Supreme Court partially allowed appeal regarding lawyer fees and compensation determination in expropriation case.

Απόφαση 985 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 985/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Πετράκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Δεκεμβρίου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) ...., 2) ...., κατοίκων ..., 3) ..., 4)..., κατοίκων ..., 5) ..., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αλέξανδρο Κανδαράκη και κατέθεσαν προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, νομίμως εκπροσωπουμένου από τον Υπουργό των Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον Κωνσταντίνο Παπαγεωργίου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2/6/2003 αίτηση των ήδη αναιρεσειόντων και προσώπων που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη και τις από 26/5/2003, 21/5/2003, 18/5/2003, 5/6/2003, 22/5/2003, 4/6/2003, 6/6/2003, 26/11/2003, 12/10/2003, 22/3/2003, 20/5/2003 αιτήσεις προσδιορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης, προσώπων που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη που κατατέθηκαν στο Εφετείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 6620/2004 οριστική και οι 4299/2005 μη οριστική και 1585/2006 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου. Την αναίρεση των υπ' αριθμό 6620/2004 και 1585/2006 αποφάσεων ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 2/3/2007 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ελευθέριος Μάλλιος, ανέγνωσε την από 25/11/2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πρώτου λόγου κατά το δεύτερο σκέλος του (από τον αριθμό 9 του άρθρου 559 ΚΠολΔ) και την απόρριψη των λοιπών.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

I. Από τις διατάξεις των άρθρων 17 του ισχύοντος Συντάγματος και 13 παρ. 1 του ν. 2882/2001 (ΚΑΑΑ), όπως ισχύει μετά τον ν. 2985/2002, κανένας δεν στερείται την ιδιοκτησία του παρά μόνο για δημόσια ωφέλεια που έχει αποδειχθεί με τον προσήκοντα τρόπο, όταν και όπως ο νόμος ορίζει και πάντοτε αφού προηγηθεί πλήρης αποζημίωση που ανταποκρίνεται στην αξία που είχε το απαλλοτριούμενο κατά το χρόνο της συζήτησης στο δικαστήριο για τον προσωρινό προσδιορισμό ή κατά το χρόνο της συζήτησης για τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης, αν η συζήτηση για τον τελευταίο διεξαχθεί μετά παρέλευση έτους από τη συζήτηση για τον προσωρινό προσδιορισμό ή ζητηθεί απευθείας ο οριστικός προσδιορισμός.

Ως κριτήριο δε για την εκτίμηση της αξίας του απαλλοτριούμενου λαμβάνεται υπόψη και η αξία που έχουν κατά τον κρίσιμο χρόνο παρακείμενα και ομοειδή ακίνητα, καθώς και η πρόσοδος αυτού. Εξάλλου, κατά το άρθρο 1 του Πρώτου Προσθέτου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών (ΕΣΔΑ), που κυρώθηκε (μαζί με τη Σύμβαση) με το ν.δ. 53/1974 και έχει αυξημένη έναντι των κοινών νόμων ισχύ (άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγματος), κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο δικαιούται σεβασμού της περιουσίας του και κανένας δεν μπορεί να στερηθεί αυτής ειμή για λόγους δημόσιας ωφέλειας και υπό τους προβλεπόμενους από το νόμο και τις γενικές αρχές του διεθνούς δικαίου όρους.

Περαιτέρω, κατά την έννοια της διατάξεως του άρθρου 559 αριθ. 1 εδ. α του ΚΠολΔ ο κανόνας παραβιάζεται και έτσι ιδρύεται ο προβλεπόμενος από τη διάταξη αυτή λόγος αναιρέσεως, είτε με ψευδή ερμηνεία, που υπάρχει, όταν αποδίδεται στον κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε με μη ορθή εφαρμογή, η οποία εκδηλώνεται, όταν εφαρμόζεται κανόνας ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή όταν δεν εφαρμόζεται, ενώ έπρεπε να εφαρμοστεί ή όταν εφαρμόζεται εσφαλμένως.

Κατά δε την έννοια του άρθρου 559 αριθ.19 ΚΠολΔ ιδρύεται λόγος αναιρέσεως για έλλειψη νόμιμης βάσης της αποφάσεως, όταν δεν προκύπτουν σαφώς, από το αιτιολογικό της, τα περιστατικά που είναι αναγκαία για την κρίση του δικαστηρίου στη συγκεκριμένη περίπτωση περί της συνδρομής των νομίμων όρων και προϋποθέσεων της διατάξεως που εφαρμόσθηκε ή περί της μη συνδρομής αυτών που αποκλείουν την εφαρμογή της, καθώς και όταν η απόφαση έχει ανεπαρκείς ή αντιφατικές αιτιολογίες στο νομικό χαρακτηρισμό των περιστατικών, που έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης.

Κατά το άρθρο 559 αριθ. 9 εδ. γ' ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο άφησε αίτηση αδίκαστη. Ως αίτηση αφεθείσα αδίκαστη νοείται όχι οποιαδήποτε αίτηση υποβληθείσα από τους διαδίκους, κατά τη διαδρομή της δίκης, αλλά μόνο εκείνη που αναφέρεται σε ιδιαίτερο κεφάλαιο της δίκης και προκαλεί εκκρεμοδικία.

Τέλος, από τα άρθρα 335,338 έως340 και 347 ΚΠολΔ, 19 παρ.9 και 10, 20 παρ. 6 και 8 του ως άνω ν. 2882/2001 (ΚΑΑΑ) προκύπτει ότι και στην ειδική διαδικασία των απαλλοτριώσεων το Δικαστήριο για το σχηματισμό της κρίσης του ως προς τους πραγματικούς ισχυρισμούς που ασκούν επιρροή στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται να λαμβάνει υπόψη τα αποδεικτικά μέσα που επικαλούνται και προσκομίζουν νομίμως οι διάδικοι.

Διαφορετικά παρέχεται λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθ.11 περ. γ του ΚΠολΔ, κατά το οποίο αναίρεση επιτρέπεται και αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν. Η πλημμέλεια αυτή στοιχειοθετείται και όταν, παρά τη βεβαίωση του δικαστηρίου ότι για το σχηματισμό του αποδεικτικού του πορίσματος έλαβε υπόψη όλα τα έγγραφα που επικαλέστηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, καταλείπεται αμφιβολία αν έλαβε υπόψη συγκεκριμένο έγγραφο.

Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο, σε σχέση με την αξία κατά τον κρίσιμο χρόνο, των απαλλοτριωθέντων ακινήτων των αναιρεσειόντων και τον καθορισμό της οφειλόμενης σ' αυτούς οριστικής αποζημίωσης δέχθηκε με την προσβαλλόμενη 6620/2004 απόφασή του τα εξής: "Με την από 14-6-2002 Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου, που εκδόθηκε από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, μετά από πρόταση του Υπουργικού Συμβουλίου (άρθρα 44 § 1 και 72 § 1 του Συντάγματος) και δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης (ΦΕΚ 139/Α/14-6-2002), κηρύχθηκε αναγκαστικώς απαλλοτριωτέα, υπέρ και με δαπάνες του καθ' ου Ελληνικού Δημοσίου, για δημόσια ωφέλεια, ήτοι για την εκτέλεση του Ολυμπιακού Έργου της Μαραθώνιας Διαδρομής και ειδικότερα για τη διάνοιξη - διαπλάτυνση της Λεωφόρου Μαραθώνα, στο τμήμα αυτής από τη χ.θ. 18 + 360,00 έως τη χ.θ. 22 + 580,00, εδαφική έκταση συνολικού εμβαδού 34.661,46 τ.μ., που βρίσκεται στις κτηματικές περιοχές της Κοινότητας Πικερμίου και του Δήμου Παλλήνης Αττικής και εικονίζεται με κλίμακα 1:500 στα από μηνός Μαΐου 2002 κτηματολογικά διαγράμματα ΚΔ ...

