Supreme Court dismisses appeal on procedural grounds due to irrelevance of challenged legal reasoning.

Απόφαση 970 / 2020 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 970/2020

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Λέκκα Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Καγκάνη, Αλτάνα Κοκκοβού - Εισηγήτρια, Αγγελική Τζαβάρα και Θωμά Γκατζογιάννη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 5 Νοεμβρίου 2018, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειουσών: 1) Κοινοπραξίας με την επωνυμία "... Α.Ε." που εδρεύει στη ... και εκπροσωπείται νόμιμα, ως αναδόχου εκτέλεσης του έργου "Ανακαίνιση υποδομής - επιδομής γραμμών και ενίσχυση της σήραγγας από Ομόνοια έως Μοναστηράκι της Η.Σ.Α.Π. Α.Ε." και των μελών αυτής: 2) Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "..." και τον διακριτικό τίτλο "....", που εδρεύει στη ... και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Ναταλία Χασαποδήμου και κατέθεσαν προτάσεις, 3) Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "..." και τον διακριτικό τίτλο "... Α.Ε.", που εδρεύει στον ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκαν από τους πληρεξούσιους δικηγόρους της Ναταλία Χασαποδήμου και Χρήστο Κούκλη και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "..." και τον διακριτικό τίτλο "... Α.Ε." ως καθολικής διαδόχου της Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "... ΑΕ", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Αγγελική Σκουτέρη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 6/8/2013 προσφυγή των ήδη αναιρεσειουσών, που κατατέθηκε στο Εφετείο Αθηνών.

Εκδόθηκε η 1344/2015 οριστική απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζητούν οι αναιρεσείουσες με την από 3/11/2015 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Αλτάνα Κοκκοβού ανέγνωσε την από 26/10/2018 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Οι πληρεξούσιοι των αναιρεσειουσών ζήτησαν την παραδοχή της αιτήσεως, η πληρεξούσια της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Υπόκειται προς κρίση η από 3-11-2015 αίτηση αναίρεσης κατά της υπ' αριθ. 1344/2015 απόφασης του Πενταμελούς Εφετείου Αθηνών, η οποία απέρριψε την από 6-8-2013 προσφυγή-αγωγή των αναιρεσειουσών κατά της αναιρεσίβλητης.

Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (αρθ. 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ.1 ΚΠολΔ). Είναι συνεπώς παραδεκτή και πρέπει να εξεταστεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθ. 577 παρ. 1 και 3 ΚΠολΔ).

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή σ' αυτόν των περιστατικών της ατομικής περίπτωσης (ΟλΑΠ 10/2011, 7/2006, 4/2005).

Με το λόγο αναίρεσης από τον αριθ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμω βασίμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κ.λπ. ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν, κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνος δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ' ουσίαν (ΟλΑΠ 27 και 28/1998).

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ο λόγος αυτός αναίρεσης αναφέρεται στην ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού και γι' αυτό προϋποθέτει κρίση επί της ουσίας του δικαστηρίου, δεν ιδρύεται δε όταν η έλλειψη ή ανεπάρκεια ή αντίφαση των αιτιολογιών αναφέρεται στη σκέψη της απόφασης με την οποία η αγωγή κρίθηκε απορριπτέα ως μη νόμιμη (Ολ ΑΠ 44/1990, 3/1997, ΑΠ 121/2014, ΑΠ 1479/2013).

Εξάλλου, κατά το άρθρο 54 παρ. 1 και 5 του Ν. 3669/2008, που εφαρμόζεται στην προκείμενη περίπτωση (αντίστοιχο με το άρθρο 10 του Ν. 1418/1984 και το άρθρο 41 του ΠΔ 609/1985) "1. Οι συμβατικές τιμές κάθε σύμβασης δημόσιου έργου αναθεωρούνται ενιαία για όλη τη χώρα κατά ημερολογιακό τρίμηνο (αναθεωρητική περίοδος) και με βάση τα στοιχεία και δεδομένα της εικοστής ημέρας του πρώτου μήνα της περιόδου αυτής.

