Supreme Court allows appeal against EPEH decision, ruling it modified contracts via new revision type violating good faith.

Απόφαση 932 / 2024 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 932/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Θεόδωρο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Κυριάκο Μπαμπαλίδη, Παναγιώτη Βενιζελέα - Εισηγητή, Κλεόβουλο - Δημήτριο Κοκκορό και Παναγιώτα Γκουδή - Νινέ, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 15 Ιανουαρίου 2024, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ανώνυμης Τεχνικής Εμπορικής Βιομηχανικής εταιρείας με την επωνυμία ... που εδρεύει στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Εμμανουήλ Γιαννακάκι, ο οποίος ανακάλεσε την από 11-1-2024 δήλωσή του για παράσταση με το άρθρο 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ. και παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Της αναιρεσιβλήτου: ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε." (ΔΕΗ Α.Ε.), η οποία εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γρηγόριο Λογοθέτη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 30-10-2017 και 20-6-2018 αγωγές των ήδη αναιρεσείουσας και αναιρεσιβλήτου, αντίστοιχα, που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2118/2020 του ίδιου Δικαστηρίου και 218/2022 του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 27-5-2022 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την παράγραφο 1 του άρθρου 1 του ν. 1468/1950 "Περί ιδρύσεως Δημοσίας Επιχειρήσεως Ηλεκτρισμού", όπως η παράγραφος αυτή αυθεντικώς ερμηνεύτηκε με το άρθρο 3 παρ. 1 του ν.δ. 3585/1957, η Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού (ΔΕΗ) αποτελεί νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, κατά δε την επόμενη παράγραφο 2 του ιδίου άρθρου 1 του ν. 1468/1950, η ΔΕΗ αποτελεί επίσης δημόσια επιχείρηση, που ανήκει εξ ολοκλήρου στο Ελληνικό Δημόσιο και λειτουργεί χάριν του δημοσίου συμφέροντος, αλλά κατά τους κανόνες της ιδιωτικής οικονομίας, απολαμβάνει δε διοικητικής και οικονομικής αυτοτέλειας, τελούσα όμως υπό την ανώτατη εποπτεία και τον έλεγχο του κράτους.

Επίσης, κατά τη διάταξη του άρθρου 3 παρ. 2 του παραπάνω ν.δ. 3785/1957, διατάξεις της κειμένης νομοθεσίας, καθώς και κάθε μελλοντικής ρύθμισης, που αναφέρονται στις δημόσιες επιχειρήσεις, επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας ή δημόσιας χρήσης ή επιχειρήσεις, που ασκούνται και επιχορηγούνται από το κράτος, δεν έχουν εφαρμογή για τη Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού, εφόσον στη σχετική διάταξη δε γίνεται ειδική μνεία αυτής.

Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών συνάγεται ότι η ΔΕΗ αποτελεί ιδιόρρυθμη δημόσια επιχείρηση-νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, με εξαιρετικές ρυθμίσεις και ιδιαίτερα πλαίσια δράσης και λειτουργίας, και επομένως κάθε μελλοντική ρύθμιση νόμου, που αναφέρεται σε επιχειρήσεις ή οργανισμούς κοινής ωφέλειας, για να εφαρμοστεί γι` αυτήν, πρέπει στη σχετική διάταξη νόμου να ορίζεται ρητώς και ειδικώς ότι η ρύθμιση αυτή αφορά και τη ΔΕΗ, διαφορετικά η διάταξη αυτή περί επιχειρήσεων ή οργανισμών κοινής ωφέλειας, δεν εφαρμόζεται επί της ΔΕΗ.

Πρέπει να σημειωθεί ότι τη νομική αυτή κατάσταση διατήρησε η ΔΕΗ και μετά την κοινωνικοποίηση της με το άρθρο 2 παρ. 1 του ν. 1365/1983 "Κοινωνικοποίηση των επιχειρήσεων δημόσιου χαρακτήρα ή κοινής ωφέλειας", σύμφωνα με το άρθρο 1 του π.δ. 57/1983 "Δομή, ρόλος και τρόπος διοίκησης και λειτουργίας της κοινωνικοποιημένης Επιχείρησης "Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού"", που εκδόθηκε κατά νομοθετική εξουσιοδότηση του άρθρου 2 παρ. 2, 3 του ανωτέρω νόμου, το οποίο άρθρο ορίζει, στην παράγραφο 1, ότι η κοινωνικοποιημένη Επιχείρηση Ηλεκτρισμού με την επωνυμία Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού (ΔΕΗ) ανήκει στο Ελληνικό Δημόσιο και λειτουργεί με πλήρη διοικητική, νομική και οικονομική αυτοτέλεια, με την εποπτεία του κράτους, χωρίς να επέρχεται μεταβολή στη νομική προσωπικότητα της και στην παράγραφο 2 ότι η λειτουργία της ΔΕΗ διέπεται από την κείμενη νομοθεσία, εκτός από τις περιπτώσεις που ρυθμίζονται διαφορετικά από το διάταγμα αυτό ή από άλλες ειδικές διατάξεις.

Εξάλλου, με το άρθρο 1 παρ. 6 εδ. γ'του ν. 1256/1982 ορίσθηκε ρητά ότι στο δημόσιο τομέα περιλαμβάνεται πλέον και η Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού και έτσι από την έναρξη της ισχύος του ν. 1418/29-2-1984 "Δημόσια Έργα και ρυθμίσεις συναφών θεμάτων", τα έργα που εκτελούσε η ΔΕΗ υπάγονταν στις ρυθμίσεις του νόμου αυτού για τα δημόσια έργα, σύμφωνα με το άρθρο 2 παρ. 1 αυτού, που όριζε, πριν την τροποποίησή του με το άρθρο 96 παρ. 7 ν. 1892/31-7-1990, ότι ο νόμος αυτός εφαρμόζεται σε όλα τα έργα που προγραμματίζονται και εκτελούνται από φορείς του δημόσιου τομέα, που προσδιορίζεται με την παρ. 6 του άρθρου 1 του ν. 1256/1982.

Μάλιστα, σε εκτέλεση του άρθρου 19 παρ. 3 του ως άνω ν. 1418/1984 είχε εκδοθεί το π.δ. 35/1987 "Όργανα που αποφασίζουν ή γνωμοδοτούν και ειδικές ρυθμίσεις σε θέματα έργων που εκτελούνται από τη Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού (ΔΕΗ)", το οποίο στην τελική διάταξη του άρθρου 11 παρ. 3 αυτού όριζε ότι τα θέματα που δεν ρυθμίζονται ειδικά με τις διατάξεις του, διέπονται από το ν. 1418/1984 και τα Προεδρικά Διατάγματα και τις κανονιστικές αποφάσεις, που εκδίδονται κατ` εξουσιοδότηση του.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 30 παρ. 1 του ν. 1914/17-12-1990 "Εκσυγχρονισμός και ανάπτυξη του δημόσιου τομέα κλπ.", "με κοινές αποφάσεις των Υπουργών Προεδρίας της Κυβέρνησης, Οικονομικών και του κατά περίπτωση άλλου αρμόδιου Υπουργού, φορείς του δημόσιου τομέα, κατά την έννοια της παρ. 6 του άρθρου 1 του ν. 1256/1982, όπως επαναοριοθετήθηκε από την παρ. 1 του άρθρου 51 του ν. 1892/1990, μπορεί να εξαιρούνται από την εφαρμογή των διατάξεων που ισχύουν εκάστοτε για το δημόσιο τομέα", κατά δε το άρθρο 22 παρ. 1 του ν. 1947/14-5 1991, "η έξοδος φορέων από το δημόσιο τομέα, που προβλέπεται από την παράγραφο 1 του άρθρου 30 του ν. 1914/1990, μπορεί να είναι ολική ή μερική και γίνεται μόνο με προεδρικά διατάγματα, που εκδίδονται με πρόταση του Υπουργικού Συμβουλίου".

Σε εκτέλεση των διατάξεων αυτών εκδόθηκε το π.δ. 360/1991 "Εξοδος της Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού (ΔΕΗ) από το δημόσιο τομέα", με το άρθρο 1 παρ. 1 του οποίου ορίστηκε ότι, από την ημερομηνία που αρχίζει να ισχύει το π.δ., η Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού (ΔΕΗ) παύει να υπάγεται στις διατάξεις, που ισχύουν για το δημόσιο τομέα.

Επομένως, από 20-8-1991, που άρχισε να ισχύει το π.δ. αυτό, τα έργα που εκτελεί η ΔΕΗ δεν υπάγονται στις ρυθμίσεις του ν. 1418/1984 και των εκτελεστικών αυτού προεδρικών διαταγμάτων (ΑΠ 265/1998), συνακόλουθα δε, ούτε και στις ρυθμίσεις του ισχύοντος κατά τον κατωτέρω κρίσιμο χρόνο σύναψης των επιδίκων συμβάσεων, κ.ν. 3669/2008 "Κύρωση της κωδικοποίησης της νομοθεσίας κατασκευής δημόσιων έργων", που κωδικοποίησε σε ενιαίο κείμενο τη νομοθεσία, που αφορά στην κατασκευή των δημόσιων έργων, ενώ και μεταγενέστερα δεν μεταβλήθηκε το ανωτέρω νομοθετικό καθεστώς, αλλά, αντίθετα, με το άρθρο 1 παρ. 1 του π.δ. 333/2000, η ισχύς του οποίου άρχισε από 1-1-2001 ορίστηκε ότι η ΔΕΗ μετατρέπεται σε Ανώνυμη Εταιρεία, σύμφωνα με το άρθρο 43 του Ν. 2773/1999 και διέπεται εφεξής από τις διατάξεις του καταστατικού της παρ. 2 του άρθρου αυτού και συμπληρωματικά από τον Κ.Ν. 2190/1920 "Περί ανωνύμων εταιρειών", όπως αυτός εκάστοτε ισχύει.