έως ΚΔ ... και στους αντίστοιχους κτηματολογικούς πίνακες της Διεύθυνσης Δ12 του Υπουργείου ΠΕΧΩΔΕ, τα οποία έχει συντάξει ο τοπογράφος μηχανικός ... και έχει θεωρήσει τον ίδιο μήνα ο Διευθυντής της εν λόγω Διεύθυνσης Υ1, όπως τα ως άνω κτηματολογικά διαγράμματα και πίνακες διορθώθηκαν και συμπληρώθηκαν με τα από μηνός Οκτωβρίου 2003 διορθωτικά - συμπληρωματικά κτηματολογικά διαγράμματα και τους αντίστοιχους κτηματολογικούς πίνακες, που έχει συντάξει ο τοπογράφος μηχανικός ....

έχει ελέγξει στις 30-10-2003 η επιβλέπουσα τοπογράφος μηχανικός ... και έχει θεωρήσει την ίδια ημέρα ο ίδιος παραπάνω Διευθυντής της Διεύθυνσης Δ12 του ΥΠΕΧΩΔΕ. Η ευρύτερη περιοχή, όπου κείνται τα απαλλοτριούμενα ακίνητα, βρίσκεται στην Κοινότητα Πικερμίου και στο Δήμο Παλλήνης Αττικής, έχουν δε όλα πρόσωπο επί της Λεωφόρου Μαραθώνος, που αποτελεί μεγάλη οδική αρτηρία υπερτοπικού χαρακτήρα, η οποία συνδέει την Αθήνα με τα Μεσόγεια και καταλήγει στο λιμάνι της Ραφήνας.

Οι περιοχές αυτές της Κοινότητας Πικερμίου και του Δήμου Παλλήνης παρουσιάζουν οικιστική και πολεοδομική ανάπτυξη και απέχουν 13 χλμ. περίπου από την Αθήνα, 15 χλμ. περίπου από τη Ραφήνα και 6 χλμ. περίπου από το νέο αεροδρόμιο Αθηνών, εξυπηρετούνται δε από όλα τα δίκτυα κοινής ωφέλειας, εκτός από αποχέτευση, καθώς και από πυκνό δίκτυο αστικής, υπεραστικής και τοπικής συγκοινωνίας.

Ειδικότερα, η Παλλήνη αποτελεί την έδρα της περιφέρειας Ανατολικής Αττικής και για το λόγο αυτό κομβικό σημείο των γύρω Δήμων, αλλά και όσων διέρχονται με κατεύθυνση προς το λιμάνι της Ραφήνας. Στην περιοχή εξάλλου της Παλλήνης υπάρχουν όλες οι δημόσιες υπηρεσίες και συγκεκριμένα Νομαρχία, Πολεοδομία, Δ.Ο.Υ., πολλές Τράπεζες, επιπλέον δε ιατρικά διαγνωστικά κέντρα, ιατρεία, φαρμακεία, κέντρα εκμάθησης ξένων γλωσσών, σούπερ μάρκετ, χώροι συνάθροισης και εστίασης κοινού, εκθέσεις αυτοκινήτων και πλήθος άλλων επιχειρήσεων σε όλο το μήκος της Λεωφόρου Μαραθώνος.

Εμπορικό κέντρο διαθέτει και το Πικέρμι, το οποίο είναι περιοχή εξελισσόμενη και αναπτυσσόμενη, με οικοδομική έξαρση, κυρίως σε πολυτελείς κατοικίες. Η αντικειμενική αξία των απαλλοτριουμένων ακινήτων, τα οποία, όπως προαναφέρθηκε, εφάπτονται της Λεωφόρου Μαραθώνος, ανέρχεται 1) για την ιδιοκτησία με αριθμό κτηματολογικού διαγράμματος και πίνακα ... , που βρίσκεται εκτός σχεδίου του Δήμου Παλλήνης, σε 14,67 ευρώ το τ.μ., 2) για την ιδιοκτησία με αριθμό κτηματολογικού διαγράμματος και πίνακα ..., που βρίσκεται εντός σχεδίου της Κοινότητας Πικερμίου, σε 205 ευρώ το τ.μ.

και 3) για την ιδιοκτησία με αριθμό κτηματολογικού διαγράμματος και πίνακα ..., που βρίσκεται εκτός σχεδίου της Κοινότητας Πικερμίου, σε 11,47 ευρώ το τ.μ. Οι μάρτυρες των αιτούντων, κατά την κατάθεσή τους ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, εκτιμούν την αξία τους? 1) η αρχιτέκτων - μηχανικός ... α) σε 500 έως 600 ευρώ το τ.μ.

για τα εντός σχεδίου κείμενα, β) σε 350 ευρώ το τ.μ. για τα κείμενα εκτός σχεδίου, που είναι, όμως, οικοδομήσιμα και γ) σε 250 ευρώ το τ.μ. για τα εκτός σχεδίου που δεν είναι οικοδομήσιμα, επικαλούμενη ότι η αξία των ακινήτων δεν προέρχεται από τη διαπλάτυνση της Λεωφόρου Μαραθώνος και γενικότερα την εκτέλεση των Ολυμπιακών Έργων, αλλά οφείλεται στη γενικότερη ανάπτυξη που παρουσιάζει η περιοχή, 2) η τοπογράφος - μηχανικός Μ1, σε 1800 έως 2000 ευρώ το τ.μ., αναφερόμενη κυρίως στα εντός σχεδίου Κοινότητας Πικερμίου κείμενα ακίνητα και 3) ο ..., σε 1000 ευρώ το τ.μ., χωρίς να κάνει διάκριση για τα κείμενα εντός ή εκτός σχεδίου.

Το υπόχρεο σε αποζημίωση Ελληνικό Δημόσιο δεν εξέτασε από την πλευρά του μάρτυρα, ενώ ο μάρτυρας τούτου, ...., τοπογράφος - μηχανικός του ΥΠΕΧΩΔΕ, στην κατάθεσή του κατά τη συζήτηση της αίτησης για τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημίωσης ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, επί της οποίας εκδόθηκε η 2369/2002 απόφαση του προαναφερθέντος Δικαστηρίου, εκτίμησε την αξία όλων των απαλλοτριουμένων ακινήτων -συνεπώς και των επίμαχων - στα ποσά της αντικειμενικής τους αξίας.