Σε όλη τη διάρκεια της κάθε αναθεωρητικής περιόδου οι αναθεωρημένες συμβατικές τιμές παραμένουν σταθερές. 2...5. Η αναθεώρηση (αύξηση ή μείωση) για κάθε αναθεωρητική περίοδο υπολογίζεται με βάση τον τύπο: ... 15. Πέρα από την προβλεπόμενη στις διατάξεις του άρθρου αυτού αναθεώρηση τιμών αποκλείεται η αναπροσαρμογή του εργολαβικού ανταλλάγματος ή η διάλυση των συμβάσεων δημοσίων έργων, κατ' εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 288 ή 388 του Αστικού Κώδικα ένεκα της αυξομείωσης των τιμών...".

Με τις παραπάνω διατάξεις του άρθρου 54 του Ν. 3669/2008 καθιερώνεται γενικός κανόνας, που επιβάλλει την ανά τρίμηνο αναθεώρηση των τιμών στις συμβάσεις των δημοσίων έργων, με σκοπό την προστασία αμφοτέρων των συμβαλλομένων μερών, λόγω της μεταβολής των τιμών των διαφόρων συντελεστών κατασκευής του έργου, κατά το χρονικό διάστημα από τη σύναψη της εργολαβικής σύμβασης μέχρι την ολοκλήρωση των σχετικών εργασιών.

Ειδικότερα, από το άρθρο 54 παρ. 5 συνάγεται ότι οι συμβατικές τιμές κάθε δημόσιου έργου αναθεωρούνται, αυξανόμενες ή μειούμενες, προκειμένου να αναχθούν σε αντίστοιχες τιμές κάθε αναθεωρητικής περιόδου, ότι η αναγωγή αυτή γίνεται, σύμφωνα με μαθηματικό τύπο, που ρητά αναφέρεται στο νόμο, στους συντελεστές του οποίου υπεισέρχονται, μεταξύ άλλων, οι προβλεπόμενοι παράγοντες διαμόρφωσης των βασικών τιμών, ότι μεταξύ των παραγόντων αυτών περιλαμβάνονται και οι επιβαρύνσεις των τιμών των υλικών και των ημερομισθίων και ότι ο μηχανισμός της αναθεώρησης, που, βασικά, αποσκοπεί στην προστασία του αναδόχου από τον πληθωρισμό της αγοράς, μπορεί, κατά ρητή επιταγή του νόμου, να λειτουργήσει και αντίστροφα, ώστε, σε περίπτωση μείωσης των τιμών των υλικών και των ημερομισθίων, να μη καταστεί ο ανάδοχος πλουσιότερος, εισπράττοντας, τελικά, μέσω της αναθεώρησης, μεγαλύτερο εργολαβικό αντάλλαγμα από αυτό που δικαιούται επί τη βάσει των στοιχείων του κόστους του έργου (ΣτΕ 3099/2006, ΣτΕ 205/2008), ενώ από το άρθρο 54 παρ. 15 συνάγεται, ότι αποκλείεται η εφαρμογή του άρθρου 288 ΑΚ στην περίπτωση, κατά την οποία ζητείται αναπροσαρμογή του εργολαβικού ανταλλάγματος ένεκα αυξομείωσης των τιμών, οφειλομένης σε γενικούς λόγους, την οποία θεωρεί ο νόμος καλυπτόμενη με τη θεσμοθετημένη ως άνω αναθεώρηση των συμβατικών τιμών, ενώ δεν αποκλείεται, κατά τα λοιπά η εφαρμογή των άρθρων αυτών και στις συμβάσεις δημόσιων έργων, όταν η οφειλόμενη σε άλλους λόγους μεταβολή των συνθηκών εκτέλεσης της σύμβασης δικαιολογεί τη διορθωτική παρέμβαση του δικαστηρίου με σκοπό την αναπροσαρμογή των συμβατικών παροχών, σύμφωνα με τις απαιτήσεις της συναλλακτικής καλής πίστης (ΑΠ 988/2012, ΑΠ 1290/2011, ΣτΕ 1251/2013, ΣτΕ 1888/2007).

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης, δέχτηκε τα ακόλουθα: "Με τον πρώτο λόγο της προσφυγής-αγωγής τους οι προσφεύγουσες (σημ. αναιρεσείουσες) διατείνονται ότι στις 31-8-2012 υπέβαλαν στην καθής (σημ. αναιρεσίβλητη) τον 47° λογαριασμό, συνοδευόμενο από συνοπτική και αναλυτική επιμέτρηση εργασιών, στον οποίον περιλαμβάνονται προς πιστοποίηση αξίες, που αντιστοιχούν αφενός μεν σε εκτελεσμένες εργασίες, αφετέρου δε στην αναθεώρηση, η αξία της οποίας υπολογίστηκε σε καθέναν από τους 4°, 5° ,6° ,7° ,8° ,9° , 10° , 11°, 12° ,13°, 14° ,15° και 16° οριστικούς πίνακες αναθεώρησης εκτελεσμένων εργασιών των τριμήνων Α'2012 και τους 17° και 18° προσωρινούς πίνακες αναθεώρησης εκτελεσμένων εργασιών των τριμήνων Β' και Γ' 2012, που συνοδεύουν την 47η πιστοποίηση.

