III KZ 87/09 · Sąd Najwyższy

POSTANOWIENIE Z DNIA 22 GRUDNIA 2009 R. III KZ 87/09 Od daty zawiadomienia skazanego o złożeniu opinii stwierdzającej brak podstaw do sporządzania kasacji przez obrońcę z urzędu, skazanemu przysługuje 30-dniowy termin do wniesienia kasacji sporządzonej przez obrońcę z wyboru. O takim uprawnieniu skazanego należy pouczyć. Przewodniczący: sędzia SN J. Żywolewska-Ławniczak. Sąd Najwyższy w sprawie Ireneusza K., po rozpoznaniu w Izbie Kar- nej na posiedzeniu bez udziału stron, w dniu 22 grudnia 2009 r., zażalenia obrońcy skazanego na zarządzenie upoważnionego Sędziego Sądu Okrę- gowego w G. z dnia 20 listopada 2009 r., p o s t a n o w i ł uchylić zaskarżone zarządzenie.

U Z A S A D N I E N I E Zaskarżonym zarządzeniem odmówiono przyjęcia kasacji Ireneusza K., gdyż kasacja ta nie została sporządzona i podpisana przez adwokata. Skazany, wezwany w trybie art. 120 § 1 k.p.k. do usunięcia braku formal- nego kasacji w terminie 7 dni – nie uczynił tego. W zażaleniu na to zarzą- dzenie skazany zakwestionował urzędowanie sądu odwoławczego w po- stępowaniu po wydaniu wyroku, zamykające mu drogę do skorzystania z kasacji. 2 Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie zdecydowały o tym argumenty w nim podniesione.

Czynności sądu odwoławczego, podjęte w niniejszej sprawie na eta- pie tzw. postępowania okołokasacyjnego, nie uwzględniły zasad utrwalo- nych już w orzecznictwie Sądu Najwyższego, a także Europejskiego Try- bunału Praw Człowieka, gwarantujących równy dostęp do kasacji wszyst- kim skazanym, których sytuacja majątkowa nie pozwala na zrealizowanie przymusu adwokackiego, jako warunku formalnego kasacji (por. postano- wienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 lutego 2002 r., III KZ 87/01, LEX nr 51806; z dnia 12 grudnia 2008 r., IV KZ 82/08, OSNKW 2009, z. 3, poz. 22).

Zasady te nakazują zweryfikowanie praktyki dwukrotnego stosowania trybu określonego w art. 120 § 1 k.p.k. ze wskazaniem 7-dniowego terminu do wniesienia kasacji, spełniającej wymogi formalne, to jest sporządzonej i wniesionej przez adwokata. Jest oczywiste, że wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu do sporządzenia kasacji jest równoznaczny z sygnałem skazanego o braku możliwości usunięcia braku formalnego „kasacji osobi- ście sporządzonej”, co może być zrealizowane jedynie, poprzez jej sporzą- dzenie przez wyznaczonego do tej czynności obrońcę z urzędu.

Nie ulega też wątpliwości, że mimo otwarcia 30-dniowego terminu do wniesienia ka- sacji, poczynając od daty doręczenia odpisu uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego, wyznaczenie obrońcy do sporządzenia kasacji powoduje – w odniesieniu do obu grup skazanych – ponowny bieg tego terminu, po- czynając od daty doręczenia obrońcy zawiadomienia o decyzji sądu. Zgodnie z przepisem art. 84 § 3 k.p.k., adwokat – wyznaczony do sporządzenia i wniesienia kasacji – może nałożony przez sąd obowiązek obrończy zrealizować, składając opinię o braku podstaw do jej sporządze- nia, jak to uczynił obrońca z urzędu, wyznaczony skazanemu w niniejszej sprawie. 3 W dalszym etapie postępowania okołokasacyjnego niezbędne staje się – dla zrealizowanie konstytucyjnych zasad równości i rzetelnego proce- su, a także gwarancyjnej normy art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowie- ka i Podstawowych Wolności – przyznanie skazanemu 30-dniowego termi- nu do wniesienia kasacji sporządzonej przez adwokata z wyboru, poczyna- jąc od daty zawiadomienia go o złożeniu opinii stwierdzającej brak podstaw do sporządzenia kasacji przez obrońcę z urzędu.

O takim uprawnieniu po- winien być poinformowany skazany, który – jak Ireneusz K. – złożył „kasa- cję osobiście sporządzoną”. W istocie bowiem, poczynając od chwili złoże- nia opinii przez adwokata, nie istniała kasacja, która mogłaby otrzymać bieg. Zrealizowania tego standardu nie zapewnia stosowanie powtórnego wezwania do usunięcia braku formalnego kasacji w trybie art. 120 § 1 k.p.k., przewidującym jedynie 7-dniowy termin do zrealizowania dostępu do tego środka zaskarżenia, z rygorem bezskuteczności dotychczasowych czynności z upływem tego terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 2009 r., II KZ 54/09, niepubl.).

Taki standard postępowania zaakceptowany został w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (por. wyroki z dnia 19 maja 2009 r., Kulikowski p. Polsce, LEX nr 496624, Antonicelli p. Polsce, LEX nr 496593), a jego niezachowanie w niniejszej sprawie zdecydowało o uchy- leniu zaskarżonego zarządzenia. Z przytoczonych względów orzeczono jak na wstępie. W toku dalszego postępowania Sąd odwoławczy będzie zobowiązany do zrealizowania wskazanego wyżej pouczenia skazanego o przysługują- cym mu prawie wniesienia sporządzonej przez adwokata z wyboru kasacji, w terminie 30 dni od daty tego zawiadomienia, a decyzja przewidziana w art. 530 § 2 k.p.k. będzie uprawniona z chwilą bezskutecznego upływu tego terminu.