Οι καταθέσεις των μαρτύρων των δικαιούχων της αποζημίωσης ενώπιον του ίδιου Δικαστηρίου υπήρξαν διαμετρικά αντίθετες της πιο πάνω κατάθεσης, αφού εκτίμησαν την αξία των απαλλοτριουμένων ακινήτων από 600 έως 1000 ευρώ ανά τ.μ. εδάφους. Ο προαναφερθείς Προϊστάμενος της Διεύθυνσης Δ12 Τοπογραφήσεων και Απαλλοτριώσεων της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Έργων του ΥΠΕΧΩΔΕ Υ1, με το από 29-8-2002 ενημερωτικό σημείωμά του, εκτιμά την αξία των απαλλοτριουμένων εκτάσεων στα προαναφερθέντα ποσά της αντικειμενικής αξίας τους και με τις προαναφερθείσες διακρίσεις για τις κείμενες εντός ή εκτός σχεδίου της Κοινότητας Πικερμίου και του Δήμου Παλλήνης.

Το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών καθόρισε, με την προαναφερθείσα απόφαση του, την αξία των απαλλοτριουμένων ιδιοκτησιών στο ποσό α) των 150 ευρώ ανά τ.μ. εδάφους, για εκείνες που βρίσκονται εκτός σχεδίου του Δήμου Παλλήνης και εφάπτονται της Λεωφόρου Μαραθώνος, β) των 293 ευρώ ανά τ.μ. εδάφους, για εκείνες που βρίσκονται εντός σχεδίου της Κοινότητας Πικερμίου και εφάπτονται της Λεωφόρου Μαραθώνος και γ) των 135 ευρώ ανά τ.μ.

εδάφους, για εκείνες που βρίσκονται εκτός σχεδίου της Κοινότητας Πικερμίου και εφάπτονται της Λεωφόρου Μαραθώνος. Πέραν τούτων, οι διάδικοι, προς θεμελίωση των ισχυρισμών τους, ως προς την αξία των απαλλοτριουμένων ακινήτων και την απαξίωση των απομενόντων, καθώς και τις τιμές των επικειμένων, προσάγουν και επικαλούνται τα ακόλουθα αποδεικτικά μέσα και συγκριτικά στοιχεία της στενής και ευρύτερης περιοχής αυτών, προσεγγίζοντα κατά το δυνατόν τον κρίσιμο χρόνο, και ειδικότερα:

Α) οι αιτούντες: 1) τις υπ' αριθμ. 2568/2004, 363/2004, 212/2004, 5056/2003, 10478/1998 και 1730/1997 αποφάσεις του Δικαστηρίου τούτου, με τις οποίες καθορίστηκαν οριστικές αποζημιώσεις, για αναγκαστικές απαλλοτριώσεις ακινήτων, ομόρων και της ευρύτερης περιοχής, για δημόσια ωφέλεια, σε ποσά κυμαινόμενα από 102,71 έως 500 ευρώ ανά τ.μ. εδάφους, 2) τις υπ' αριθμ. 1913/2003, 738/2003, 220/2003, 1757/2002, 877/2002, 1648/2001 και 1029/2001 αποφάσεις του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με τις οποίες ορίστηκαν προσωρινές αποζημιώσεις, λόγω αναγκαστικής απαλλοτρίωσης ακινήτων της περιοχής, αλλά και άλλων περιοχών, για δημόσια ωφέλεια, σε ποσά κυμαινόμενα από 96,85 έως 700 ευρώ ανά τ.μ.

εδάφους, χωρίς, όμως να προκύπτει ότι οι τιμές αυτές έγιναν οριστικές, 3) τα υπ' αριθμ. ..., ... και ... οριστικά συμβόλαια του συμβολαιογράφου Πειραιά Μιχαήλ Λεβέντη, με τα οποία μεταβιβάστηκαν εδαφικές εκτάσεις κείμενες στην Παλλήνη και στο Γέρακα Αττικής, σε ποσά κυμαινόμενα από 203.752 δραχμές έως 312.930 δραχμές (ή 597,95 έως 918,36 ευρώ) ανά τ.μ.

εδάφους, 4) το υπ' αριθμ.... οριστικό συμβόλαιο της συμβολαιογράφου Αθηνών Ευδοξίας Δημοπούλου -Αθανασοπούλου, με το οποίο μεταβιβάστηκε οικόπεδο εφαπτόμενο της Λεωφόρου Μεσογείων και κείμενο στο ..., που αποτιμήθηκε στο ποσό των 460.397 δραχμών (ή 1351,13 ευρώ) κατά τ.μ., 5) το υπ' αριθμ. ... οριστικό συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Πειραιά Στέφανου Βασιλάκη, με το οποίο μεταβιβάστηκαν τρία οικόπεδα, συνολικού εμβαδού 3.301,50 τ.μ., τα οποία κείνται στο Γέρακα Αττικής, αντί ποσού 208.108 δραχμών (ή 610,74 ευρώ) ανά τ.μ.

εδάφους, 6) το υπ' αριθμ. ... οριστικό συμβόλαιο της συμβολαιογράφου Αθηνών Λουίζας Καράχου - Αργυροπούλου, με το οποίο μεταβιβάστηκε κάθετη ιδιοκτησία, εμβαδού 503,01 τ.μ., κείμενη στη θέση "..." της Κοινότητας Πικερμίου, αντί ποσού 26.000.000 δραχμών ή 76.302,27 ευρώ, ήτοι 151,693 ευρώ ανά τ.μ., 7) την υπ' αριθμ. ... έκθεση εκτίμησης του Σώματος Ορκωτών Εκτιμητών, στην οποία η ανά τ.μ.

αξία των οικοπέδων που εφάπτονται της Λεωφόρου Μαραθώνος προσδιορίζεται ως κυμαινόμενη μεταξύ 700 και 900 ευρώ, 8) την από ... τεχνική έκθεση του Διευθυντή της Διεύθυνσης Απαλλοτριώσεων και Τοπογραφήσεων (Δ12) του ΥΠΕΧΩΔΕ Υ1, στην οποία η ανά τ.μ. αξία της αμπέλου προσδιορίζεται στο ποσό των 15.000 δραχμών (ή 44,02 ευρώ), 9) τιμολόγιο ΑΤΟΕ πρώτου τριμήνου 2000, 10) τις τεχνικές εκθέσεις των α) ...

τεχνολόγου πολιτικού μηχανικού, β) ..., πολιτικού μηχανικού, γ) ..., πολιτικού μηχανικού, δ) ..., πολιτικού μηχανικού, ε) ..., πολιτικού μηχανικού, (αρχική και συμπληρωματική), στ) ..., αρχιτέκτονος μηχανικού, ζ) ..., αρχιτέκτονος μηχανικού, η) ...., πολιτικού μηχανικού, θ) Μ1, τοπογράφου μηχανικού, ι) ..., πολιτικού μηχανικού, ια) ..., πολιτικού μηχανικού, ιβ) ..., πολιτικού μηχανικού, ιγ) ..., πολιτικού μηχανικού, ιδ) ..., πολιτικού μηχανικού, ιε) Ν1, πολιτικού μηχανικού, και ιστ) ..., πολιτικού μηχανικού, οι οποίοι αποτιμούν τις μεν εδαφικές εκτάσεις στα ποσά των 586,94 έως 2.200 ευρώ ανά τ.μ., τα δε επικείμενα σε διάφορα ποσά, και 11) δημοσιεύματα των εφημερίδων "...", "..." και "...", της χρονικής περιόδου Φεβρουαρίου -Νοεμβρίου 2002, που αναφέρονται στις τιμές των ακινήτων της εγγύς και της ευρύτερης περιοχής των απαλλοτριουμένων ακινήτων.