Ότι την 25-9-2012 τους κοινοποιήθηκε η με αριθμό πρωτοκόλλου .../25-9-2012 επιστολή-πράξη της Διευθύνουσας Υπηρεσίας της καθής, με την οποία τους επεστράφη διορθωμένος ο άνω λογαριασμός ως προς το συντελεστή αναθεώρησης, που αναγράφεται σε καθέναν από τους 4° ,10° ,12° ,13° και 15° οριστικούς πίνακες αναθεώρησης εργασιών, που αφορά στην εργασία του Α.Τ.

…, με αποτέλεσμα να μειωθεί το εργολαβικό αντάλλαγμα για την εν λόγω εργασία κατά το συνολικό ποσόν των 30.894,98 ευρώ, όπως αναλυτικά εκτίθεται στην προσφυγή- ανακοπή. Ότι μη νόμιμα και κατά παράβαση των διατάξεων των άρθρων 53 και 54 του Ν. 3669/2008, η Διευθύνουσα Υπηρεσία της καθής εφάρμοσε αρνητικό συντελεστή αναθεώρησης και προέβη σε διόρθωση και περικοπή του συντελεστή αναθεώρησης, που αφορά στην εργασία του Α.Τ.

…, ήτοι από ... αντίστοιχα, που προβλέπεται στο κεφάλαιο "4.2 ΣΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ", επειδή σκοπός της αναθεώρησης είναι η άρση των εις βάρος του αναδόχου και μόνο δυσμενών οικονομικών επιπτώσεων από τις μεταγενέστερες της προσφοράς αυξήσεις των τιμών και επομένως, όταν από τον τύπο αναθεώρησης προκύπτει μείωση των συμβατικών τιμών, τότε ο συντελεστής της αναθεώρησης είναι ίσος με τη μονάδα, οπότε καταβάλλεται στον ανάδοχο το ακέραιο εργολαβικό αντάλλαγμα και δεν μειώνεται τούτο υπέρ του κυρίου, ούτε το ποσό της εν λόγω μείωσης αναζητείται από αυτόν.

Ο λόγος αυτός της προσφυγής- αγωγής...πρέπει να απορριφθεί ως μη νόμιμος. Και τούτο διότι με το άρθρο 54 του Ν. 3669/2008 καθιερώνεται γενικός κανόνας, που επιβάλλει την ανά τρίμηνο αναθεώρηση των τιμών στις συμβάσεις δημοσίων έργων. Με τον άνω μηχανισμό της αναθεώρησης σκοπείται όχι μόνο η προστασία του αναδόχου από τον πληθωρισμό της αγοράς...αλλά η αποφυγή της ζημίας αμφοτέρων των συμβαλλομένων μερών, λόγω της μεταβολής των τιμών των διαφόρων συντελεστών κατασκευής του έργου (υλικών, ημερομισθίων κλπ) κατά το χρονικό διάστημα από τη σύναψη της εργολαβικής σύμβασης μέχρι την ολοκλήρωση των σχετικών εργασιών, το οποίο συνήθως είναι μεγάλο, και η εξασφάλιση, έτσι, της απρόσκοπτης λειτουργίας της σύμβασης, η έγκαιρη υλοποίηση της οποίας εξυπηρετεί και το δημόσιο συμφέρον.