Σύμφωνα με το άρθρο 5 του καταστατικού της εταιρείας το σύνολο των μετοχών της είναι καταβεβλημένο από το Ελληνικό Δημόσιο και ανήκει σε αυτό, ακολούθως δε σε εκτέλεση άλλων νόμων, η αναφορά των οποίων παρέλκει, το Ελληνικό Δημόσιο έχει πλέον μεταβιβάσει μέρος των μετοχών του σε αυτήν σε τρίτους. Περαιτέρω, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 681 και 694 ΑΚ προκύπτει ότι με τη σύμβαση έργου ο ένας συμβαλλόμενος, που καλείται εργολάβος, αναλαμβάνει την υποχρέωση να εκτελέσει το έργο που συμφωνήθηκε και ο αντισυμβαλλόμενος του, που καλείται εργοδότης, να καταβάλει την συμφωνημένη αμοιβή με την παράδοση του έργου, δηλαδή ο εργολάβος, κατ' εξαίρεση όσων ορίζονται για τις αμφοτεροβαρείς συμβάσεις, υποχρεούται σε προεκπλήρωση της κύριας παροχής του, εκτός αν συμφωνήθηκε διαφορετικά, αφού η υποχρέωση της προεκπλήρωσης αποτελεί ρύθμιση ενδοτικού δικαίου (Α.Π. 1287/2018).

Επίσης, με τη διάταξη του άρθρου 361 ΑΚ, που ορίζει, ότι για την σύσταση ή αλλοίωση ενοχής με δικαιοπραξία απαιτείται σύμβαση, εφόσον ο νόμος δεν ορίζει διαφορετικά, καθιερώνεται στο ενοχικό δίκαιο, ως απόρροια του δόγματος της αυτονομίας της βούλησης, η αρχή της ελευθερίας των συμβάσεων, σύμφωνα με την οποία οι συμβαλλόμενοι έχουν πλήρη ελευθερία για κατάρτιση οποιασδήποτε δικαιοπραξίας με οποιαδήποτε μορφή και με οποιοδήποτε περιεχόμενο, αρκεί τούτο να μη αντιβαίνει στα χρηστά ήθη ή σε κανόνες δημοσίας τάξεως, όπως είναι οι διατάξεις των άρθρων 3, 174, 178, 179 ΑΚ, που δεν επιτρέπουν αντίθετες συμφωνίες (ΑΠ 117/2023, ΑΠ 138/2022, ΑΠ 49/2021, ΑΠ 845/2019) και, επίσης, να μη προσβάλει τα δικαιώματα των άλλων (ΟλΑΠ 33/2002, ΑΠ 117/2023).

Συνεπώς, από το συνδυασμό όλων των ανωτέρω διατάξεων σαφώς συνάγεται ότι σε σύμβαση έργου, που συνάπτει η ΔΕΗ ως εργοδότης, μετά την έξοδο αυτής από τον δημόσιο τομέα, με τρίτο πρόσωπο ως εργολάβο, ανεξαρτήτως του ότι για τη σύμβαση αυτή δεν εφαρμόζονται πλέον οι ισχύουσες για τα δημόσια έργα διατάξεις, μπορεί εγκύρως να συμφωνηθεί, κατά τη διάταξη αυτή του άρθρου 361 Α.Κ., ότι για συγκεκριμένα προσδιορισμένα ειδικώς στη σύμβαση στοιχεία αυτής θα εφαρμόζεται η αντίστοιχη ρύθμιση, που ισχύει για τα δημόσια έργα, χωρίς με τον όρο αυτό να μεταβάλλεται η σύμβαση σε σύμβαση δημοσίου έργου, αφού ο όρος αυτός, που παραπέμπει στις διατάξεις περί δημοσίων έργων, έχει συμβατική μόνο ισχύ και έτσι πρέπει να ερμηνεύεται.

Στη διάταξη του άρθρου 54 του ανωτέρω κ.ν.3669/2008, που επιγράφεται "Αναθεώρηση τιμών", το οποίο άρθρο καταργήθηκε με την παρ. 1 περ. 31 του άρθρου 377 ν. 4412/2016, όπως αυτή τροποποιήθηκε με το άρθρο 22 περ. 66 ν. 4441/2016, αλλά ίσχυε κατά την κατάρτιση των επιδίκων συμβάσεων έργου μεταξύ των διαδίκων, ορίζονται μεταξύ άλλων και τα ακόλουθα: "1.

Οι συμβατικές τιμές κάθε σύμβασης δημόσιου έργου αναθεωρούνται ενιαία για όλη τη χώρα κατά ημερολογιακό τρίμηνο (αναθεωρητική περίοδος) και με βάση τα στοιχεία και δεδομένα της εικοστής ημέρας του πρώτου μήνα της περιόδου αυτής. Σε όλη τη διάρκεια της κάθε αναθεωρητικής περιόδου οι αναθεωρημένες συμβατικές τιμές παραμένουν σταθερές. 2...5.

Η αναθεώρηση (αύξηση ή μείωση) για κάθε αναθεωρητική περίοδο υπολογίζεται με βάση τον τύπο:...(αναγράφεται συγκεκριμένος τύπος). 15. Πέρα από την προβλεπόμενη στις διατάξεις του άρθρου αυτού αναθεώρηση τιμών αποκλείεται η αναπροσαρμογή του εργολαβικού ανταλλάγματος ή η διάλυση των συμβάσεων δημόσιων έργων, κατ` εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 288 ή 388 του Αστικού Κώδικα ένεκα της αυξομείωσης των τιμών. 16.

Η διαπίστωση των βασικών τιμών ημερομισθίων, υλικών και μισθωμάτων, μηχανημάτων όπως και των εργοδοτικών επιβαρύνσεων στα ημερομίσθια γίνεται από την Επιτροπή Διαπίστωσης Τιμών Δημόσιων `Εργων (ΕΔΤΔΕ), που προβλέπεται από το άρθρο 9 της κοινής απόφασης των Υπουργών Προεδρίας της Κυβέρνησης και Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων `Εργων αριθμ. 80885/5439/6.8.1992 (ΦΕΚ 573 Β`). 17.

Οι τιμές που διαπιστώνονται από την επιτροπή είναι οι μέσες τιμές που διαμορφώνονται στην αγορά της περιοχής της πρωτεύουσας και οι τιμές αυτές χρησιμοποιούνται σε όλη τη χώρα, όχι μόνο για την αναθεώρηση αλλά και για οποιαδήποτε άλλη συμπλήρωση αναλύσεων τιμών, όπου προβλέπουν τη χρήση των αναλύσεων οι σχετικές διατάξεις.

Οι τιμές των ημερομισθίων αναφέρονται στον μέσης απόδοσης εργαζόμενο της αντίστοιχης ειδικότητας. Οι τιμές υλικών είναι οι τιμές που διαμορφώνονται για τη χονδρική πώληση των υλικών ως ελεύθερων εμπορευμάτων και περιλαμβάνουν κάθε σχετική επιβάρυνση που περιλαμβάνεται στις τιμές αυτές, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις και τα συναλλακτικά ήθη (όπως πάγια συνυπολογιζόμενες συσκευασίες ή μεταφορές, Φ.Π.Α.

τιμολογίων). Οι τιμές μισθωμάτων μηχανημάτων και αυτοκινήτων διαπιστώνονται για μηχανήματα σε καλή κατάσταση λειτουργίας. Όταν διατίθενται από φορέα του δημόσιου τομέα τέτοια μηχανήματα, λαμβάνονται υπόψη και οι τιμές των μισθωμάτων αυτών. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις μηχανημάτων, που δεν υπάρχουν στην αγορά επαρκή στοιχεία για τη διαμόρφωση της τιμής τους, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη της τα χαρακτηριστικά του μηχανήματος (όπως κόστος, απόδοση, διάρκεια ζωής, κατανάλωση ενέργειας), σε σύγκριση με άλλα ανάλογα μηχανήματα για τα οποία διαμορφώνεται αγοραίο μίσθωμα.

Για τη διαπίστωση των τιμών γενικά η επιτροπή λαμβάνει υπόψη της κάθε πρόσφορο στοιχείο και ιδιαίτερα τα στοιχεία που συγκεντρώνονται συνεχώς από την αρμόδια υπηρεσία της Γ.Γ.Δ.Ε., η οποία και παρέχει γραμματειακή και διοικητική εξυπηρέτηση στην επιτροπή. Οι τιμές που διαπιστώνονται από την Επιτροπή ισχύουν για όλες τις εργολαβίες.18.

Απόσπασμα των πρακτικών της επιτροπής, που περιλαμβάνει τις τιμές που διαπιστώνονται, κοινοποιείται στο Τ.Ε.Ε. και στις πανελλήνιες επαγγελματικές εργοληπτικές ενώσεις, που δίνουν κάθε δυνατή δημοσιότητα στις τιμές. Οι πιο πάνω πανελλήνιες εργοληπτικές ενώσεις μπορούν να ασκήσουν ένσταση κατά των πρακτικών για ορισμένες τιμές, σε ανατρεπτική Προθεσμία δεκαπέντε (15) ημερών από την κοινοποίηση των πρακτικών στο Τ.Ε.Ε..