Β) Το καθ' ου - ανταιτούν Ελληνικό Δημόσιο: 1) τις υπ' αριθμ. 8752/2003, 6367/2003, 9126/2000 αποφάσεις του Δικαστηρίου τούτου, με τις οποίες καθορίστηκαν οριστικές αποζημιώσεις, για αναγκαστικές απαλλοτριώσεις ακινήτων, ομόρων και της εγγύς περιοχής, για δημόσια ωφέλεια, σε ποσά κυμαινόμενα από 82,17 έως 300 ευρώ ανά τ.μ. εδάφους.

Ειδικότερα δε με την πρώτη τούτων (8752/03) και με κρίσιμο την 22-11-2002, καθορίστηκε οριστική τιμή μονάδας ακινήτων, τα οποία απαλλοτριώθηκαν με την ίδια πράξη που απαλλοτριώθηκαν και τα επίδικα και τα οποία αφορούν το ίδιο τμήμα με αυτά (ΣΤ' τμήμα της Μαραθώνιας Διαδρομής), στα ποσά α) των 150 ευρώ ανά τ.μ. εδάφους για τις ιδιοκτησίες που κείνται εκτός σχεδίου του Δήμου Παλλήνης και β) των 300 ευρώ ανά τ.μ.

εδάφους για τις ιδιοκτησίες που κείνται εντός σχεδίου της Κοινότητας Πικερμίου, 2) απόσπασμα του βιβλίου τιμών της αρμόδιας για την εκτίμηση των απαλλοτριουμένων ακινήτων Δ.Ο.Υ. Παλλήνης, από το οποίο προκύπτει ότι α) στην περιοχή του Δήμου Ραφήνας και κατά το χρονικό διάστημα από το 1992 μέχρι το 1997, μεταβιβάστηκαν αγροί, των οποίων η ανά τ.μ.

αξία προσδιορίστηκε σε ποσά κυμαινόμενα μεταξύ 8.000 και 16.000 δραχμών (ή 23,48 έως 46,96 ευρώ), β) στην περιοχή της Κοινότητας Πικερμίου και κατά το χρονικό διάστημα από το 1991 μέχρι το 1997, μεταβιβάστηκαν αγροί, των οποίων η ανά τ.μ. αξία προσδιορίστηκε σε ποσά κυμαινόμενα μεταξύ 7.800 και 22.500 δραχμών (ή 22,89 έως 66,03 ευρώ) και γ) επίσης στην περιοχή Κοινότητας Πικερμίου και κατά το χρονικό διάστημα από το 1991 μέχρι το 1995, μεταβιβάστηκαν οικόπεδα, των οποίων η ανά τ.μ.

αξία προσδιορίστηκε σε ποσά κυμαινόμενα μεταξύ 10.000 και 24.500 δραχμών (ή 29,35 έως 71,90 ευρώ) και 3) φύλλα της εφημερίδας "...", με ημερομηνίες 2-3 Ιουνίου 2001 και 15-16 Σεπτεμβρίου 2001, στα οποία αναφέρονται οι τιμές των οικοπέδων στην εγγύς και στην ευρύτερη περιοχή των επιδίκων. Από όλα τα προπαρατεθέντα αποδεικτικά στοιχεία, αλλά και τα λοιπά μη ειδικώς μνημονευόμενα, τα οποία εκτιμώνται προς διάγνωση των ενδίκων ισχυρισμών κατά τον λόγο της τοπικής και χρονικής προσφορότητάς τους, προκύπτει ότι η αξία των απαλλοτριωθέντων εδαφών, κατά τον κρίσιμο χρόνο της ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου συζήτησης (4-5-2004), τόσο για όσους το πρώτον ζητούν από το Δικαστήριο τούτο προσδιορισμό της αποζημίωσης, όσο και για τους λοιπούς, που υπήρξαν διάδικοι στη δίκη προσωρινού καθορισμού αποζημίωσης, αφού από τον χρόνο συζήτησης ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου (22-11-2002) και μέχρι τη συζήτηση ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου παρήλθε χρονικό διάστημα μεγαλύτερο του έτους, χωρίς να υπολογιστεί η μεταβολή που επήλθε στην αξία αυτή μετά τη δημοσίευση της απόφασης για την κήρυξη της παρούσας αναγκαστικής απαλλοτρίωσης και συνεπεία αυτής ή συνεπεία της εξαγγελίας της απαλλοτρίωσης ή λόγω της κατασκευής του έργου για το οποίο έγινε η απαλλοτρίωση, πρέπει να προσδιοριστεί στα ποσά? α) των εκατόν ενενήντα (190) ευρώ ανά τ.μ.

εδάφους για την ιδιοκτησία με αριθμό ... , που βρίσκεται εκτός σχεδίου του Δήμου Παλλήνης και εφάπτεται της Λεωφόρου Μαραθώνος, β) των τριακοσίων εβδομήντα (370) ευρώ ανά τ.μ. εδάφους για την ιδιοκτησία με αριθμό ..., βρίσκεται εντός σχεδίου της Κοινότητας Πικερμίου και εφάπτεται της Λεωφόρου Μαραθώνος και γ) των εκατόν ογδόντα (180) ευρώ ανά τ.μ.

εδάφους για την ιδιοκτησία με αριθμό ... που βρίσκεται εκτός σχεδίου της Κοινότητας Πικερμίου και εφάπτεται της Λεωφόρου Μαραθώνος. Στα ποσά αυτά πρέπει να καθοριστεί η οριστική τιμή μονάδας αποζημίωσης των απαλλοτριουμένων ακινήτων, ώστε να δοθεί η δυνατότητα στους δικαιούχους να τα αντικαταστήσουν με άλλα ισάξια.

Ομοίως, από το ίδιο αποδεικτικό υλικό, αποδεικνύεται ότι οι αξίες των αποζημιωτέων επικειμένων της απαλλοτριούμενης έκτασης ανέρχονταν, κατά τον ίδιο παραπάνω κρίσιμο χρόνο, στα ποσά που ορίζονται στο διατακτικό της παρούσας. Στα επικείμενα αυτά περιλαμβάνονται τόσο τα περιγραφόμενα, όσο και τα μη περιγραφόμενα στους κτηματολογικούς πίνακες, των οποίων αποδεικνύεται η ύπαρξη." Με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο, εφάρμοσε σωστά και δεν παραβίασε ευθέως τις προαναφερόμενες ουσιαστικές διατάξεις, ούτε εκείνη του άρθρου 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ που αναφέρεται στις προϋποθέσεις της δίκαιης δίκης, αλλ' ούτε τις παραβίασε εκ πλαγίου, καθόσον διέλαβε στην απόφασή του πλήρεις και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο περί της ορθής εφαρμογής των άνω διατάξεων.

Ειδικότερα, δεν δέχτηκε το Εφετείο ότι τα επίδικα με αριθ. ... και ..., που βρίσκονται εκτός σχεδίου του Δήμου Παλλήνης και της Κοινότητας Πικερμίου, αντίστοιχα, ως άρτια και οικοδομήσιμα, εξομοιούνται από άποψη αξίας, με τα εντός σχεδίου ακίνητα, ενώ η τυχόν υποτίμηση της αξίας από την εκτέλεση του έργου για το οποίο έγινε η απαλλοτρίωση δεν λαμβάνεται υπόψη για τα απαλλοτριωθέντα, αλλά για τα εναπομείναντα τμήματα του ακινήτου.