Ενόψει, λοιπόν, του δικαιολογητικού αυτού λόγου, δηλαδή της εξισορρόπησης παροχής και αντιπαροχής, αλλά και της αποτροπής οικονομικής βλάβης και των δύο μερών, αναδόχου και κυρίου του έργου, από τις διακυμάνσεις του κόστους κατασκευής του έργου, ο νομοθέτης στο άρθρο 54 παρ. 5 του Ν. 3669/2008 προέβλεψε ρητά όχι μόνο τη θετική, αλλά και την αρνητική αναθεώρηση, η οποία μπορεί να προκύψει από την εφαρμογή του σχετικού μαθηματικού τύπου για συγκεκριμένη χρονική περίοδο και η οποία οδηγεί σε αντίστοιχη μειωτική αναπροσαρμογή των συμβατικών τιμών, συνεπαγόμενη την καταβολή μειωμένου εργολαβικού ανταλλάγματος, αφού σε διαφορετική περίπτωση ο ανάδοχος θα καθίστατο πλουσιότερος, εισπράττοντας, τελικά, μέσω της αναθεώρησης, μεγαλύτερο εργολαβικό αντάλλαγμα από αυτό που δικαιούται επί τη βάσει των στοιχείων του κόστους του έργου.

Τα παραπάνω συνάγονται από την αδιάστικτη γραμματική διατύπωση της ως άνω διάταξης και ως εκ τούτου δεν παρίσταται ανάγκη επίκλησης των άρθρων 200 και 288 ΑΚ, τα οποία είναι δυνατόν να εφαρμοσθούν συμπληρωματικώς και στις συμβάσεις δημοσίων έργων, όταν όμως η διορθωτική παρέμβαση του δικαστηρίου αναφορικά με την αναπροσαρμογή του εργολαβικού ανταλλάγματος καθίσταται αναγκαία, επειδή οφείλεται όχι σε γενικούς λόγους, όπως είναι η αυξομείωση των τιμών, την οποία ο νόμος θεωρεί, ότι καλύπτεται με τη θεσμοθετημένη, θετική ή αρνητική αναθεώρηση των συμβατικών τιμών, όπως στην προκειμένη περίπτωση, αλλά σε άλλους λόγους, που συνιστούν μεταβολή των συνθηκών εκτέλεσης της σύμβασης με σκοπό την αναπροσαρμογή των συμβατικών παροχών, σύμφωνα με τις απαιτήσεις της συναλλακτικής πίστης...".

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο δέχτηκε, ότι η εκ μέρους της Διευθύνουσας Υπηρεσίας της αναιρεσίβλητης αντικατάσταση των συντελεστών, που είχαν τεθεί από τις αναιρεσείουσες και ήταν ίσοι με τη μονάδα σε καθέναν από τους 4°, 10°, 12°, 13° και 15° οριστικούς πίνακες αναθεώρησης εργασιών του 47ου λογαριασμού με μικρότερους, ήταν απολύτως σύννομη και εντεύθεν απέρριψε ως μη νόμιμο τον πρώτο λόγο της άνω προσφυγής-αγωγής των αναιρεσειουσών, με την οποία ζητούσαν να υποχρεωθεί η αναιρεσίβλητη να τους καταβάλλει το ποσόν της αρνητικής αναθεώρησης, ύψους 30.984,98 ευρώ.

Οι αναιρεσείουσες με τους τρίτο και τέταρτο λόγους της αίτησης αναίρεσης αποδίδουν στην προσβαλλόμενη απόφαση ως προς την παραπάνω κρίση της την πλημμέλεια από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ και συγκεκριμένα ότι αυτή στερείται αιτιολογιών και νόμιμης βάσης, προβάλλοντας ειδικότερα, ότι από τη διάταξη του άρθρου 54 του Ν. 3669/2008 προκύπτει α) ότι σκοπός της αναθεώρησης είναι η άρση και μόνον των εις βάρος του αναδόχου δυσμενών οικονομικών συνεπειών από τις μεταγενέστερες της προσφοράς του και ανάληψης του έργου αυξήσεις των τιμών υλικών και ημερομισθίων και μάλιστα η άρση της ζημιάς του από τις αυξημένες τιμές του χρόνου εκτέλεσης του έργου και όχι και του κυρίου του έργου και γι' αυτό, παρά το ότι από την εφαρμογή του τύπου της αναθεώρησης μπορεί θεωρητικώς να προκύψει και μείωση, δεν προβλέπεται διαδικασία είσπραξης του ποσού μείωσης της αναθεώρησης από τον κύριο του έργου και έτσι δεν μειώνεται αντίστοιχα το εργολαβικό αντάλλαγμα υπέρ του κυρίου του έργου, ούτε αναζητείται από αυτόν, αλλά καταβάλλεται στο ακέραιο στον ανάδοχο του έργου και β) ότι αποκλείεται η εφαρμογή των άρθρων 288 και 388 ΑΚ, στην περίπτωση κατά την οποία ζητείται η αναπροσαρμογή του εργολαβικού ανταλλάγματος ή η διάλυση των συμβάσεων δημοσίων έργων, εξαιτίας της μεταβολής των τιμών, που οφείλεται σε γενικούς λόγους, την οποία θεωρεί ο νόμος καλυπτόμενη από τη θεσμοθετημένη αναθεώρηση των συμβατικών τιμών, δεν αποκλείεται όμως, όταν η μεταβολή οφείλεται σε μεταβολή των συνθηκών εκτέλεσης της σύμβασης, οφειλόμενη σε άλλους λόγους, όπως είναι η πτώση των τιμών υλικών και εργατικών, που έχει προκαλέσει η οικονομική κρίση, όπως στην προκείμενη περίπτωση, που συμβαίνει πρώτη φορά.