Η ένσταση κατατίθεται στη γραμματεία της Επιτροπής και σε αυτή αποφασίζει ο Υπουργός Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Εργων μετά από γνώμη της ίδιας επιτροπής της παραγράφου 16. Η απόφαση κοινοποιείται όπως και το απόσπασμα του πρακτικού της επιτροπής και ενεργεί έναντι πάντων.19...21. Η αναθεώρηση κάθε αναθεωρητικής περιόδου περιλαμβάνεται στην πρώτη πιστοποίηση μετά την κοινοποίηση των συντελεστών της περιόδου αυτής.

Μέχρι τότε υπολογίζεται η αναθεώρηση προσωρινά με τους συντελεστές της τελευταίας αναθεωρητικής περιόδου για την οποία έχουν κοινοποιηθεί οι συντελεστές αναθεώρησης. Για να περιληφθεί σε πιστοποίηση η αναθεώρηση δεν απαιτείται να έχει εγκριθεί ειδικό κονδύλιο για την αναθεώρηση και η πληρωμή γίνεται από τις εγκεκριμένες για το έργο πιστώσεις".

Με τις παραπάνω διατάξεις του άρθρου 54 του Ν. 3669/2008 καθιερώνεται γενικός κανόνας, που επιβάλλει την ανά τρίμηνο αναθεώρηση των τιμών στις συμβάσεις των δημοσίων έργων, με σκοπό την προστασία αμφοτέρων των συμβαλλομένων μερών, λόγω της μεταβολής των τιμών των διαφόρων συντελεστών κατασκευής του έργου, κατά το χρονικό διάστημα από τη σύναψη της εργολαβικής σύμβασης μέχρι την ολοκλήρωση των σχετικών εργασιών.

Ειδικότερα, από το άρθρο 54 παρ. 5 συνάγεται ότι οι συμβατικές τιμές κάθε δημόσιου έργου αναθεωρούνται, αυξανόμενες ή μειούμενες, προκειμένου να αναχθούν σε αντίστοιχες τιμές κάθε αναθεωρητικής περιόδου, ότι η αναγωγή αυτή γίνεται, σύμφωνα με μαθηματικό τύπο, που ρητά αναφέρεται στο νόμο, στους συντελεστές του οποίου υπεισέρχονται, μεταξύ άλλων, οι προβλεπόμενοι παράγοντες διαμόρφωσης των βασικών τιμών, ότι μεταξύ των παραγόντων αυτών περιλαμβάνονται και οι επιβαρύνσεις των τιμών των υλικών και των ημερομισθίων και ότι ο μηχανισμός της αναθεώρησης, που, βασικά, αποσκοπεί στην προστασία του αναδόχου από τον πληθωρισμό της αγοράς, μπορεί, κατά ρητή επιταγή του νόμου, να λειτουργήσει και αντίστροφα, ώστε, σε περίπτωση μείωσης των τιμών των υλικών και των ημερομισθίων, να μη καταστεί ο ανάδοχος πλουσιότερος, εισπράττοντας, τελικά, μέσω της αναθεώρησης, μεγαλύτερο εργολαβικό αντάλλαγμα από αυτό που δικαιούται επί τη βάσει των στοιχείων του κόστους του έργου (ΑΠ 970/2020, ΣτΕ 3099/2006, ΣτΕ 205/2008), ενώ από το άρθρο 54 παρ. 15 συνάγεται, επίσης, ότι αποκλείεται η εφαρμογή του άρθρου 288 ΑΚ στην περίπτωση, κατά την οποία ζητείται αναπροσαρμογή του εργολαβικού ανταλλάγματος ένεκα αυξομείωσης των τιμών, οφειλομένης σε γενικούς λόγους, την οποία θεωρεί ο νόμος καλυπτόμενη με τη θεσμοθετημένη ως άνω αναθεώρηση των συμβατικών τιμών, ενώ δεν αποκλείεται, κατά τα λοιπά, η εφαρμογή των άρθρων αυτών και στις συμβάσεις δημόσιων έργων, όταν η οφειλόμενη σε άλλους λόγους μεταβολή των συνθηκών εκτέλεσης της σύμβασης δικαιολογεί τη διορθωτική παρέμβαση του δικαστηρίου, με σκοπό την αναπροσαρμογή των συμβατικών παροχών σύμφωνα με τις απαιτήσεις της συναλλακτικής καλής πίστης (ΑΠ 970/2020, ΑΠ 988/2012, ΑΠ 1290/2011, ΣτΕ 1062/2021, ΣτΕ 1251/2013, ΣτΕ 1888/2007).

Όμως, μετά το τρίτο τρίμηνο του έτους 2012 σταμάτησαν να εκδίδονται Πρακτικά Διαπίστωσης Τιμών από την ανωτέρω Επιτροπή, η οποία, σύμφωνα με την ανωτέρω Υπουργική Απόφαση, αποτελείτο από υπαλλήλους των Υπουργείων ΥΠΕΧΩΔΕ, Εμπορίου, Βιομηχανίας - Ενέργειας και Τεχνολογίας και Εργασίας, από εκπρόσωπο του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος και από δύο επκπροσώπους των Εργοληπτών Δημοσίων Έργων, στη συνέχεια δε, με το άρθρο 70 παρ. 2 ν. 4313/27-12-2014, προστέθηκαν στο ανωτέρω άρθρο 54 κ.ν. 3669/2008 νέες παράγραφοι με αριθμούς 22 έως 28 , στις οποίες αναφέρονται και τα ακόλουθα: "22.

Κατ' εξαίρεση, για την περίοδο μετά την 1.1.2013 και εφεξής, για την οποία δεν έχουν συνταχθεί και εγκριθεί τα σχετικά Πρακτικά Διαπίστωσης Τιμών, μέχρι τη σύσταση και λειτουργία του "Εθνικού Συστήματος Τεχνικών Προδιαγραφών και Τιμολόγησης Τεχνικών Έργων" (ΕΣ ΤΠ & ΤΙΜ ΤΕ), κατά τα οριζόμενα στη συνέχεια του παρόντος άρθρου, η αναθεώρηση (αύξηση ή μείωση) για κάθε αναθεωρητική περίοδο υπολογίζεται με τον ακόλουθο τρόπο:

α) Για τις συμβάσεις, που έχουν δημοπρατηθεί πριν την 1.1.2013 και διατίθενται κατά την υλοποίησή τους εγκεκριμένα Πρακτικά Διαπίστωσης Τιμών, η αναθεώρηση για τα τρίμηνα για τα οποία δεν υφίστανται εγκεκριμένα Πρακτικά Διαπίστωσης Τιμών θα υπολογίζεται με βάση τον ακόλουθο τύπο: ΔΤν= Το Χ (ΑΤα / ΑΤο Χ ΓΔΤΚν/ ΓΔΤΚα - 1) Χ (1-σ).

Όπου: ν = Η εξεταζόμενη αναθεωρητική περίοδος. ΔΤν = Η αναθεώρηση της εξεταζόμενης τιμής μονάδος Τ, κατά την περίοδο ν. Το = Η εξεταζόμενη τιμή μονάδος της σύμβασης κατά το χρόνο υποβολής της προσφοράς. ΑΤο = Η τιμή που προκύπτει αφού συμπληρωθεί με βασικές τιμές του χρόνου εκκίνησης της σύμβασης το οριζόμενο για την εξεταζόμενη τιμή Τ, άρθρο ανάλυσης τιμών (ή συνδυασμός άρθρων με τα βάρη τους), όπως αυτό (ή αυτά) προσδιορίζονται από τη σύμβαση, σύμφωνα με την παράγραφο 7 του παρόντος άρθρου.

ΑΤα = H τιμή που προκύπτει όπως παραπάνω, αλλά με βασικές τιμές του τελευταίου εγκεκριμένου Πρακτικού Διαπίστωσης. ΓΔΤΚν = Ο μέσος όρος του μηνιαίου Γενικού Δείκτη Τιμών Καταναλωτή της ΕΛΣΤΑΤ (ΓΔΤΚΑ) για την εξεταζόμενη αναθεωρητική περίοδο (ημερολογιακό τρίμηνο). Η τιμή αυτή διαπιστώνεται και υπολογίζεται από την ΕΔΤΔΕ με βάση τη σχετική δημοσιευομένη χρονοσειρά μηνιαίων δεικτών της ΕΛΣΤΑΤ.

ΓΔΤΚα = Ο μέσος όρος του μηνιαίου Γενικού Δείκτη Τιμών Καταναλωτή της ΕΛΣΤΑΤ (ΓΔΤΚΑ) για το ημερολογιακό τρίμηνο που αντιστοιχεί στο τελευταίο εγκεκριμένο Πρακτικό Διαπίστωσης. Η τιμή αυτή διαπιστώνεται και υπολογίζεται από την ΕΔΤΔΕ με βάση τη σχετική δημοσιευομένη χρονοσειρά μηνιαίων δεικτών της ΕΛΣΤΑΤ.

σ = σταθερός συντελεστής που αντιπροσωπεύει το μη αναθεωρούμενο μέρος της εξεταζόμενης τιμής Τ, όπως αυτός υπολογίζεται κατά τα αναφερόμενα παραπάνω στο παρόν άρθρο. β) Για τις συμβάσεις, που έχουν δημοπρατηθεί μετά την 1.1.2013 και δεν υπάρχουν εγκεκριμένα Πρακτικά Διαπίστωσης Τιμών κατά την υλοποίησή τους, η αναθεώρηση υπολογίζεται με βάση τον ακόλουθο τύπο:

ΔΑν = Αο Χ ( ΓΔΤΚν / ΓΔΤΚο - 1) Χ (1-σ). Όπου: ν = Η εξεταζόμενη αναθεωρητική περίοδος. ΔΑν = Η αναθεώρηση των εργασιών για την εξεταζόμενη περίοδο ν. Αο = η αξία των εργασιών, που υπόκεινται σε αναθεώρηση κατά την εξεταζόμενη αναθεωρητική περίοδο, σύμφωνα με τα οριζόμενα ανωτέρω στο παρόν άρθρο, με βάση τις τιμές της αρχικής προσφοράς.