Εξάλλου, το Εφετείο δέχεται σαφώς ότι τα απαλλοτριούμενα ακίνητα των αναιρεσειόντων έχουν οικοπεδική αξία και ως προορισμό την ανοικοδόμησή τους. Επομένως ο πρώτος λόγος αναίρεσης κατά το πρώτο μέρος του εκ του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ και κατά το τέταρτο μέρος του εκ του αριθ. 19 του ιδίου άρθρου, με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη 6620/2004 απόφαση και η αιτίαση ότι παραβίασε ευθέως και εκ πλαγίου τις άνω διατάξεις επειδή διαφοροποίησε όμοια (εντός και εκτός σχεδίου με προϋποθέσεις εντός σχεδίου) και εξομοίωσε ανόμοια (μεγάλης και μικρής έκτασης) ακίνητα και περαιτέρω δεν έλαβε υπόψη για τον υπολογισμό της αξίας των απαλλοτριωθέντων την μεταβολή αυτής συνεπεία της κήρυξης της απαλλοτρίωσης και της κατασκευής του έργου για το οποίο αυτή έγινε, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

Ο ίδιος λόγος που υπό την επίκληση των ανωτέρω αναιρετικών πλημμελειών πλήττει την περί πραγμάτων, αναιρετικώς ανέλεγκτη κρίση του άνω δικαστηρίου (άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ), όπως είναι και η κρίση περί πρόσφορου ή μη συγκριτικού στοιχείου, είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος. Με τον ίδιο λόγο κατά το τρίτο σκέλος του αποδίδεται στην ως άνω προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθμό 11 περ.

γ του άρθρου 559 ΚΠολΔ, διότι δεν έλαβε υπόψη τα καθοριζόμενα σ' αυτόν έγγραφα, (συμβόλαια, έκθεση εκτίμησης του Σώματος Ορκωτών Εκτιμητών, τεχνικές εκθέσεις μηχανικών), που οι αναιρεσείοντες επικαλέστηκαν και προσκόμισαν προς απόδειξη της αξίας των απαλλοτριωθέντων και των επικειμένων τους, της μείωσης της αξίας των εναπομεινάντων τμημάτων και της ανυπαρξίας του τεκμηρίου ωφελείας, ενώ, αντιθέτως, έλαβε υπόψη τα προσδιοριζόμενα συγκριτικά στοιχεία (δικαστικές αποφάσεις, απόσπασμα βιβλίου τιμών της ΔΟΥ Παλλήνης), που επικαλέστηκε και προσκόμισε το αναιρεσίβλητο, τα οποία ήταν απρόσφορά και δεν έπρεπε να εκτιμηθούν.

Στην αναιρεσιβαλλόμενη όμως απόφαση, όπως προαναφέρθηκε, ρητώς μνημονεύονται μεταξύ των αποδεικτικών στοιχείων που έλαβε υπόψη το Εφετείο για το σχηματισμό του αποδεικτικού του πορίσματος ως προς τα πιο πάνω ουσιώδη ζητήματα, όλα τα προαναφερόμενα έγγραφα των αναιρεσειόντων, ενώ, καθόσον αφορά τα επίμαχα έγγραφα του αναιρεσιβλήτου, το δικαστήριο της ουσίας τα έκρινε πρόσφορα και τα συνεκτίμησε ως τοιαύτα, η κρίση του δε αυτή είναι ανέλεγκτη.

Κατά συνέπεια ο πιο πάνω λόγος αναίρεσης είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

ΙΙ. Κατά τη διάταξη του άρθρου 13 παρ. 4 του ν. 2882/2001 (ΚΑΑΑ), εάν απαλλοτριωθεί τμήμα ακινήτου με αποτέλεσμα η αξία του τμήματος που απομένει στον ιδιοκτήτη να μειωθεί ή το τμήμα αυτό να γίνει άχρηστο για τη χρήση που προορίζεται, με την απόφαση προσδιορισμού της αποζημίωσης για το απαλλοτριούμενο τμήμα που απομένει στον ιδιοκτήτη ορίζεται ιδιαίτερη αποζημίωση, η οποία καταβάλλεται μαζί με την αποζημίωση για το απαλλοτριούμενο. Εξάλλου, κατά την έννοια της προαναφερθείσας διάταξης του άρθρου 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, με την οποία (διάταξη) προστατεύονται και τα ενοχικά περιουσιακά δικαιώματα, όπως είναι και το δικαίωμα αποζημίωσης για την προσγενόμενη ζημία στην περιουσία του προσώπου, υπάρχει έλλειψη σεβασμού της περιουσίας και όταν η, συνεπεία του λόγου της αποζημίωσης, μείωση της περιουσιακής δυναμικότητας του προσώπου δεν αποκαθίσταται πλήρως.

Συνεπώς, στην περίπτωση που λόγω απαλλοτρίωσης μέρους του ακινήτου, το απομένον τμήμα αυτού μετά των συστατικών του, που εξακολουθεί να αποτελεί στοιχείο περιουσίας του ιδιοκτήτη, υφίσταται μείωση της αξίας του ή καθίσταται άχρηστο για τη χρήση που προορίζεται, το αναγνωριζόμενο από την άνω διάταξη του άρθρου 13 παρ. 4 του ν. 2882/2001 δικαίωμα αποζημίωσης ικανοποιείται πλήρως και εντεύθεν διασφαλίζεται ο σεβασμός στην περιουσία του ιδιοκτήτη, όταν η αποζημίωση καλύπτει όχι μόνο την εκ της απομειώσεως και μόνο της έκτασης του όλου ακινήτου ζημία, αλλά και εκείνη που επήλθε από την εκτέλεση του έργου για το οποίο κηρύχθηκε η απαλλοτρίωση μέρους του ακινήτου.

Γιατί αλλιώς ως προς την τελευταία αυτή ζημία το παραμένον στον ιδιοκτήτη μέρος του ακινήτου και επομένως η περιουσία του θα παρέμενε χωρίς αποκατάσταση. Σημειωτέον ότι, ανεξαρτήτως του ότι το περιεχόμενο αυτό της αποζημίωσης είναι απότοκο της εφαρμογής της πιο πάνω υπερνομοθετικής ισχύος διάταξης του άρθρου 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, είναι αδιάφορη στην περίπτωση αυτή η διάταξη του άρθρου 13 παρ. 2 του ν. 2882/2001 κατά την οποία ενδεχόμενη μεταβολή της αξίας του απαλλοτριουμένου μετά τη δημοσίευση της πράξης της απαλλοτρίωσης και μόνο εξαιτίας της δεν λαμβάνεται υπόψη.

Και τούτο γιατί η διάταξη αυτή αφορά την αύξηση ή μείωση της αξίας του απαλλοτριουμένου μέρους, το πλήρες της αξίας του οποίου κρίνεται προ και όχι μετά την εκτέλεση του έργου. Αντίθετα η αποζημίωση κατά την παρ. 4 του ίδιου άρθρου αφορά το απομένον στον ιδιοκτήτη μέρος του ακινήτου, που εξακολουθεί ν' αποτελεί περιουσία του και μετά την εκτέλεση του έργου δια το οποίο η απαλλοτρίωση (ΟλΑΠ 31/2005).