Οι λόγοι όμως αυτοί, ως λόγοι από τον αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, είναι απαράδεκτοι, διότι ο από τον αριθ. 19 λόγος αναίρεσης προϋποθέτει κρίση επί της ουσίας του δικαστηρίου και δεν ιδρύεται, όταν η αιτίαση αναφέρεται σε έλλειψη αιτιολογιών στη σκέψη της απόφασης με την οποία η αγωγή κρίθηκε απορριπτέα ως μη νόμιμη, όπως στην προκείμενη περίπτωση.

Σε κάθε περίπτωση, εάν ήθελε εκτιμηθεί, ότι με τους λόγους αυτούς προβάλλεται αιτίαση από τον αριθ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ για παραβίαση των ουσιαστικού δικαίου διατάξεων των άρθρων 54 του Ν. 3669/2008 και 200 και 288 ΑΚ, το Εφετείο με τις παραπάνω παραδοχές του ορθώς κατέληξε στο άνω απορριπτικό πόρισμά του, καθόσον δεν προσέδωσε στη διάταξη του άρθρου 54 διαφορετική από την αληθινή έννοια, δεχόμενο, ότι οι συμβατικές τιμές αναθεωρούνται, αυξανόμενες ή μειούμενες, προκειμένου να αναχθούν σε αντίστοιχες τιμές κάθε αναθεωρητικής περιόδου, καθόσον ο μηχανισμός της αναθεώρησης, που, βασικά, αποσκοπεί στην προστασία του αναδόχου από τον πληθωρισμό της αγοράς, μπορεί, κατά ρητή επιταγή του νόμου, να λειτουργήσει και αντίστροφα, ώστε, σε περίπτωση μείωσης των τιμών των υλικών και των ημερομισθίων, να μη καταστεί ο ανάδοχος πλουσιότερος, εισπράττοντας, τελικά, μέσω της αναθεώρησης, μεγαλύτερο εργολαβικό αντάλλαγμα από αυτό που δικαιούται επί τη βάσει των στοιχείων του κόστους του έργου και περαιτέρω δεν παρέλειψε να εφαρμόσει τις διατάξεις των άρθρων 200 και 288 ΑΚ, αφού δέχτηκε, ότι πρόκειται για αναπροσαρμογή του εργολαβικού ανταλλάγματος ένεκα μείωσης των τιμών, οφειλομένης σε γενικούς λόγους, την οποία θεωρεί ο νόμος καλυπτόμενη με τη θεσμοθετημένη ως άνω αναθεώρηση των συμβατικών τιμών και επομένως οι άνω λόγοι της αίτησης αναίρεσης με τους οποίους οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν τα αντίθετα είναι και αβάσιμοι.

Κατά τη διάταξη του άρθρ. 562 παρ. 2 του ΚΠολΔ, είναι απαράδεκτος λόγος αναίρεσης, που στηρίζεται σε ισχυρισμό, ο οποίος δεν προτάθηκε νόμιμα στο δικαστήριο της ουσίας, εκτός αν πρόκειται α) για παράβαση που δεν μπορεί να προβληθεί στο δικαστήριο της ουσίας, β) για σφάλμα που προκύπτει από την ίδια την απόφαση και γ) για ισχυρισμό που αφορά τη δημόσια τάξη.