ΓΔΤΚν = Ο μέσος όρος του μηνιαίου Γενικού Δείκτη Τιμών Καταναλωτή της ΕΛΣΤΑΤ (ΓΔΤΚΑ) για την εξεταζόμενη αναθεωρητική περίοδο (ημερολογιακό τρίμηνο). Η τιμή αυτή διαπιστώνεται και υπολογίζεται από την ΕΔΤΔΕ με βάση τη σχετική δημοσιευομένη χρονοσειρά μηνιαίων δεικτών της ΕΛΣΤΑΤ. ΓΔΤΚο = Ο μέσος όρος του μηνιαίου Γενικού Δείκτη Τιμών Καταναλωτή της ΕΛΣΤΑΤ (ΓΔΤΚΑ) για το ημερολογιακό τρίμηνο, που λαμβάνεται ως χρόνος εκκίνησης για τον υπολογισμό της αναθεώρησης, κατά τα αναφερόμενα στο παρόν άρθρο.

Η τιμή αυτή διαπιστώνεται και υπολογίζεται από την ΕΔΤΔΕ με βάση τη σχετική δημοσιευομένη χρονοσειρά μηνιαίων δεικτών της ΕΛΣΤΑΤ. σ = σταθερός συντελεστής που αντιπροσωπεύει το μη αναθεωρούμενο μέρος των συμβατικών τιμών, όπως αυτός υπολογίζεται κατά τα αναφερόμενα παραπάνω στο παρόν άρθρο.22Α... 23. Μέχρι τη σύσταση και λειτουργία του "Εθνικού Συστήματος Τεχνικών Προδιαγραφών και Τιμολόγησης Τεχνικών Έργων", αναστέλλεται η έκδοση Πρακτικών Διαπίστωσης βασικών τιμών υλικών, εργατικών και μισθωμάτων μηχανημάτων από τη ΓΓΔΕ.

Η λειτουργία της ΕΔΤΔΕ αφορά μόνο στη διαπίστωση του ΓΔΤΚ της ΕΛΣΤΑΤ και στον υπολογισμό του μέσου όρου του δείκτη αυτού για κάθε ημερολογιακό τρίμηνο (ΓΔΤΚ) για την εφαρμογή των τύπων (1) και (2) της παραγράφου 22 του παρόντος άρθρου. 24. Το "Εθνικό Σύστημα Τεχνικών Προδιαγραφών και Τιμολόγησης Τεχνικών Έργων" τελεί υπό την εποπτεία του Υπουργείου Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων και αποτελεί ένα συνεκτικό σύνολο τυποποιημένων και εναρμονισμένων αρχών, κανόνων και μεθόδων που υποστηρίζουν μέσω του διαδικτύου, κατά τρόπο έγκυρο, αξιόπιστο και δυναμικά εξελισσόμενο, τον προγραμματισμό, το σχεδιασμό, την κατασκευή και τη λειτουργία των τεχνικών έργων, σε θέματα όπως:

α)...γ) Η διαμόρφωση και εφαρμογή ενός αντικειμενικού εξειδικευμένου συστήματος αναθεώρησης /αναπροσαρμογής των συμβατικών τιμών των συμβάσεων έργων, καθώς και των συμβάσεων μελετών και υπηρεσιών του ν. 3316/2005 κατά την εκτέλεσή τους, εφόσον προβλέπεται από τις σχετικές συμβάσεις. δ)...25. Το Εθνικό Σύστημα Τεχνικών Προδιαγραφών και Τιμολόγησης Τεχνικών Έργων καλύπτει υποχρεωτικά τις συμβάσεις μελέτης και κατασκευής τεχνικών έργων, που ανατίθενται από αρχές ή φορείς του δημόσιου τομέα και των ΟΤΑ κάθε βαθμού και προαιρετικά τις συμβάσεις που ανατίθενται από φορείς του ιδιωτικού τομέα.

Η έναρξη λειτουργίας του Εθνικού Συστήματος Τεχνικών Προδιαγραφών και Τιμολόγησης Τεχνικών Έργων καθορίζεται με κοινή απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας και Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων. Η ένταξη των ιδιωτικών έργων στο Εθνικό Σύστημα Τεχνικών Προδιαγραφών και Τιμολόγησης Τεχνικών Έργων μπορεί να γίνει με κοινή απόφαση των Υπουργών Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας και Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων. 26.

Για την ανάπτυξη, λειτουργία, διαρκή ενημέρωση και υποστήριξη του Εθνικού Συστήματος Τεχνικών Προδιαγραφών και Τιμολόγησης Τεχνικών Έργων συστήνεται ειδικός Φορέας (Φορέας) με την επωνυμία "Εταιρία Προδιαγραφών και Τιμολόγησης Τεχνικών Έργων". Η Εταιρία αυτή θα έχει τη μορφή νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου, μη-κερδοσκοπικού χαρακτήρα, και θα λειτουργεί σε ανταποδοτική βάση.

Στη διοίκηση της Εταιρίας θα εκπροσωπούνται ισότιμα όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη που εμπλέκονται στην παραγωγή των τεχνικών έργων περιλαμβανομένων και των μελετών και υπηρεσιών του ν. 3316/2005 (Α` 42) ή στην προαγωγή της τεχνολογίας των έργων αυτών, σύμφωνα και με τις διατάξεις του άρθρου 87 του ν. 1943/1991 (Α`50). Η Εταιρία θα τελεί υπό την εποπτεία του Υπουργείου Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων. 27...28.

Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών, Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας, Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων ρυθμίζονται τα ειδικότερα θέματα που αφορούν στη συγκρότηση της Εταιρίας και στη λειτουργία και διαχείριση του ΕΣ ΤΠ και ΤΙΜ ΤΕ, στο δικτυακό τόπο τήρησής του, στη δομή, στο περιεχόμενο και στην πρόσβαση σε αυτό, στα θέματα της οργάνωσης και διοίκησης της Εταιρίας, της εκπροσώπησης των ενδιαφερομένων μερών στη Διοίκηση της Εταιρίας, των συμπράξεων της Εταιρίας με άλλους φορείς του εξωτερικού, των παρεχόμενων υπηρεσιών και στοιχείων, της τιμολόγησης και χρησιμοποίησης των εσόδων της Εταιρίας, καθώς και κάθε άλλο σχετικό θέμα." Με τις διατάξεις αυτές, αφ' ενός θεσπίστηκε Εθνικό Σύστημα Τεχνικών Προδιαγραφών και Τιμολόγησης Τεχνικών Έργων (ΕΣΤΠ ΤΕΕ) υποχρεωτικό για τα δημόσια έργα και μελέτες και προαιρετικό για τις αντίστοιχες συμβάσεις του ιδιωτικού τομέα, τελούν υπό την εποπτεία του Υπουργείου Υποδομών Μεταφορών και Δικτύων, στην αρμοδιότητα του οποίου ανατέθηκε, μεταξύ άλλων, και η διαμόρφωση και εφαρμογή ενός αντικειμενικού και εξειδικευμένου συστήματος αναθεώρησης των συμβατικών τιμών των δημοσίων συμβάσεων έργων, μελετών και υπηρεσιών κατά την εκτέλεσή τους, εφόσον αυτό προβλέπεται στις σχετικές συμβάσεις, για δε την ανάπτυξη και υποστήριξή του συστήθηκε ειδικός φορέας με την επωνυμία "Εταιρεία Προδιαγραφών και Τιμολόγησης Τεχνικών Έργων" με τη μορφή νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου - μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, αφ' ετέρου δε, για το χρονικό διάστημα μέχρι την έναρξη λειτουργίας του Συστήματος αυτού και τη ρύθμιση των ειδικότερων θεμάτων, που αφορούν στη λειτουργία του, αλλά και μέχρι συγκρότηση της Εταιρείας, τα οποία θα γίνονταν με τις αναφερόμενες στις ανωτέρω διατάξεις Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις (ΚΥΑ), θεσπίστηκε μεταβατική διάταξη, κατά την οποία ανεστάλη η έκδοση Πρακτικών Διαπίστωσης βασικών τιμών υλικών, εργατικών και μισθωμάτων από τη Γενική Γραμματεία Δημοσίων Έργων (ΓΓΔΕ), έκδοση η οποία είχε σταματήσει να γίνεται εν τοις πράγμασι, όπως προαναφέρθηκε και ορίστηκαν δύο συγκεκριμένοι μαθηματικοί τύποι για την αναθεώρηση (αύξηση ή μείωση) τιμών των συμβάσεων δημοσίων έργων για τα τρίμηνα αναθεώρησης, για τα οποία δεν υφίστανται εγκεκριμένα Πρακτικά Διαπίστωσης Τιμών από τη ΕΔΤΔΕ της παρ. 16 του άρθρου 54 του κ.ν. 3669/2008, ανάλογα εάν η σύμβαση έχει δημοπρατηθεί πριν ή μετά την 1/1/2013, με βάση όμως όχι τα αναφερόμενα στην παρ. 17 του ανωτέρω άρθρου κριτήρια, τα οποία λάμβανε υπόψη μέχρι τότε η ΕΔΤΔΕ, αλλά με βάση τον μέσο όρο του Γενικού Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΓΔΤΚΑ) της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) για την εξεταζόμενη αναθεωρητική περίοδο, ο οποίος διαπιστώνεται και υπολογίζεται από την ΕΔΤΔΕ και συνεπώς, κατά τη μεταβατική αυτή περίοδο η αναθεώρηση τιμών των συμβάσεων δημοσίων έργων γινόταν με βάση τον ΓΔΤΚΑ.

