Legislator Rechtsprechung & Gesetzgebung
I CSK 24/16 KI-generiert

Supreme Court vacates lower court decision due to judge's mandatory recusal violation under Civil Procedure Code Art. 48 § 3.

Geschäftsnummer I CSK 24/16
Gericht / Behörde
Rechtsordnung Polen (PL)
Ausgang Teilweise gutgeheissen (Partially Allowed)

Legislator-Zusammenfassung

KI-generiert

The Supreme Court vacated the District Court's decision regarding inheritance acquisition due to a mandatory recusal violation by a participating judge. The applicant argued that the judge's involvement rendered the proceedings void under Article 48 § 3 of the Civil Procedure Code, despite the lower court's reliance on a different statutory basis. The Court agreed, establishing that the judge's participation in the contested decision violated the statutory recusal requirement, thereby invalidating the proceedings.

Legislator-Regeste

KI-generiert

Art. 48 § 3 k.p.c.; Art. 379 pkt 4 k.p.c.; The judge who participated in issuing the contested decision is subject to mandatory recusal under Art. 48 § 3 k.p.c. when the grounds for recusal under Art. 379 pkt 4 k.p.c. exist.

Schlagwörter

KI-generiert
mandatory recusal Civil Procedure Code inheritance proceedings judge disqualification procedural invalidity Supreme Court vacatur

Zitierte Gesetzesbestimmungen

KI-generiert
Art. 48 § 3 k.p.c.
Za rozszerzającą wykładnią art. 48 § 3 k.p.c. opowiedział się również Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 lipca 2004 r.
Art. 379 pkt 4 k.p.c.
49 § 1 pkt 5 k.p.c.Niewątpliwie trafnie podniósł skarżący, że przyczynę nieważności postępowania stanowi udział w rozpoznaniu sprawy sędziego podlegającego wyłączeniu z mocy ustawy (art. 379 pkt 4 k.p.c.).
Art. 398 § 1 pkt 1 k.p.c.
Należy pamiętać, że Sąd Najwyższy - stosownie do art. 39813 § 1 k.p.c.
Art. 398 § 1 pkt 2 k.p.c.
Należy pamiętać, że Sąd Najwyższy - stosownie do art. 39813 § 1 k.p.c.
Art. 386 § 2 k.p.c.
1 Konstytucji przez naruszenia zasady ochrony własności.Druga podstawę kasacyjną wypełnił natomiast zarzutami naruszenia: art. 386 § 4 k.p.c.; art.
Art. 13 § 2 k.p.c.
386 § 2, art. 13 § 2 i art.
art. 952 k.c
Uznał przy tym twierdzenia wnioskodawcy wskazujące na sporządzenie tego testamentu za niewiarygodne i - z uwagi na upływ terminu do stwierdzenia jego treści w sposób przewidziany w art. 952 k.c.
art. 945 § 1 pkt 1 k.c
398 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., wnioskodawca domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i uwzględnienia apelacji, ewentualnie uchylenia tego orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.W ramach podstawy naruszenia prawa materialnego zarzucił obrazę: art. 945 § 1 pkt 1 k.c.
art. 952 § 2 k.c
Uznał przy tym twierdzenia wnioskodawcy wskazujące na sporządzenie tego testamentu za niewiarygodne i - z uwagi na upływ terminu do stwierdzenia jego treści w sposób przewidziany w art. 952 k.c.
art. 64 ust. 1 Konstytucji
przez ich niewłaściwe zastosowanie oraz art. 64 ust. 1 Konstytucji przez naruszenia zasady ochrony własności.Druga podstawę kasacyjną wypełnił natomiast zarzutami naruszenia: art.

Zitierte Rechtsprechung

KI-generiert

Fragen Sie sich, wie dieser Entscheid auf Ihren Fall anwendbar ist?

Prüfen Sie diesen Entscheid zusammen mit Bundesrecht, kantonalen Erlassen, Kommentaren und Folgeentscheiden in Legislator AI.