Η διάταξη αυτή, η οποία αποτελεί εκδήλωση της θεμελιώδους αρχής ότι ο Άρειος Πάγος ελέγχει τη νομιμότητα της απόφασης του δικαστηρίου της ουσίας με βάση την πραγματική και νομική κατάσταση, που όφειλε να λάβει υπόψη του ο ουσιαστικός δικαστής, καθιερώνει την ειδική προϋπόθεση του παραδεκτού των λόγων αναίρεσης, της οποίας η συνδρομή πρέπει να προκύπτει από το αναιρετήριο.

Πρέπει, δηλαδή, να αναφέρεται στο αναιρετήριο ότι ο ισχυρισμός, που στηρίζει το λόγο αναίρεσης, είχε προταθεί στο δικαστήριο, το οποίο εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση και μάλιστα είχε προταθεί νόμιμα. Το γεγονός, εξάλλου, ότι ο ισχυρισμός έπρεπε να ληφθεί αυτεπαγγέλτως υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας δεν έχει σημασία, διότι στην περίπτωση αυτή το δικαστήριο παραβίασε μεν το νόμο, όμως λόγος αναίρεσης δεν μπορεί να ιδρυθεί αν ο σχετικός ισχυρισμός δεν είχε προταθεί νόμιμα από το διάδικο, εκτός αν συντρέχει κάποια από τις εξαιρέσεις του άρθρ. 562 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Και στις περιπτώσεις, όμως, αυτές, για να είναι παραδεκτός ο σχετικός ισχυρισμός, ο οποίος προτείνεται πρώτη φορά ενώπιον του Αρείου Πάγου, όταν αφορά τη δημόσια τάξη ή όταν το σφάλμα προκύπτει από την ίδια την απόφαση, πρέπει τα πραγματικά γεγονότα στα οποία στηρίζεται να είχαν υποβληθεί στο δικαστήριο, που εξέδωσε την πληττόμενη απόφαση και να γίνεται στο αναιρετήριο επίκληση της υποβολής αυτής ( Ολομ.

ΑΠ 15/2000, ΑΠ 403/2019, ΑΠ 209/2019, ΑΠ 1059/2017, ΑΠ 841/2017, ΑΠ 386/2017). Κατά συνέπεια, ο ισχυρισμός πρέπει να παρατίθεται στο αναιρετήριο όπως προτάθηκε στο δικαστήριο της ουσίας, ενώ πρέπει να αναφέρεται και ο χρόνος και ο τρόπος πρότασής του ή επαναφοράς του στο ανώτερο δικαστήριο, ώστε να μπορεί να κριθεί, με βάση το αναιρετήριο, αν ήταν παραδεκτός και νόμιμος.

Το απαράδεκτο αυτό αναφέρεται σε όλους τους λόγους του άρθρου 559 ΚΠολΔ (ΑΠ 74/2017). Στην προκειμένη περίπτωση με το δεύτερο λόγο της αίτησης αναίρεσης, κατ' ορθή εκτίμηση, από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, οι αναιρεσείουσες αποδίδουν στο Εφετείο την πλημμέλεια, ότι, αν και το τίμημα για την εκτέλεση των εργασιών του Α.Τ. 132 ορίστηκε, όπως αναφερόταν στην προσφυγή- αγωγή, να είναι κατ' αποκοπήν, ποσού 2.000.000 ευρώ, το οποίο, αφαιρουμένης της έκπτωσης 27% και προστιθέμενου ποσοστού 18% για ΓΕ και ΟΕ, ανέρχεται σε 1.722.800 ευρώ, έπρεπε, προκειμένου να καταβληθεί στο ακέραιο το τίμημα αυτό, να υπολογισθεί η αναθεώρηση με συντελεστή 1 και σε κάθε περίπτωση να εφαρμοσθεί, όχι η διάταξη του άρθρου 54 παρ. 5 του Ν. 3669/2008, που δεν τυγχάνει εφαρμογής, όταν το τίμημα έχει ορισθεί κατ' αποκοπήν, αλλά, έστω και αναλογικά η διάταξη του άρθρου 54 παρ. 8 του ίδιου νόμου, ώστε να μην εφαρμόζονται οι περί αναθεώρησης διατάξεις, πράγμα που παρέλειψε το Εφετείο.

Ο λόγος αυτός είναι προεχόντως απαράδεκτος, διότι δεν διαλαμβάνεται στο αναιρετήριο, σύμφωνα με όσα προεκτέθηκαν, ότι προβλήθηκε στο δικαστήριο της ουσίας σχετικός ισχυρισμός από τις αναιρεσείουσες, πέραν της αναφοράς, ότι στην προσφυγή-αγωγή αναφέρεται ότι το τίμημα ορίσθηκε κατ' αποκοπήν, ούτε σε κάθε περίπτωση προκύπτει από την επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων ότι οι αναιρεσείοντες προέβαλαν τέτοιο ισχυρισμό ενώπιον του δικαστηρίου της ουσίας.