Το προβλεπόμενο στις ανωτέρω διατάξεις Εθνικό Σύστημα δεν λειτούργησε ποτέ, αφού δεν εκδόθηκαν οι προβλεπόμενες στις διατάξεις αυτές ΚΥΑ και ακολούθησε ο ν. 4412/8-8-2016 "Δημόσιες συμβάσεις έργων, προμηθειών και υπηρεσιών (προσαρμογή στις Οδηγίες 2014/24/ΕΕ και 2014/25/ΕΕ", ο οποίος, με την ανωτέρω διάταξη του άρθρου 377 παρ. 1 περ. 31 αυτού κατήργησε τις διατάξεις των άρθρων 1 έως 79 του Κ.Ν. 3669/2008, συνεπώς, όπως προαναφέρθηκε, και την ανωτέρω διάταξη του άρθρου 54 του νόμου αυτού, όπως αυτή, κατά τα ανωτέρω, συμπληρώθηκε με τον ν. 4313/2014 και στο άρθρο 153 καθόρισε (ο ν. 4412/2016) τον τρόπο που πρέπει να γίνεται η αναθεώρηση τιμών για τις βασικές τιμές ημερομισθίων, υλικών, μισθωμάτων και μηχανημάτων με βάση συγκεκριμένο μαθηματικό τύπο, τον οποίο αναφέρει στην παρ. 6 και στον οποίο περιλαμβάνεται με στοιχείο (σ) και ο σταθερός συντελεστής, που αντιπροσωπεύει το μη αναθεωρούμενο μέρος της τιμής και προσδιορίζεται με απόφαση του Υπουργού Υποδομών Μεταφορών και Δικτύων μεταξύ του 0,07 και 0,20, όρισε ότι η διαπίστωση των τιμών αυτών γίνεται από την ίδια Επιτροπή (ΕΔΤΔΕ), που προβλέπεται από το άρθρο 9 της ανωτέρω ΚΥΑ 80885/1992 (ΦΕΚ Β' 573) (παρ. 17), η οποία θα λαμβάνει υπόψη κάθε πρόσφορο στοιχείο (παρ. 18) και τέλος στην παρ. 23, όπως αυτή αντικαταστάθηκε με το άρθρο 22 περ. 36 περιέλαβε και ειδική μεταβατική διάταξη στην οποία ορίζονται τα ακόλουθα: "Κατ` εξαίρεση από το Δ` τρίμηνο του 2012 και εντεύθεν, ο σταθερός συντελεστής σ στον τύπο αναθεώρησης της παραγράφου 6 ορίζεται από τη σχέση s (ή σ) = 1.

Η διάταξη εφαρμόζεται σε όλες τις συμβάσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη ανεξάρτητα του χρόνου δημοπράτησης τους, εκτός από τις συμβάσεις με χρόνο δημοπράτησης πριν το Γ` τρίμηνο του 2012, για τις οποίες η αναθεώρηση των τιμών υπολογίζεται από το Δ` τρίμηνο του 2012 και εντεύθεν με τους ισχύοντες για το Γ` τρίμηνο του 2012 συντελεστές αναθεώρησης και με ελάχιστη τιμή εφαρμογής αυτών ίση με τη μονάδα (1).

Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών μπορεί να ορίζονται συντελεστές αναθεώρησης αν διαπιστωθεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες της Γενικής Γραμματείας Υποδομών μεγάλη απόκλιση από τις τιμές του Γ` τριμήνου του 2012". Από τις ανωτέρω διατάξεις συνάγεται ότι για τις συμβάσεις δημοσίων έργων, στις οποίες υπήρχε συμφωνία για την αναθεώρηση τιμών, είτε αυτές δημοπρατήθηκαν πριν την 1/1/2013, είτε μεταγενέστερα και για τις οποίες υπήρχαν εργασίες σε εξέλιξη και μετά το τρίτο τρίμηνο του έτους 2012, ίσχυσε το ανωτέρω, συνεχώς μεταβαλλόμενο, νομοθετικό καθεστώς για τον υπολογισμό της αναθεώρησης (αύξησης ή μείωσης) των συμβατικών τιμών των έργων, αναλόγως με διαφορετικούς μαθηματικούς τύπους υπολογισμού αυτής και με τη χρησιμοποίηση διαφορετικών κριτηρίων για τον υπολογισμό των συντελεστών των τιμών.

Με τις διατάξεις των άρθρων 173 και 200 ΑΚ εισάγονται γενικοί ερμηνευτικοί κανόνες, οι οποίοι αλληλοσυμπληρούμενοι εφαρμόζονται σε κάθε περίπτωση, κατά την οποία το δικαστήριο της ουσίας, κατά την αναιρετικώς ανέλεγκτη κρίση του (ΑΠ 1832/2023, ΑΠ 66/2022, ΑΠ 925/2015, ΑΠ 3/2015), διαπιστώνει ότι υφίσταται κενό στη σύμβαση ή ότι γεννιέται αμφιβολία ως προς την έννοια των δηλώσεων βουλήσεως των μερών.

Ειδικότερα, η πρώτη από τις διατάξεις αυτές εξαίρει το υποκειμενικό στοιχείο της δήλωσης, δηλαδή την άποψη του δηλούντος και απαιτεί η ερμηνεία να μην προσκολλάται στις λέξεις της δήλωσης, αλλά να αναζητεί την αληθινή βούληση του δηλούντος, όπως όμως αυτή εξωτερικεύθηκε και δεν παρέμεινε ενδόμυχη, ενώ η δεύτερη εξαίρει το αντικειμενικό στοιχείο, δηλαδή την άποψη γενικώς των συναλλασσομένων και επιβάλλει η δήλωση να ερμηνεύεται, όπως απαιτεί η καλή πίστη, για τον προσδιορισμό της οποίας πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και τα συναλλακτικά ήθη.

Κατά την έννοια αυτή καλή πίστη είναι η συμπεριφορά που επιβάλλεται να υπάρχει στις συναλλαγές κατά την κρίση χρηστού και εχέφρονος ανθρώπου, αντικειμενικά σκεπτόμενου, ενώ συναλλακτικά ήθη είναι οι συνηθισμένοι στις συναλλαγές τρόποι ενέργειας, που προσιδιάζουν, είτε σε ορισμένες κατηγορίες συναλλαγών, είτε σε ορισμένο επαγγελματικό κύκλο ή τοπική περιοχή.

Στο πλαίσιο αυτό το δικαστήριο της ουσίας λαμβάνει υπόψη για τη διαμόρφωση της σχετικής κρίσης του και εκτιμά, με διαφορετική κατά περίπτωση βαρύτητα, το δικαιοπρακτικό σκοπό και τη φύση της σύμβασης, τις συνθήκες και τις εν γένει συνήθειες (τοπικές, χρονικές, γλωσσικές) υπό τις οποίες έγιναν οι δηλώσεις βουλήσεως των συμβαλλομένων, τις διαπραγματεύσεις και την προηγούμενη συμπεριφορά αυτών καθώς και τα συμφέροντα των μερών και ιδιαίτερα του μέρους που αποβλέπει να προστατεύσει ο ερμηνευόμενος κάθε φορά συμβατικός όρος (ΑΠ 1832/2023, ΑΠ 66/2022, ΑΠ 220/2016).

Αυτό σημαίνει ότι οι δηλώσεις βουλήσεως πρέπει να λαμβάνονται υπόψη με την έννοια που μπορούν στη συγκεκριμένη περίπτωση να γίνουν αντιληπτές κατά τη συναλλακτική ευθύτητα και από κάθε καλόπιστο τρίτο (ΑΠ 1832/2023, ΑΠ 66/2022, ΑΠ 1345/2012, 1588/2013), μέσα δε διαπίστωσης της βουλήσεως ενδέχεται κατά περίπτωση να αποτελούν και οι διαπραγματεύσεις των μερών, μαρτυρίες τρίτων ή σχετικά έγγραφα (ΑΠ 1832/2023, ΑΠ 66/2022, ΑΠ 3/2015).

Περαιτέρω, στους κανόνες του ουσιαστικού δικαίου, η παραβίαση των οποίων ιδρύει τον από τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ προβλεπόμενο λόγο αναίρεσης, περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των άρθρων 173 και 200 ΑΚ. Ειδικότερα, παράβαση των ερμηνευτικών αυτών κανόνων των δικαιοπραξιών υφίσταται, όταν το δικαστήριο της ουσίας, είτε προσέφυγε στους ερμηνευτικούς αυτούς κανόνες προς συμπλήρωση ή ερμηνεία της δικαιοπραξίας, μολονότι δέχθηκε, ότι η δικαιοπραξία είναι πλήρης και σαφής και δεν έχει ανάγκη συμπλήρωσης ή ερμηνείας, κατά την ανέλεγκτη, προς αυτό, κρίση του, είτε παρέλειψε να προσφύγει στους ίδιους ερμηνευτικούς κανόνες, καίτοι ανέλεγκτα, επίσης, διαπίστωσε την ύπαρξη κενού ή ασάφειας στις δηλώσεις βουλήσεως των δικαιοπρακτούντων, οι οποίες έχρηζαν έτσι κατάλληλης συμπλήρωσης ή ερμηνείας με εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 173 και 200 του ΑΚ (ΑΠ 1832/2023, ΑΠ 70/2022, ΑΠ 66/2022).