Fall in Legislator öffnen →

Volltext

Sygn. akt I CSK 24/16 POSTANOWIENIE Dnia 29 listopada 2016 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Monika Koba‎SSN Jan Górowski w sprawie z wniosku J. C.‎przy uczestnictwie J. P. i in., o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej ‎w dniu 29 listopada 2016 r.,‎skargi kasacyjnej wnioskodawcy od postanowienia Sądu Okręgowego w W.‎z dnia 28 kwietnia 2015 r., sygn. akt V Ca …/14, uchyla zaskarżone postanowienie, znosi postępowanie ‎ przed Sądem Okręgowym w W. w zakresie rozprawy z dnia 28 kwietnia 2015 r. i przekazuje sprawę temu Sądowi ‎ do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach ‎ postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Wnioskodawca J.C. wniósł o zmianę postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia 28 sierpnia 2007 r., sygn. akt I NS …/06, w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po A. P. zmarłym w dniu w dniu 4 lipca, ostatnio stale zamieszkałym w W.; domagał się stwierdzenia, że nabył spadek po tym spadkodawcy w całości na podstawie testamentu notarialnego z dnia 17 marca 2004 r.Sąd Rejonowy w W. postanowieniem z dnia 21 stycznia 2014 r. zmienił postanowienie z dnia 28 sierpnia 2008 r. w ten sposób, że stwierdził, iż spadek po zmarłym A. P. nabył w całości uczestnik postępowania M.

R. na podstawie testamentu własnoręcznego z dnia 8 marca 2004 r.Sąd Okręgowy w W. postanowieniem zaskarżonym skargą kasacyjną oddalił apelację wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego. Wskazał - podzielając przyjęte za podstawę zaskarżonego postanowienia ustalenia faktyczne i ich ocenę prawną - że stwierdzenie postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2008 r. praw do spadku po A.S. na podstawie ustawy nastąpiło po ustaleniu, iż testament sporządzony przez niego w dniu 17 marca 2004 r. w formie aktu notarialnego był nieważny; sporządzając go A.

P. znajdował się w stanie wyłączającym swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Sporządził on jednak w dniu 8 marca 2004 r. inny testament, własnoręczny, którym powołał do spadku M. R.. Stwierdzenie nabycia spadku po A.S. winno zatem nastąpić na podstawie tego testamentu, a nie na podstawie ustawy.Sąd Okręgowy podkreślił, że w postępowaniu w sprawie niniejszej wnioskodawca nie może - bez powołania się na nowe okoliczności - kwestionować prawidłowości oceny ważności testamentu notarialnego z dnia 17 marca 2004 r., dokonanej w sprawie I Ns …/06, która zaważyła na treści postanowienia z dnia 28 sierpnia 2007 r.

Nie znalazł również podstaw do badania kwestii sporządzenia przez A. P. w dniu 3 marca 2004 r. testamentu ustnego. Uznał przy tym twierdzenia wnioskodawcy wskazujące na sporządzenie tego testamentu za niewiarygodne i - z uwagi na upływ terminu do stwierdzenia jego treści w sposób przewidziany w art. 952 k.c. - pozbawione znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.W skardze kasacyjnej, opartej na obu podstawach określonych w art. 398 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., wnioskodawca domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i uwzględnienia apelacji, ewentualnie uchylenia tego orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.W ramach podstawy naruszenia prawa materialnego zarzucił obrazę: art. 945 § 1 pkt 1 k.c. i art. 952 § 2 k.c. przez ich niewłaściwe zastosowanie oraz art. 64 ust. 1 Konstytucji przez naruszenia zasady ochrony własności.Druga podstawę kasacyjną wypełnił natomiast zarzutami naruszenia: art. 386 § 4 k.p.c.; art. 379 pkt in fine k.p.c. w związku z art. 49 § 1 pkt 5 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c.; art. 670 w związku z art. 227, art. 232 zdanie drugie k.p.c. i art. 278 § 1 w związku z art. 391 k.p.c.; art. 679 § 1 i 3 k.p.c. w związku z art. 391 k.p.c. oraz art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 i art. 233 § 1 k.p.c.Uczestnik postępowania M.

R. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zniesienie postępowania przed Sądem Okręgowym i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania, ewentualnie oddalenie skargi kasacyjnej.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Ocenę zasadności skargi kasacyjnej należy rozpocząć od rozważenia zarzutu wskazującego na sprzeczność z przepisami prawa składu Sądu Okręgowego orzekającego w niniejszej sprawie w drugiej instancji. Należy pamiętać, że Sąd Najwyższy - stosownie do art. 39813 § 1 k.p.c. - w granicach zaskarżenia bierze pod rozwagę nieważność postępowania z urzędu.Skarżący zarzucił, że nieważność postępowania przed Sądem drugiej instancji została spowodowana udziałem w wydaniu zaskarżonego orzeczenia sędziego O.