Στην περίπτωση που το διατακτικό της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης στηρίζεται αυτοτελώς σε δύο ή περισσότερες επάλληλες αιτιολογίες (κύριες ή επικουρικές) και με τους λόγους της αναίρεσης πλήττεται η μια μόνον από αυτές, οι πιο πάνω λόγοι αναίρεσης είναι απορριπτέοι ως αλυσιτελείς, αφού οι μη πληττόμενες αιτιολογίες στηρίζουν επαρκώς το διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης.

Το ίδιο συμβαίνει και στην περίπτωση που με τους λόγους αναίρεσης πλήττονται όλες οι αιτιολογίες, αλλά η προσβολή της μιας από αυτές δεν τελεσφορεί (Ολ ΑΠ 25/2003). Στην προκείμενη περίπτωση με τον πρώτο λόγο της αίτησης αναίρεσης κατ'εκτίμηση, προβάλλεται ο από τον αριθ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος και συγκεκριμένα, ότι η προσβαλλόμενη απόφαση εσφαλμένα εφάρμοσε τη διάταξη του άρθρου 37 παρ. 6 του Ν. 3669/2008, σύμφωνα με την οποία " Οι φόροι, τέλη, δασμοί, κρατήσεις και οποιεσδήποτε άλλες νόμιμες επιβαρύνσεις, βαρύνουν τον ανάδοχο, όπως ισχύουν κατά το χρόνο που δημιουργείται η υποχρέωση καταβολής τους.

Κατ' εξαίρεση άλλοι φόροι του δημοσίου που βαρύνουν άμεσα το εργολαβικό αντάλλαγμα, βαρύνουν τον ανάδοχο μόνο στο μέτρο που ίσχυαν κατά το χρόνο υποβολής της προσφοράς. Τυχόν μεταγενέστερες αυξομειώσεις, αυξομειώνουν αντίστοιχα το οφειλόμενο εργολαβικό αντάλλαγμα..." και απέρριψε την άνω προσφυγή-αγωγή του ως μη νόμιμη, καθόσον η αναθεώρηση σε καμιά περίπτωση συνιστά φόρο, τέλος, δασμό ή κράτηση υπέρ του Δημοσίου, ούτε συνιστά νόμιμη επιβάρυνση, παρά αποτελεί μηχανισμό εξισορρόπησης της εργολαβικής σύμβασης.

Από την παραδεκτή επισκόπηση, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, της προσβαλλόμενης απόφασης προκύπτει, ότι στην παραπάνω διάταξη η προσβαλλόμενη στήριξε επάλληλη αιτιολογία και νομικό επιχείρημα για την απόρριψη του πρώτου λόγου της προσφυγής-αγωγής ως μη νόμιμου και επομένως, εφόσον δεν επλήγη αποτελεσματικά με λόγο αναίρεσης η κύρια αιτιολογία της, μετά την απόρριψη, κατά τα αμέσως παραπάνω αναφερόμενα, των λοιπών λόγων της αίτησης αναίρεσης κατ' αυτής, ο λόγος είναι απορριπτέος ως αλυσιτελής.

Κατ' ακολουθίαν, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης στο σύνολο της. Τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, που κατέθεσε προτάσεις, πρέπει, κατά το σχετικό αίτημά της, να επιβληθούν σε βάρος των αναιρεσειουσών, λόγω της ήττας τους, όπως ειδικότερα αναφέρεται στο διατακτικό (άρθ. 176, 183, 191 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 3-11-2015 αίτηση της κοινοπραξίας με την επωνυμία "...- ... ΑΕ" και των μελών αυτής ανωνύμων εταιρειών με την επωνυμία "ΑΝΩΝΥΜΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" και το διακριτικό τίτλο "..." και "..." και το διακριτικό τίτλο "... ΑΕ" για αναίρεση της υπ' αριθ. 1344/2015 απόφασης του Πενταμελούς Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει τις αναιρεσείουσες στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700,00) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 6 Μαΐου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 22 Σεπτεμβρίου 2020.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