Επομένως, δεν παραβιάζονται οι ως άνω κανόνες, όταν το δικαστήριο της ουσίας διαπιστώνει στην απόφασή του, ότι η ελεγχόμενη δήλωση βουλήσεως είναι σαφής, χωρίς κενά (ΑΠ 1832/2023, ΑΠ 1059/2018, ΑΠ 1164/2015, ΑΠ 115/2013). Προσφυγή πάντως στις ερμηνευτικές διατάξεις υπάρχει, έστω και αν αυτές δεν κατονομάζονται ρητά στην απόφαση, εφόσον, από το περιεχόμενο της απόφασης προκύπτει ότι το δικαστήριο, αναζητώντας την αληθινή βούληση των συμβαλλομένων, προσέφυγε τελικά στους ερμηνευτικούς κανόνες των άρθρ. 173 και 200 ΑΚ (ΑΠ 1832/2023, ΑΠ 70/2022, ΑΠ 66/2022).

Η διαπίστωση, εξάλλου, από το δικαστήριο της ουσίας κενού ή ασάφειας στη δικαιοπραξία δεν είναι αναγκαίο να αναφέρεται ρητά στην απόφασή του, αλλά αρκεί να προκύπτει και έμμεσα απ` αυτή, όπως συμβαίνει όταν, παρά την έλλειψη σχετικής διαπίστωσης στην απόφαση, το δικαστήριο της ουσίας προέβη σε συμπλήρωση ή ερμηνεία της δικαιοπραξίας, γεγονός που αποκαλύπτει ακριβώς ότι το δικαστήριο αντιμετώπισε κενό ή ασάφεια στις δηλώσεις βουλήσεως των δικαιοπρακτούντων, που το ανάγκασαν να καταφύγει στη συμπλήρωση ή ανάλογα στην ερμηνεία τους (ΑΠ 1832/2023, ΑΠ 66/2022, ΑΠ 3/2015, ΑΠ 1588/2013, ΑΠ 1345/2012).

Ιδίως αυτό συμβαίνει όταν το δικαστήριο προβαίνει στο συσχετισμό των όρων της σύμβασης, στη λήψη στοιχείων εκτός της σύμβασης ή αντλεί επιχειρήματα από το σκοπό της (ΑΠ 1832/2023, ΑΠ 66/2022, ΑΠ 84/2020). Έμμεση διαπίστωση κενού ή αμφίβολης έννοιας υπάρχει, αν το δικαστήριο προβαίνει σε ερμηνεία, έστω και αν αναφέρει στην απόφασή του, ότι η δήλωση των συμβληθέντων στη σύμβαση είναι σαφής και απαλλαγμένη κενών (ΑΠ ΑΠ 1832/2023, ΑΠ 66/2022, ΑΠ 10/2015).

Παράβαση των ερμηνευτικών κανόνων των άρθρ. 173 και 200 του ΑΚ συνιστά και η εσφαλμένη εφαρμογή τους, με την έννοια της ευθείας κατ` αρχήν παράβασης των κανόνων αυτών στην περίπτωση που το σχετικό πόρισμα, στο οποίο κατέληξε το δικαστήριο ως προς την ερμηνεία ή τη συμπλήρωση της δικαιοπραξίας, δεν είναι σύμφωνο με την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη (ΑΠ 1832/2023, ΑΠ 70/2022, ΑΠ 66/2022).

Μόνη, όμως, η παράλειψη της μνείας των διατάξεων των άρθρων 173 και 200 ΑΚ δεν συνιστά παραβίασή τους, αν το δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη κατά την ερμηνεία της συμβάσεως τα ερμηνευτικά κριτήρια που προβλέπονται με αυτήν. Για να είναι ορισμένος ο λόγος αναιρέσεως για παραβίαση των ερμηνευτικών κανόνων των δικαιοπραξιών των άρθρων 173 και 200 Α.Κ., πρέπει να αναγράφεται στο αναιρετήριο, το περιεχόμενο της δικαιοπραξίας, η οποία εσφαλμένα ερμηνεύθηκε, η διαπίστωση από το δικαστήριο της ουσίας κενού ή ασάφειας ως προς τη δικαιοπρακτική δήλωση βουλήσεως, το περιεχόμενο που έπρεπε να προσδώσει σ` αυτή με σωστή ερμηνεία η απόφαση και σε τι συνίσταται το σφάλμα της ως προς την παραβίαση των ερμηνευτικών κανόνων (ΑΠ 1832/2023, ΑΠ 70/2022, ΑΠ 854/2020, ΑΠ 896/2019), αλλιώς ο λόγος είναι αόριστος και συνεπώς απαράδεκτος (ΑΠ 1832/2023, ΑΠ 66/2022, ΑΠ 875/2017).

Ο λόγος αναίρεσης από τον αριθμό 1 εδάφιο α' του άρθρου 559 ΚΠολΔ μπορεί να εξεταστεί και ως λόγος από τον αριθμό 19 του ίδιου άρθρου, γιατί περιέχει σιωπηρά και παράπονο για έλλειψη νόμιμης βάσης (ΑΠ 1832/2023, ΑΠ 440/2019, ΑΠ 823/2008). Εξάλλου, κατά το άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης και αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Έλλειψη ή ανεπάρκεια ή αντιφατικότητα της αιτιολογίας, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής υπάρχει όταν στο αιτιολογικό, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν αναφέρονται διόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης και έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που δεν εφαρμόστηκε.

Εκ πλαγίου παραβίαση, κατά την άνω έννοια του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, μπορεί να συντελεστεί και επί των ερμηνευτικών κανόνων των δικαιοπραξιών των άρθρων 173 και 200 ΑΚ. Ειδικότερα, τέτοια παραβίαση υπάρχει και όταν το δικαστήριο, έχοντας προβεί στην εφαρμογή των ανωτέρω ουσιαστικού δικαίου διατάξεων, δεν παραθέτει σαφώς τα πραγματικά περιστατικά από τα οποία προκύπτει η εφαρμογή τους ή όταν παραθέτει συναφώς ασαφείς και αντιφατικές αιτιολογίες (ΑΠ 1832/2023, ΑΠ 155/2023, ΑΠ 766/2019, ΑΠ 705/2019, ΑΠ 518/2018).

Τέλος, η γενική ρήτρα του άρθρ. 288 ΑΚ, σύμφωνα με την οποία ο οφειλέτης έχει υποχρέωση να εκπληρώσει την παροχή, όπως απαιτεί η καλή πίστη, αφού ληφθούν υπόψη και τα συναλλακτικά ήθη, αφορά στην εκπλήρωση των υποχρεώσεων, τόσο του οφειλέτη όσο και του δανειστή, που απορρέουν από οποιαδήποτε έγκυρη ενοχική σχέση, όταν δεν προβλέπεται από το νόμο άλλη προστασία των προσώπων αυτών κατά την εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους ή δεν συντρέχουν οι απαιτούμενες προϋποθέσεις για την τυχόν προβλεπόμενη ειδική προστασία, λειτουργεί δε όχι μόνο ως συμπληρωματική, αλλά και ως διορθωτική ρήτρα των δικαιοπρακτικών βουλήσεων στις περιπτώσεις που, εξ αιτίας ειδικών συνθηκών, μεταβλήθηκαν οι προϋποθέσεις εκπλήρωσης των συμβατικών παροχών στο συμφωνημένο μέτρο και έγιναν δυσβάστακτες για τον οφειλέτη ή το δανειστή.

Αντίθετα έτσι με τη ρήτρα του άρθρ. 200 ΑΚ, που αναφέρεται κατά τα ανωτέρω, στην ερμηνεία των συμβάσεων, όταν οι δηλώσεις βουλήσεως των συμβαλλομένων δεν είναι σαφείς, επιβάλλοντας ως ερμηνευτικά κριτήρια την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη με στόχο την ανεύρεση του αποφασιστικού νοήματος των δηλώσεων βουλήσεως, δηλαδή τον καθορισμό της ενυπάρχουσας στη σύμβαση αυτόνομης δικαιοπρακτικής ρύθμισης, η εφαρμογή της ρήτρας του άρθρ. 288 ΑΚ έπεται της ερμηνείας της δικαιοπραξίας, με στόχο την προσαρμογή της στις απαιτήσεις της συναλλακτικής καλής πίστης, επιβάλλοντας στα μέρη ετερόνομη ρύθμιση των δικαιωμάτων και υποχρεώσεών τους, όταν κατά τα παραπάνω χρειάζεται να συμπληρωθούν ή να διορθωθούν για να μην προκαλούνται στο ένα μέρος δυσβάστακτες συνέπειες από τη λειτουργία του ενοχικού δεσμού(ΑΠ 1832/2023, ΑΠ 495/2021, ΑΠ 1271/2012, ΑΠ 989/2012).

Παρέχεται, έτσι, τότε στο δικαστήριο η δυνατότητα, με βάση αντικειμενικά κριτήρια, που αντλούνται από την έννομη τάξη και τις αντιλήψεις που κρατούν στις συναλλαγές, να αποκλίνει από τα συμφωνηθέντα και να επαναπροσδιορίσει τις οφειλόμενες παροχές, αυξάνοντας ή ανάλογα μειώνοντας το συμφωνημένο μέγεθος τους, ώστε αυτές να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της συναλλακτικής καλής πίστης, κατά το χρόνο της εκπλήρωσής τους (ΟλΑΠ 9/1997, ΑΠ 1832/2023, ΑΠ 495/2021, ΑΠ 1271/2012, ΑΠ 989/2012, ΑΠ 398/2008).

