Supreme Court allows acquisition by prescription by ordering lower court to consider predecessor's possession time. The court ruled that the court is not bound by the claimant's requested start date for prescription. The court held that the court must determine the actual beneficiary and the moment ownership was acquired. The court decided that the court should consider the predecessor's possession time even if not requested. The court ruled that the court is not bound by the claimant's requested start date for prescription. The court held that the court must determine the actual beneficiary and the moment ownership was acquired. The court decided that the court should consider the predecessor's possession time even if not requested.

Sygn. akt III CSK 156/12 POSTANOWIENIE Dnia 20 lutego 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Irena Gromska-Szuster w sprawie z wniosku D. Ł. przy uczestnictwie J. J. o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 20 lutego 2013 r., skargi kasacyjnej wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 7 listopada 2011 r., uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w K., pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego. 2 Uzasadnienie Postanowieniem z 10 lutego 2011 r.

Sąd Rejonowy w W. oddalił wniosek D. Ł. o stwierdzenie nabycia z dniem 11 stycznia 2008 r. przez zasiedzenie własności nieruchomości o pow. 0,97 ha, położonej w P., stanowiącej działkę gruntu o numerze ewidencyjnym 547/3. Z ustaleń wynika, że dokonany został nieformalny podział działki leśnej nr 547 na trzy równe części, z których środkową działkę oznaczoną obecnym numerem 547/2 objęli w posiadanie S. i E. B., zaś działkę nr 547/3 – J. i M. N. W 1976 r. uzyskali oni akty własności ziemi na posiadane działki. S. B. w dniu 11 stycznia 1988 r. przekazał aktem notarialnym gospodarstwo rolne, w tym działkę nr 547/2, D.

Ł. Własność działki nr 547/3 uzyskała w dniu 14 maja 1989 r. W. N., która 28 marca 2008 r. sprzedała ją J. J. Sąd Rejonowy uznał, że faktyczne posiadanie działek odpowiadało stanowi prawnemu i wobec tego, że wnioskodawczyni nie wykazała, aby posiadała działkę nr 547/3, oddalił wniosek. Postanowieniem z dnia 7 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy w K. oddalił apelację wnioskodawczyni od powyższego postanowienia. Sąd ten poczynił odmienne ustalenia dotyczące posiadania spornej działki. Wynika z nich, że posiadanie nieruchomości nie odpowiadało stanowi wynikającemu z aktów własności ziemi.

Samoistnym posiadaczem działki leśnej, oznaczonej obecnie nr 547/3, był już w latach 70-tych ubiegłego wieku S. B., początkowo ze swoją żoną. Po jej śmierci opiekowała się nim D. Ł., która zajmowała się również jego gospodarstwem rolnym, w tym działką leśną. Działkę tę objęła w samoistne posiadanie w dniu 11 stycznia 1988 r. po przekazaniu jej przez S. B., w formie aktu notarialnego, gospodarstwa. Od tego czasu wnioskodawczyni w imieniu własnym użytkowała działkę nr 547/3, dbając o nią w niezbędnym zakresie i dokonując okresowej wycinki drzew.

Sąd Okręgowy uznał jednak, że wnioskodawczyni nie nabyła własności tej działki przez zasiedzenie, bowiem do czasu wyzucia jej z posiadania przez W. N., co nastąpiło w 2007 r., nie upłynął okres przewidziany w art. 172 k.c. Samoistne posiadanie wnioskodawczyni trwało od stycznia 1988 r. W ocenie Sądu, była ona 3 posiadaczem w złej wierze, pomimo nabycia nieruchomości aktem notarialnym. Wnioskodawczyni powinna bowiem wiedzieć, że nie posiada do użytkowanej przez nią działka działki tytułu prawnego. Działka ta jest oznaczona numerem 547/3, chociaż w akcie notarialnym wymieniona jest działka nr 547/2.

Rozbieżność tę można było łatwo ustalić, choćby na podstawie wyrysu z mapy ewidencyjnej. Działka nr 547/2 znajduje się bowiem w środkowej części dawnej działki nr 547, a użytkowana przez nią działka nr 547/3 – stanowi jej skrajną część. Skoro zatem wnioskodawczyni wiedziała, lub powinna była wiedzieć, że włada działką nr 547/3 bez tytułu prawnego, była jej posiadaczem samoistnym w złej wierze, a do utraty posiadania w 2007 r. nie upłynął 30-letni okres zasiedzenia. Sąd Okręgowy uznał również, że wnioskodawczyni nie może do okresu swojego posiadania doliczyć posiadania jej poprzednika prawnego, bowiem takiego wniosku nie złożyła, a sąd nie jest uprawniony do takiej oceny z urzędu.