Στην προκείμενη περίπτωση, οι αναιρεσείοντες, με το δεύτερο μέρος του πρώτου λόγου αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθ. 9 του ΚΠολΔ προβάλλουν την αιτίαση ότι η πρώτη προσβαλλόμενη απόφαση άφησε αδίκαστα τα αιτήματα αυτών για καθορισμό ιδιαίτερης αποζημίωσης για τα απομένοντα μετά την απαλλοτρίωση τμήματα των ιδιοκτησιών τους, τα οποία προσδιορίζουν.

Ο λόγος αυτός είναι βάσιμος, αφού από την επισκόπηση του δικογράφου της αιτήσεως οριστικού προσδιορισμού, προκύπτει ότι αυτοί ζήτησαν την επιδίκαση ιδιαίτερης αποζημίωσης για τη μείωση της αξίας του εναπομένοντος μετά την απαλλοτρίωση τμήματος των ιδιοκτησιών τους και συγκεκριμένα κατά 30% της ..., κατά ποσοστό 50% για το έδαφος και 40% για το κτίσμα της ..., και κατά ποσοστό 50% για το έδαφος, 50% για το ισόγειο κτίσμα και 30% για τον Α' όροφο της ...ιδιοκτησίας.

Επί του αιτήματος δε αυτού η πρώτη προσβαλλόμενη 6620/2004 απόφαση, όπως από αυτή προκύπτει, ενώ ασχολήθηκε με όμοιο αίτημα για άλλες ιδιοκτησίες μη διαδίκων στην παρούσα δίκη, δεν αποφάνθηκε, αλλά το άφησε αδίκαστο. IIΙ. Σύμφωνα με το άρθρο 1 παρ. 1 ν. 653/1977, εφόσον πρόκειται για διάνοιξη εθνικών οδών εκτός σχεδίου πόλεων με πλάτος καταλήψεως μέχρι τριάντα μέτρων, οι ωφελούμενοι παρόδιοι ιδιοκτήτες της κάθε πλευράς υποχρεώνονται σε αποζημίωση ζώνης πλάτους δεκαπέντε μέτρων με τη συμμετοχή τους στις δαπάνες απαλλοτριώσεως των ακινήτων που καταλαμβάνονται από τις οδούς αυτές.

Η επιβάρυνση αυτή δεν μπορεί να υπερβαίνει το ήμισυ του εμβαδού του βαρυνομένου ακινήτου. Περαιτέρω, το άρθρο 2 παρ. 1 του ίδιου νόμου προβλέπει ανάλογες υποχρεώσεις των παρόδιων ιδιοκτητών για τη διάνοιξη οδών εκτός σχεδίου πόλεων πλάτους μεγαλύτερου των 30 μέτρων. Εξάλλου, με τα άρθρα 3 παρ. 1 και 4 παρ. 1 του ίδιου νόμου ρυθμίζονται οι υποχρεώσεις των παρόδιων ιδιοκτητών στην περίπτωση διανοίξεως οδών εντός των εγκεκριμένων σχεδίων πόλεων πλάτους μέχρι ή πλέον των 30 μέτρων, αντίστοιχα.

Τέλος, σύμφωνα με το άρθρο 62 παρ. 9 ν. 947/1979, "περί οικιστικών περιοχών", οι διατάξεις του άρθρου 1 ν. 653/1977 εφαρμόζονται και για τις νέες χαράξεις που πραγματοποιούνται προς βελτίωση υφισταμένων οδών ή διαπλατύνσεις αυτών ή τμημάτων αυτών. Οι οδοί ή τμήματα αυτών, που βελτιώνονται κατά τον πιο πάνω τρόπο, ορίζονται με απόφαση του Υπουργού Δημοσίων Έργων, η οποία δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Για τον τρόπο εφαρμογής μάλιστα των διατάξεων τούτων εκδόθηκε το 929/1979 π. δ/γμα, με το οποίο καθορίσθηκε η διαδικασία καθορισμού των παρόδιων ιδιοκτητών που υποχρεώνονται να συμμετάσχουν στην αποζημίωση απαλλοτριούμενων εκτάσεων για τη διάνοιξη εθνικών οδών κ.λ.π. Από τα παραπάνω καθίσταται φανερό ότι λόγω τεκμαιρόμενης ωφέλειας έχουν υποχρέωση συμμετοχής στις δαπάνες αποζημιώσεως ακινήτων που απαλλοτριώνονται για τη διάνοιξη οδών όχι μόνο οι παρόδιοι ιδιοκτήτες ακινήτων που αποκτούν πρόσωπο σε εθνική οδό εκτός σχεδίου πόλεως, αλλά και εκείνοι των οποίων τα ακίνητα έχουν πρόσωπο σε υφιστάμενη οδό, εντός ή εκτός σχεδίου πόλεως, προς βελτίωση της οποίας πραγματοποιείται νέα χάραξη ή διαπλάτυνση.

Το τεκμήριο της ωφέλειας των παρόδιων ιδιοκτητών, που αρχικά είχε χαρακτηρισθεί ως αμάχητο, ορίζεται ήδη με το άρθρο 33 παρ. 1 ν. 2971/2001, το οποίο ισχύει από την 19-1-2002, και εφαρμόζεται και στις αναγκαστικές απαλλοτριώσεις που δεν είχαν συντελεσθεί μέχρι τότε, (άρθρο 37 εδ. α' του νόμου αυτού), ότι είναι μαχητό και κρίνεται μετά την κήρυξη της απαλλοτριώσεως από το αρμόδιο για τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημιώσεως Εφετείο, κατά την ειδική διαδικασία.

Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο με τη δεύτερη προσβαλλόμενη 1585/2006 απόφασή του δέχτηκε, ως προς τους αναιρεσείοντες, αναφορικά με το ζήτημα της ωφέλειας ή μη των υπ' αριθ. ...,...και ...ιδιοκτησιών τους από την απαλλοτρίωση, που αναφέρθηκε στην πρώτη αιτιολογία τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Α) Η υπ' αριθμ. ...

ιδιοκτησία είχε αρχικά εμβαδόν 788 μ2, και ρυμοτομείται τμήμα 218,51 μ2, από τα οποία 112,91 μ2 χρεώνονται ως αυτοαποζημίωση, απομένει δε εκτός απαλλοτριώσεως τμήμα εμβαδού 569.49 μ2. Το ακίνητο αυτό ήταν και πριν την απαλλοτρίωση μη άρτιο και μη οικοδομήσιμο. Η υπό διαπλάτυνση λεωφόρος Μαραθώνας βυθίζεται έμπροσθεν της ιδιοκτησίας αυτής κατά ένα (1) μέτρο περίπου, δημιουργώντας αντίστοιχη υψομετρική διαφορά.

Οι αιτούντες επικαλούνται την από 28-4-2004 τεχνική έκθεση της πολιτικού μηχανικού Ν1, στην οποία γίνεται αναφορά, με βάση διήγηση των ιδιοκτητών προς αυτήν, για την ύπαρξη συμφωνίας μεταξύ αυτών και τρίτου πριν την κήρυξη της απαλλοτριώσεως για την εκμίσθωση του εν λόγω ακινήτου ως χώρου πρατηρίου υγρών καυσίμων, με μηνιαίο μίσθωμα 2.000 ΕΥΡΩ, και η οποία σύμβαση ματαιώθηκε λόγω της απαλλοτριώσεως και της δημιουργούμενης υψομετρικής διαφοράς, πλην όμως τα περιστατικά αυτά δεν επιβεβαιώνονται από άλλα αποδεικτικά στοιχεία, όπως μισθωτήριο.