Στην προκειμένη περίπτωση, το Τριμελές Εφετείο Αθηνών, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε τα ακόλουθα, κρίσιμα για τον αναιρετικό έλεγχο, πραγματικά περιστατικά: "Μετά τη διενέργεια μειοδοτικών διαγωνισμών, που πραγματοποίησε η ενάγουσα της υπό στοιχείο (Α) αγωγής - εναγόμενη της υπό στοιχείο (Β) αγωγής - εκκαλούσα ανώνυμη εταιρία με την επωνυμία "ΔΕΗ ΑΕ" (στο εξής ΔΕΗ) (ήδη αναιρεσίβλητη), καταρτίστηκαν μεταξύ αυτής και της εναγόμενης της υπό στοιχείο (Α') αγωγής - ενάγουσας της υπό στοιχείο (Β') αγωγής - εφεσίβλητης αναδόχου ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία ...)(ήδη αναιρεσείουσας), οι κάτωθι συμβάσεις έργου:

α) η υπ' αριθ. 5326304/2012 σύμβαση, για την οποία υπογράφηκε μεταξύ των διαδίκων το από 26.4.2013 "Συμφωνητικό", με αντικείμενο έργου τη "διακίνηση 17,08 X 106 M3 αγόνων υλικών και λιγνίτη από την περιοχή του Ο. Κ. για τη διαμόρφωση του χώρου κατασκευής Νέας Μονάδας V του ... όπως ειδικότερα περιγράφεται στο εν λόγω συμφωνητικό.

Το συμβατικό τίμημα (συμβατικός προϋπολογισμός) του έργου, ορίστηκε στο άρθρο 3 του ως άνω συμφωνητικού στο ποσό των 15.753.760 ευρώ, ενώ η ολοκλήρωση των εργασιών ορίστηκε να λάβει χώρα έως τις 19.8.2015. Ωστόσο, δυνάμει της από 20.3.2014 απόφασης του συμβουλίου διεύθυνσης της ΔΕΗ, αυξήθηκε το συμβατικό τίμημα κατά 15%, λόγω των αναγκών που παρουσιάστηκαν για την προσήκουσα εκτέλεση του έργου, και διαμορφώθηκε στο ποσό των 18.116.824 ευρώ, το δε απορροφηθέν κονδύλιο ανήλθε σε 18.050.487,43 ευρώ (βλ.

το πρωτόκολλο προσωρινής και οριστικής παραλαβής του έργου) β) η υπ' αριθ. 5346302/2014 σύμβαση, για την οποία υπογράφηκε το από 7.8.2014 "Συμφωνητικό", με αντικείμενο τη "διακίνηση 8,5 X 106 M3 στερεών υπερκειμένων και λιγνιτικού κοιτάσματος από την περιοχή του Σ.Σ. Κ. και της Σιδηροδρομικής Γραμμής ΟΣΕ της εκμετάλλευσης του ...

τίμημα (συμβατικός προϋπολογισμός) του έργου, ορίστηκε στο άρθρο 3 του ως άνω συμφωνητικού στο ποσό των 6.653.040 ευρώ, ενώ η ολοκλήρωση των εργασιών ορίστηκε να λάβει χώρα έως τις 5.5.2015. Ωστόσο, δυνάμει της... υπ' αριθ. πρωτ. ΓΑ/21/9.3.2015 απόφασης του συμβουλίου διεύθυνσης της ΔΕΗ αυξήθηκε το συμβατικό τίμημα, λόγω των αναγκών που παρουσιάστηκαν για την προσήκουσα εκτέλεση του έργου και διαμορφώθηκε στο ποσό των 8.648.952 ευρώ, ενώ επίσης παρατάθηκε ο συμβατικός χρόνος(ενν.

και) η προθεσμία περαιώσεώς του έως τις 30.6.2015, το δε απορροφηθέν κονδύλιο ανήλθε στο ίδιο ποσό (βλ. το πρωτόκολλο προσωρινής και οριστικής παραλαβής του έργου), γ) η υπ' αριθ. 5356303/2015 σύμβαση, για την οποία υπογράφηκε το από 19.8.2015 "συμφωνητικό", με αντικείμενο τη "διακίνηση 8,5 X 106 M3 στερεών υπερκειμένων και λιγνιτικού κοιτάσματος από τα τερματικά των Τομών του ...".

Το συμβατικό τίμημα (συμβατικός προϋπολογισμός) του έργου, ορίστηκε στο άρθρο 3 του ως άνω συμφωνητικού στο ποσό των 8.342.760 ευρώ, ενώ η ολοκλήρωση των εργασιών ορίστηκε να λάβει χώρα έως τις 18.6.2016 (βλ. το πρωτόκολλο προσωρινής και οριστικής παραλαβής του έργου). Όλες οι ανωτέρω συμβάσεις αποτελούνταν από τα αναφερόμενα στα αντίστοιχα συμφωνητικά, "τεύχη", μεταξύ των οποίων το "τιμολόγιο - Ανάλυση τιμών προσφοράς", οι "ειδικοί όροι" και οι "γενικοί όροι" των αντίστοιχων συμβάσεων, οι οποίοι είναι σχεδόν ταυτόσημοι σε όλες τις ως άνω μεταξύ των διαδίκων συμβάσεις.

Σύμφωνα δε με το άρθρο 1 παρ. 1 όλων των "συμφωνητικών", η σειρά με την οποία αναφέρονται τα τεύχη καθορίζει και τη σειρά ισχύος των εκάστοτε όρων, σε περίπτωση που υπάρχουν διαφορές στο κείμενο ή στην ερμηνεία των επιμέρους όρων των συμβάσεων. Περαιτέρω, αποδείχθηκε ότι η ... εκτέλεσε τα ανωτέρω έργα προσηκόντως και εμπροθέσμως, ολοκληρώνοντας το ως άνω υπό στοιχ.

α' έργο στις 28.2.2015, με κάλυψη κατά 99,63% του συμβατικού προϋπολογισμού, το ως άνω υπό στοιχ. β' έργο στις 30.6.2015, με πλήρη κάλυψη του συμβατικού προϋπολογισμού, και το ως άνω υπό στοιχ. γ' έργο στις 27.4.2016, με πλήρη κάλυψη του συμβατικού προϋπολογισμού. Η ΔΕΗ κατέβαλε ολοσχερώς τις ανωτέρω συμβατικά συμφωνηθείσες αμοιβές για τα αντίστοιχα έργα και συγκεκριμένα, για το υπό στοιχ.

α' έργο κατέβαλε το συνολικό ποσό των 18.050.487,43 ευρώ, για το υπό στοιχ. β' έργο το συνολικό ποσό των 8.648.952 ευρώ και για το υπό στοιχ. γ' έργο το συνολικό ποσό των 8.342.760 ευρώ, ήτοι συνολικά το ποσό των 35.042.199,43 ευρώ, όπως τούτο ουδόλως αμφισβητείται από την ... εκ του οποίου προκύπτει ότι συνομολογείται από αυτήν.

Συγκεκριμένα., οι επιμέρους εργασίες για μία εκάστη των παραπάνω συμβάσεων, για τις οποίες καταβλήθηκαν διακριτά ποσά, που αθροίζονται στα άνω συνολικά, προκύπτουν από τους κάτωθι "Πίνακες Εργασιών" με τα ειδικότερα για κάθε μία από αυτές στοιχεία:... (Παρατίθενται στην απόφαση, σε 14 σελίδες, 3 Πίνακες Εργασιών των αντιστοίχων τριών συμβάσεων, με περιγραφή των εργασιών που εκτελέστηκαν και αναφορά στις ποσότητες αυτών ανά μονάδα μέτρησης, στην τιμή μονάδας και στον κωδικό αναφοράς αυτής, στο τρίμηνο εκκίνησης αναθεώρησης ανά εργασία και στα καταβληθέντα ποσά, ενώ αναφέρονται και οι εργασίες για τις οποίες προβλέπεται αναθεώρηση).

Ωστόσο, σε όλες τις εν λόγω συμβάσεις και στο άρθρο 8 εκάστου των προαναφερθέντων "συμφωνητικών" αυτών, περιλαμβανόταν ο όρος ότι οι συμβατικές τιμές υπόκεινται σε αναθεώρηση (άρθρο 8.1 των συμφωνητικών). Ως χρόνος εκκίνησης της αναθεώρησης ορίστηκε για την υπό στοιχ. α' σύμβαση ο Οκτώβριος 2012, για την υπό στοιχ.

β' σύμβαση ο Μάρτιος 2014 και για την υπό στοιχ. γ' σύμβαση ο Μάρτιος 2015 (άρθρο 8.2 των αντίστοιχων συμφωνητικών). Επίσης, συμφωνήθηκε ότι η αναθεώρηση θα γίνεται με βάση το χρόνο εκτέλεσης των εργασιών και σε περίπτωση που αυτός (χρόνος εκτέλεσης) ταυτίζεται με το χρόνο πιστοποίησής τους, οι πραγματοποιηθείσες ποσότητες εργασιών θα κατανέμονται στους αντίστοιχους μήνες με πίνακες κατανομής που θα συντάσσονται με βάση το χρόνο εκτέλεσής τους (άρθρο 8.3 των συμφωνητικών).

