się przesłuchanie stron

oraz J. C. na okoliczności podnoszone w jej zażaleniu z punktu widzenia przesłanek

określonych w art. 41 § 3 k.r.o.,

Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji (art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 1 marca

1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego .... Dz.U. Nr 43, poz. 189

oraz art. 417 i ust. kpc obowiązującego do dnia 1 lipca 1996 r.). Upływ terminu

do wniesienia kasacji nie stoi na przeszkodzie w jej uwzględnieniu, jeżeli zaskarżone

orzeczenie narusza również interes Rzeczypospolitej Polskiej polegający na ochronie

szeroko rozumianej własności.

Prawo bankowe z 1989 r. zostało uchylone ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz.U. nr 140, poz. 939), która weszła w życie z dniem 1 stycznia

1998 r. (art. 193 i 194). Ocena zatem bankowego tytułu egzekucyjnego powinna być

dokonana na podstawie art. 96-98 Prawa bankowego 1997 r.

aw

db