διαλυτικό συμφωνίας κ.λ.π. Ενόψει όλων αυτών το δικαστήριο, λαμβάνοντας υπόψη ότι το τοιχείο της οδού διακόπτεται στο ύψος της συγκεκριμένης ιδιοκτησίας, επιτρέποντας την πρόσβαση στους παρόδιους ιδιοκτήτες, καθώς και ότι η υψομετρική αυτή διαφορά δεν προκαλεί σ' αυτούς ιδιαίτερη δυσχέρεια προσβάσεως, αφού με μικρή δαπάνη μπορεί να γίνει η κατάλληλη διαμόρφωση του χώρου, ώστε να μη δημιουργείται πρόβλημα, κρίνει ότι, κατά τη σύνταξη του κτηματολογικού πίνακα, ορθώς εφαρμόστηκαν για το εν λόγω ακίνητο οι διατάξεις του ν. 653/1977 για την ύπαρξη τεκμηρίου ωφέλειας στην ιδιοκτησία αυτή από τη διαπλάτυνση της λεωφόρου Μαραθώνος.

Β) Η υπ' αριθμ. ...ιδιοκτησία είχε αρχικό εμβαδόν, σύμφωνα με τους αιτούντες, 4.245 μ2 και ρυμοτομείται τμήμα αυτής εμβαδού 134,51 μ2, από τα οποία 130,17 μ2 χρεώνονται ως αυτοαποζημίωση, απομένει δε εκτός απαλλοτριώσεως τμήμα εμβαδού 4.110,49 μ2, το οποίο παραμένει άρτιο και οικοδομήσιμο, ενώ υπάρχει και υποχρέωση αποζημιώσεως τρίτων για έκταση 4,49 μ2.

Στην ιδιοκτησία αυτή είναι κτισμένο πλακοσκεπές κτίσμα όγκου 1.380 μ3 με προορισμό τη λειτουργία καταστημάτων. Οι αιτούντες επικαλούνται ότι με την απαλλοτρίωση αυτή αχρηστεύεται ο χώρος σταθμεύσεως και ελιγμού των οχημάτων που υπήρχε στην πρόσοψη του ακινήτου για την εξυπηρέτηση τόσο των πελατών όσο και των προμηθευτών και καθίσταται δυσχερής η λειτουργία οποιασδήποτε επιχειρήσεως, και ότι για το λόγο αυτό δεν επέφερε καμιά ωφέλεια στη συγκεκριμένη ιδιοκτησία η διαπλάτυνση της λεωφόρου Μαραθώνος, αφού και προηγουμένως είχε πρόσοψη στην οδό αυτή.

Πράγματι με τη ρυμοτόμηση εδαφικής λωρίδας, πλάτους 5 μ. σε όλο το μήκος της προσόψεως μειώνεται αναλόγως η πρόσοψη του εν λόγω ακινήτου, πλην όμως κατά την κρίση του δικαστηρίου το γεγονός αυτό δεν επηρέασε σε τίποτε τη λειτουργικότητα της επιχειρήσεως που στεγάζεται ή ήθελε στεγασθεί στο υπάρχον κτίριο, και συγκεκριμένα ούτε το χώρο για τη στάθμευση των οχημάτων του προσωπικού και των πελατών, καθώς και των προμηθευτών της επιχειρήσεως, αλλά ούτε και τον ανάλογο χώρο για την τυχόν εναπόθεση και έκθεση των πωλουμένων εμπορευμάτων.

Στην κρίση αυτή καταλήγει το δικαστήριο λαμβάνοντας υπόψη ότι σε κάθε περίπτωση εξακολουθεί να υπάρχει επαρκής χώρος έμπροσθεν του κτιρίου για την εξυπηρέτηση όλων αυτών των αναγκών, ανεξάρτητα του ότι για τις ανάγκες αυτές είναι δυνατό να χρησιμοποιηθούν και οι πλευρικοί χώροι του ακινήτου, που δεν υπολείπονται σε έκταση εκείνων που βρίσκονται στην πρόσοψη.

Κατά συνέπεια ορθώς εφαρμόστηκαν και για την ιδιοκτησία αυτή οι διατάξεις του ν. 653/1977 για την ύπαρξη τεκμηρίου ωφέλειας από τη διαπλάτυνση της λεωφόρου Μαραθώνος. Γ) Η υπ' αριθμ. ... ιδιοκτησία είχε αρχικά εμβαδόν 1.397,72 μ2 και ρυμοτομείται τριγωνικό τμήμα, εμβαδού 33,88 μ2, από τα οποία 32,86 μ2 χρεώνονται ως αυτοαποζημίωση, απομένει δε εκτός απαλλοτριώσεως τμήμα εμβαδού 1.363,84 μ2, που βρίσκεται εντός του σχεδίου πόλεως της Κοινότητας Πικερμίου Αττικής, είναι δε άρτιο και οικοδομήσιμο.

Στο εν λόγω ακίνητο υπάρχει διώροφη οικοδομή, συνολικού όγκου 2.880 μ3, στον ισόγειο όροφο του οποίου λειτουργεί επιχείρηση εστιατορίου - χώρου δεξιώσεων με το διακριτικό τίτλο "...", ενώ στον πρώτο όροφο στεγάζεται διαμέρισμα, με στέγη από οπλισμένο σκυρόδεμα, καλυμμένη από κεραμίδια. Η 5η των καλούντων επικαλείται ότι με την απαλλοτρίωση αυτή αχρηστεύεται ο χώρος σταθμεύσεως και ελιγμού των οχημάτων, που υπήρχε στην πρόσοψη του ακινήτου, για την εξυπηρέτηση τόσο των πελατών και των προμηθευτών, όσο και των ενοίκων του διαμερίσματος, και καθίσταται δυσχερής η λειτουργία της πιο πάνω επιχειρήσεως, και ότι κατά συνέπεια δεν επέφερε καμιά ωφέλεια στη συγκεκριμένη ιδιοκτησία η διαπλάτυνση της λεωφόρου Μαραθώνος, αφού και προηγουμένως είχε πρόσοψη στην οδό αυτή.

Το δικαστήριο ωστόσο κρίνει ότι η μικρή, σε σχέση με το εμβαδόν του απομένοντος ακινήτου, τριγωνική λωρίδα που απαλλοτριώνεται, δεν επηρέασε σε τίποτε τη λειτουργικότητα της επιχειρήσεως, που στεγάζεται στο υπάρχον κτίριο και συγκεκριμένα ούτε το χώρο για τη στάθμευση των οχημάτων του προσωπικού και των πελατών, αλλά και των προμηθευτών της επιχειρήσεως, καθώς επίσης και των ενοίκων του διαμερίσματος.

Στην κρίση αυτή καταλήγει το δικαστήριο λαμβάνοντας υπόψη ότι σε κάθε περίπτωση εξακολουθεί να υπάρχει επαρκής χώρος έμπροσθεν του κτιρίου για την εξυπηρέτηση όλων αυτών των αναγκών, ανεξάρτητα του ότι για τις ανάγκες αυτές είναι δυνατό να χρησιμοποιηθούν και οι πλευρικοί χώροι του ακινήτου, που δεν υπολείπονται σε έκταση εκείνων που βρίσκονται στην πρόσοψη.