R., który brał udział w wydaniu postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 5 stycznia 2009 r., sygn. akt V Ca …/08, oddalającego jego apelację od postanowienia z dnia 28 sierpnia 2008 r. w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku. Wskazał przy tym, że zarzut ten znajduje oparcie w art. 379 pkt 4 w związku z art. 49 § 1 pkt 5 k.p.c.Niewątpliwie trafnie podniósł skarżący, że przyczynę nieważności postępowania stanowi udział w rozpoznaniu sprawy sędziego podlegającego wyłączeniu z mocy ustawy (art. 379 pkt 4 k.p.c.). Błędnie jednak wskazał, że podstawę wyłączenia sędziego O.

R. ex lege stanowi art. 49 § 1 pkt 5 k.p.c. Przepis ten reguluje wyłączenie sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony w razie zaistnienia uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie.W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd wskazujący na podobieństwo postępowania o zmianę prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku oraz postępowania ze skargi o wznowienie postępowania (zob. uchwała z dnia 21 kwietnia 1993 r., III CZP 40/94, OSNC 1994, nr 11, poz. 210 oraz postanowienie z dnia 21 grudnia 2011 r., IV CSK 199/11, nie publ.); wskazuje się nawet, że to pierwsze postępowanie zastępuje instytucję wznowienia postępowania (zob. postanowienia: z dnia 14 września 2004 r., III CK 458/03, nie publ.; z dnia 26 czerwca 2002 r., III CZ 64/02, nie publ. i z dnia 23 listopada 2011 r., IV CSK 141/11, nie publ.).Zbliżony charakter obu postępowań, spełniających w istocie te same funkcje, usprawiedliwia analogiczne rozstrzyganie zagadnień ich dotyczących, w tym także uregulowanego w art. 48 § 3 k.p.c. wyłączenia sędziego, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie od orzekania co do tej skargi.

Należy zatem uznać, że wyłączeniu od orzekania w sprawie z wniosku o uchylenie lub zmianę prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku podlega sędzia, który brał udział w wydaniu objętego wnioskiem postanowienia. Wyłączenie to obejmuje wszystkie czynności wchodzące w zakres badania dopuszczalności i zasadności wniosku o uchylenie klub zmianę postanowienia spadkowego (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 14 września 2004 r., III CK 458/03, nie publ.; z dnia 14 października 2009 r., V CSK 118/09, nie publ. i z dnia 30 października 2013 r., II CSK 628/12, nie publ.).

Za rozszerzającą wykładnią art. 48 § 3 k.p.c. opowiedział się również Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 lipca 2004 r. (SK 19/2002, OTK-A 2004/7/67) wskazując, że ratio legis instytucji wyłączenia sędziego z mocy ustawy wiąże się z koniecznością wyeliminowania wszelkich przyczyn, mogących wywoływać wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu sędziego.W świetle przytoczonego jednoznacznego stanowiska judykatury, aprobowanego przez skład orzekający, należy zgodzić się z zarzutem skarżącego, że postępowanie przed Sądem Okręgowym było dotknięte nieważnością, tyle że jej podstawę stanowił udział w wydaniu zaskarżonego postanowienia sędziego podlegającego wyłączeniu z mocy ustawy na podstawie 48 § 3 k.p.c. Częściowa wadliwość podniesionego w tym zakresie przez skarżącego zarzutu nie stoi jednak na przeszkodzie do jego uwzględnienia z uwagi na wskazany wyżej obowiązek wzięcia przez Sad Najwyższy z urzędu pod uwagę - w granicach zaskarżenia - nieważności postępowania przed sądem drugiej instancji.Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 w związku z art. 386 § 2, art. 13 § 2 i art. 39821 k.p.c. orzekł, jak w sentencji, uznając w tej sytuacji procesowej za bezprzedmiotowe roztrząsania pozostałych zarzutów kasacyjnych. jw kc