W skardze kasacyjnej, opartej na obu podstawach określonych w art. 3983 § 1 k.p.c., wnioskodawczyni D. Ł., zaskarżając w całości postanowienie Sądu Okręgowego zarzuciła naruszenie prawa materialnego, to jest art. 176 § 1 zd. 2 k.c. poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że dla doliczenia czasu posiadania poprzednika, potrzebnego dla ustalenia zasiedzenia, konieczne jest złożenie wyraźnego wniosku w toku postępowania o stwierdzenia nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie; naruszenie przepisów prawa postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 610 § 1 zd. 1 w związku z art. 670, 677 oraz 391 i art. 13 § 2 k.p.c. poprzez przyjęcie związania sądu datą wskazaną przez wnioskodawczynię jako początek biegu zasiedzenia, a w konsekwencji oddalenia wniosku pomimo ustalenia, że suma okresów samoistnego posiadania nieruchomości przez wnioskodawczynię oraz jej poprzednika pozwalała na stwierdzenie nabycia prawa własności nieruchomości przez zasiedzenie.

W konkluzji wnosiła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznana. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 4 Zarówno w doktrynie, jak i judykaturze przyjmuje się, że w postępowaniu o stwierdzenie zasiedzenia obowiązkiem sądu jest ustalenie uprawnionego beneficjenta, chociażby nie była to osoba wskazana we wniosku, oraz chwili, w której nabycie własności nastąpiło. Związanie granicami żądania nie dotyczy bowiem osoby, która nabyła własność w drodze zasiedzenia, ani chwili, w jakiej to nastąpiło (por. uchwała Sądu Najwyższego z 12 czerwca 1986 r., III CZP 28/96, OSNC 1987, nr 5-6, poz. 74; postanowienia Sądu Najwyższego: z 18 września 1998 r, III CKN 608/98, niepubl.; z 10 stycznia 2002 r.

I CZ 194/01, niepubl.; z 7 października 2005 r., IV CK 133/05, niepubl.; z 18 marca 2010 r., V CSK 314/09, niepubl.). W orzeczeniach tych Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że merytoryczne przesłanki zasiedzenia są nierozerwalnie związane z treścią orzeczenia i oznaczają, że nabywcą nieruchomości jest osoba wskazana w jego sentencji, oraz, że w chwili zamknięcia rozprawy nie było innych osób, które nabyły własność nieruchomości w drodze zasiedzenia. Pogląd ten należy podzielić, brak związania żądaniem wniosku, gdy chodzi o osobę, która nabyła własność, oraz o datę, w jakiej to nastąpiło, wynika bowiem z przepisów art. 610 w związku z art. 670 i art. 677 § 1 k.p.c. Trzeba zwrócić uwagę na cel postępowania o stwierdzenie zasiedzenia, którym jest stwierdzenie, czy co do objętej żądaniem rzeczy zaistniały określone w art. 172 k.c. przesłanki prowadzące do nabycia własności w drodze zasiedzenia, a zatem, czy rzecz ta była przedmiotem samoistnego posiadania przez określony w ustawie okres, którego długość zależy od istnienia dobrej lub złej wiary.

Orzeczenie wydane w tym postępowaniu ma charakter deklaratywny i stwierdza jedynie stan prawny powstały na skutek zaistnienia tych przesłanek, zasiedzenie bowiem następuje, w razie ich spełnienia, z mocy ustawy. Przepis art. 176 k.c. ponadto uprawnia posiadacza do doliczenia do czasu, przez który sam posiada, czas posiadania swego poprzednika, jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania. Jeżeli zatem z ustalonych okoliczności faktycznych wynika, że w okresie biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania, a łączny czas posiadania obecnego posiadacza samoistnego i jego poprzednika prowadzi do zasiedzenia, to doliczenie okresu poprzednika sąd powinien uwzględnić z urzędu i nie jest w tym zakresie związany żądaniem wniosku. 5 Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 39815 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. db