Ορθά λοιπόν εφαρμόστηκαν και για την ιδιοκτησία αυτή οι διατάξεις του ν. 653/1977 για την ύπαρξη τεκμηρίου ωφέλειας από τη διαπλάτυνση της λεωφόρου Μαραθώνος. Κατόπιν όλων αυτών πρέπει να απορριφθεί η υπό κρίση αίτηση ως ουσιαστικά αβάσιμη ως προς το αίτημα για την άρση του τεκμηρίου της αυτοαποζημιώσεως ως προς τις συγκεκριμένες ιδιοκτησίες...".

Με αυτά που δέχτηκε το Εφετείο, ως προς τις ... και ... ιδιοκτησίες δεν παραβίασε ευθέως, αλλά ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις διατάξεις του ν. 653/1977, ούτε στέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση, αφού διέλαβε στην απόφασή του σαφείς, επαρκείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, που επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή ή όχι εφαρμογή των διατάξεων που εφαρμόστηκαν.

Επομένως, ο δεύτερος λόγος της αίτησης αναίρεσης, με τον οποίο προσάπτονται κατά της 1585/2006 απόφασης του Εφετείου Αθηνών οι από το άρθρο 559 αριθ. 1 και 19 ΚπολΔ απορρέουσες πλημμέλειες, όσον αφορά τις ως άνω ... και ... ιδιοκτησίες, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος. Αντίθετα, ο ίδιος λόγος, κατά το μέρος αυτού, με το οποίο προβάλλεται αιτίαση από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, είναι βάσιμος όσον αφορά την ...

ιδιοκτησία, διότι το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του αντιφατικές αιτιολογίες, που δεν επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή ή μη εφαρμογή των ουσιαστικών διατάξεων που εφαρμόστηκαν. Ειδικότερα, ενώ δέχεται ότι η υπό διαπλάτυνση λεωφόρος βυθίζεται έμπροσθεν της ιδιοκτησίας αυτής κατά ένα περίπου μέτρο, δημιουργώντας αντίστοιχη υψομετρική διαφορά και ότι απαιτείται δαπάνη προκειμένου να γίνει κατάλληλη διαμόρφωση του χώρου, ώστε η ιδιοκτησία αυτή να έχει ακώλυτη προσπέλαση προς τη διαπλατυνθείσα λεωφόρο, την οποία (ακώλυτη προσπέλαση) είχε πριν από την απαλλοτρίωση, στη συνέχεια κρίνει ότι η εν λόγω ιδιοκτησία ωφελείται από την απαλλοτρίωση και ορθά χρεώνεται με αυταποζημίωση για 112,91 μ2.

IV. Από τη διάταξη του άρθρου 9 του ν. 2730/1999, με την οποία ορίζεται ότι στις δίκες προσδιορισμού της αποζημίωσης των αναγκαστικών απαλλοτριώσεων για την εκτέλεση των Ολυμπιακών Έργων του άρθρου 2 παρ. 16 του ν. 2598/1998, η επιδικαζόμενη από τα δικαστήρια δικαστική δαπάνη συμπεριλαμβανομένης και της αμοιβής του πληρεξούσιου δικηγόρου των δικαιούχων βαρύνει τον υπόχρεο της αποζημίωσης, αλλά ορίζεται στο 1/3 των ελαχίστων ορίων των αμοιβών των δικηγόρων, στις περιπτώσεις που υπολογίζεται με βάση το αντικείμενο της δίκης, με ανώτατο όριο αμοιβής δικηγόρου κατά δικαιούχο 2.500.000 δραχμές, (7.336,78 ευρώ), προκύπτει ότι με την εν λόγω διάταξη στην ουσία τροποποιήθηκαν οι αντίστοιχες διατάξεις των άρθρων 14 παρ. 5, 100 παρ. 1 επ.

του ν.δ. 3026/1954 "Κώδικα περί Δικηγόρων", με τις οποίες προβλέπονται υψηλότερα ποσοστά για τον υπολογισμό της αμοιβής του δικηγόρου επί απαλλοτριώσεων. Η τροποποίηση αυτή δεν αντιστρατεύεται τις διατάξεις του άρθρου 17 του Συντάγματος, ούτε εκείνες της ΕΣΔΑ και του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου αυτής, και τούτο διότι με τη ρύθμιση αυτή δεν θίγεται η πλήρης αποζημίωση που δικαιούται να λάβει ο δικαιούχος, αλλά περιορίσθηκε επιτρεπτά, για λόγους δημοσίου συμφέροντος και χωρίς να εισάγεται διάκριση αντίθετη προς τη συνταγματική αρχή της ισότητας (άρθρο 4 παρ. 1 και 2), το ποσοστό υπολογισμού της αμοιβής του δικηγόρου (ΟλΑΠ 20/2005, ΑΠ 424/2008, ΑΠ 194/2007, ΑΠ 359/2006 και άλλες).

Επομένως, το Εφετείο, αν και με διαφορετική αιτιολογία, με το να προσδιορίσει, με την 6620/2004 απόφασή του, την αμοιβή του πληρεξουσίου δικηγόρου των αναιρεσειόντων στα πλαίσια της διάταξης του άρθρου 9 του ν. 2730/1999, ορθά το νόμο εφάρμοσε και δεν παραβίασε ευθέως ή εκ πλαγίου τις ως άνω διατάξεις , ούτε εκείνες των άρθρων 4 παρ. 1 και 2, 5 παρ.1, 17 παρ. 2, 22 παρ. 1β, του Συντάγματος, 6 παρ 1 της ΕΣΔΑ και 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, ο δε τρίτος λόγος της αίτησης αναίρεσης της 6620/2004 απόφασης του Εφετείου Αθηνών, από το άρθρο 559 αρ. 1 και 19 του ΚΠολΔ, με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

V. Μετά τα παραπάνω πρέπει να αναιρεθεί εν μέρει η προσβαλλόμενη 6620/2004απόφαση του Εφετείου Αθηνών, και συγκεκριμένα μόνο όσον αφορά τις σχέσεις μεταξύ των παρόντων διαδίκων και το αίτημα της αίτησής τους για καθορισμό ιδιαίτερης αποζημίωσης λόγω μείωσης της αξίας των εναπομεινάντων μετά την απαλλοτρίωση των υπ' αριθμ. ..., ...και ... ιδιοκτησιών τους τμημάτων και των επ' αυτών κτισμάτων, καθώς και ως προς το αίτημα για την άρση του τεκμηρίου ωφέλειας για την υπ' αριθμ.... ιδιοκτησία, να παραπεμφθεί η υπόθεση, μόνο κατά το αναιρούμενο μέρος, για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Εφετείο, διότι είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ), και να καταδικαστεί το αναιρεσίβλητο Δημόσιο στο σύνολο της δικαστικής δαπάνης των ανωτέρω αναιρεσειόντων (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ), δεδομένου ότι στην παρούσα δίκη δεν χωρεί μείωση ή περιορισμός αυτών κατά το άρθρο 22 παρ. 1 του Ν. 3693/1957.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 6620/2004 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, μόνο ως προς τους αναιρεσείοντες και μόνο κατά το μέρος που αναφέρθηκε στο σκεπτικό.

Παραπέμπει την υπόθεση, μόνο κατά το αναιρούμενο μέρος της ανωτέρω αποφάσεως, για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Εφετείο, που θα συντεθεί από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο στις 8 Απριλίου 2009

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του στις 28 Απριλίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