Σε περίπτωση δε που ο χρόνος εκτέλεσης των εργασιών είναι μεταγενέστερος των συμβατικών προθεσμιών, ορίστηκε ότι η αναθεώρηση τους θα υπολογίζεται με βάση τις συμβατικές προθεσμίες, ή την τυχόν παράτασή τους, εφόσον η παράταση δεν οφείλεται σε υπαιτιότητα της αναδόχου (άρθρο 8.4 των συμφωνητικών). Εξάλλου, για τον υπολογισμό της αναθεώρησης των τιμών μονάδας του "τιμολογίου", καθώς και των τιμών μονάδας νέων εργασιών (άρθρο 10 των ειδικών όρων των συμβάσεων) συμφωνήθηκε να εφαρμόζονται οι ακόλουθοι μαθηματικοί τύποι:

για την ως άνω υπό στοιχ. α' σύμβαση, ο τύπος Ρ = Ρο(0,10 + 0,70 Α1/Α1ο + 0,20 Α2/Α2ο) (άρθρο 8.5 του συμφωνητικού της υπ' αριθ. 5326304/2012 σύμβασης), για την ως άνω υπό στοιχ. β' σύμβαση ο τύπος Ρ = Ρο(0,10 + 0,70 Α1/Α1ο + 0,20 Α2/Α2ο)για τα στείρα, ο τύπος Ρ = Ρο(0,10 + 0,50 Α1/Α1ο + 0,40 Α2/Α2ο) για το λιγνίτη και ο τύπος Ρ = Ρο(0,10 + 0,85 Α1/Α1ο + 0,05 Α2/Α2ο) για τα μηχανήματα (άρθρο 8. 5 του συμφωνητικού της υπ' αριθ. 5346302/2014 σύμβασης) και για την ως άνω υπό στοιχ.

γ' σύμβασης ο τύπος Ρ = Ρο(0,10 + 0,60 Α1/Α1ο + 0,30 Α2/Α2ο)για τα στείρα, ο τύπος Ρ = Ρο(0,10 + 0,40 Α1/Α1ο + 0,50 Α2/Α2ο) για το λιγνίτη(άρθρο 8. 5 του συμφωνητικού της υπ' αριθ. 5356303/2015 σύμβασης). Ορίστηκε δε κατά την επεξήγηση των ως άνω τύπων ότι, σε καθέναν από αυτούς, το στοιχείο Ρ αντιστοιχεί στην αναθεωρημένη τιμή, το στοιχείο Ρο αντιστοιχεί στην προς αναθεώρηση συμβατική τιμή, τα στοιχεία Α1 και ΑΙο αντιστοιχούν στους δείκτες τιμών του κονδυλίου ΑΤΕΟ ΟΔΟ 1123Α και τα στοιχεία Α2 και Α2ο αντιστοιχούν τους δείκτες 1123Β (άρθρο 8.5 των συμφωνητικών).

Περαιτέρω συμφωνήθηκε ότι οι ως άνω περιλαμβανόμενοι στους τύπους αναθεώρησης, λόγοι (αποτελέσματα της διαίρεσης Α1/Α1ο και Α2/Α2ο θα λαμβάνονται από τους ειδικούς μηχανογραφικούς πίνακες που εκδίδει το (ΥΠΟΜΕΔΙ) Υπουργείο Υποδομών Μεταφορών και Δικτύων (άρθρο 8.6 των συμφωνητικών). Σε περίπτωση που, κατά το χρόνο υποβολής των πιστοποιήσεων αναθεώρησης, δεν έχουν δημοσιευθεί όλοι οι αναγκαίοι δείκτες, για τον υπολογισμό του οριστικού συντελεστή αναθεώρησης, συμφωνήθηκε ότι οι αντίστοιχες εργασίες θα αναθεωρούνται προσωρινά με τον τελευταίο γνωστό οριστικό συντελεστή αναθεώρησης που έχει εκδοθεί, εν συνεχεία δε, όταν εκδοθούν όλοι οι αναγκαίοι δείκτες, θα υπολογιστεί ο οριστικός συντελεστής αναθεώρησης (άρθρο 8.7 των συμφωνητικών).

Συνεπώς, καθίσταται σαφές ότι για την εξαγωγή αποτελέσματος βάσει των ανωτέρω τύπων και για την εξ αυτού (αποτελέσματος) διαμόρφωση των αναθεωρημένων τιμών των αντίστοιχων εργασιών, ήταν απαραίτητη η έκδοση από το ΥΠΟΜΕΔΙ των ειδικών μηχανογραφικών πινάκων, από τους οποίους θα λάμβαναν τα μέρη τους λόγους Α/Αο για τις αντίστοιχες τιμές ΑΤΕΟ ΟΔΟ 1123Α και 1123Β Οι εν λόγω μηχανογραφικοί πίνακες εκδίδονταν βάσει των τιμών, που διαπιστώνονταν στα πρακτικά της Επιτροπής Διαπίστωσης Τιμών Δημόσιων Έργων (ΕΔΤΔΕ), που προβλεπόταν από το άρθρο 9 της υπ' αριθ. 80885/5439/6.8.1992 Κοινής Απόφασης των Υπουργών Προεδρίας της Κυβέρνησης και Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων (ΦΕΚ 573 Β ), όπως οριζόταν από το άρθρο 54 παρ. 16 του ν. 3669/2008 περί δημοσίων έργων.

Για τη διαπίστωση των τιμών αυτών γενικά η ΕΔΤΔΕ λάμβανε υπόψη της κάθε πρόσφορο στοιχείο και ιδιαίτερα τα στοιχεία που συγκεντρώνονται συνεχώς από την αρμόδια υπηρεσία της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Έργων, η οποία και παρείχε γραμματειακή και διοικητική εξυπηρέτηση στην εν λόγω επιτροπή σύμφωνα με την παρ. 17 του άρθρου 54 του ν. 3669/2008.

Ωστόσο, η εν λόγω επιτροπή έπαψε να συντάσσει, πρακτικά διαπίστωσης τιμών μετά το Γ' Τρίμηνο του έτους 2012, κατ' άρθρο 54 παρ. παρ. 22 - 23 του ν. 3669/2008 όπως προστ. με το άρθρο 70 παρ. 2 του ν. 4313/2013, σύμφωνα με τα ως άνω στην οικεία μείζονα σκέψη υπό στοιχείο (IV β ί) εκτιθέμενα, με αποτέλεσμα να είναι αδύνατη η εφαρμογή του συμφωνημένου μεταξύ των διαδίκων τύπου αναθεώρησης των συμβατικών τιμών των επίδικων έργων.

Σημειωτέον δε ότι με την εν λόγω διάταξη του άρθρου 70 του ν. 4313/2013 για τα δημόσια έργα, που εκτελούνταν κατά το χρονικό διάστημα μετά την παύση σύνταξης πρακτικών διαπίστωσης τιμών από την ΕΔΤΔΕ, καθιερώνονταν κατά τα ανωτέρω, ειδικοί κατ' εξαίρεση εφαρμοζόμενοι τύποι αναθεώρησης για τα δημόσια έργα, στους οποίους η τιμή αποτελούμενη από το λόγο Α/Αο αντικαθίστατο ουσιαστικά από τον συντελεστή ΓΔΤΚν/ΓΔΤΚο, όπου το στοιχείο ΓΔΤΚν αντιστοιχούσε στο Γενικό Δείκτη Τιμών Καταναλωτή για το ημερολογιακό τρίμηνο της περιόδου αναθεώρησης και το στοιχείο ΓΔΤΚο αντιστοιχούσε στο Γενικό Δείκτη Τιμών Καταναλωτή για το ημερολογιακό τρίμηνο, που λαμβάνεται ως χρόνος εκκίνησης της αναθεώρησης, τιμές, που αμφότερες διαπιστώνονταν και υπολογίζονταν από την ΕΔΤΔΕ, με βάση τη σχετική δημοσιευόμενη χρονοσειρά μηνιαίων δεικτών της ΕΛΣΤΑΤ.

Το γεγονός της ως άνω παύσης έκδοσης πρακτικών διαπίστωσης τιμών και τη(ς) συνακόλουθη(ς) αδυναμία(ς) έκδοσης των αντίστοιχων τιμών ΑΤΕΟ ΟΔΟ 1123Α και 1123Β, σε συνδυασμό με τη δηλωθείσα στο άρθρο 8.1 των επίδικων συμβάσεων βούληση των διαδίκων περί αναθεώρησης των συμβατικών τιμών, δημιουργεί κενό στη σύμβαση, ήτοι υφίσταται ζήτημα που ακουσίως αφέθηκε αρρύθμιστο από τα μέρη και συγκεκριμένα ο τρόπος υπολογισμού της αναθεώρησης για την περίπτωση που παύσει οριστικά η έκδοση μηχανογραφικών πινάκων από το ΥΠΟΜΕΔΙ, ήτοι για την περίπτωση που δεν υπάρχουν τιμές των λόγων Α/Αο για τις αντίστοιχες αναθεωρητικές περιόδους.

Σημειωτέον ότι εκ των ανωτέρω καθίσταται σαφές ότι δεν συντρέχει εν προκειμένω περίπτωση αοριστίας της παροχής, ούτε ακολούθως περίπτωση ανάθεσης ορισμού της παροχής σε τρίτον κατ' άρθρο 371 ΑΚ, κατά τα διαλαμβανόμενα ως άνω στην οικεία μείζονα σκέψη υπό στοιχείο (III), αφού τα μέρη δεν ανέθεσαν στο ΥΠΟΜΕΔΙ τον καθορισμό των συντελεστών των τύπων της αναθεώρησης, αλλά παρέπεμψαν σε τιμές, που διαπιστώνονταν από την ΕΔΤΔΕ και τις οποίες εξέδιδε εν συνεχεία η Γενική Γραμματεία Δημοσίων Έργων, τις οποίες οι διάδικες εταιρείες ακολούθως λάμβαναν από τον "Πίνακα δια τον υπολογισμό της αναθεωρήσεως των τιμών κατασκευής των δημοσίων έργων βάσει αναλύσεων τιμών" που εξέδιδε η Δ/νση μηχανογράφησης του ΥΠΟΜΕΔΙ και δη αναφορικά με την προκειμένη περίπτωση ως "λόγο Α/Αο" των Α/Τ ΟΔΟ 1123.Α και 1123.Β, για το σχηματισμό των συντελεστών αναθεώρησης.

Το ανωτέρω συμβατικό κενό διαπιστώθηκε από τα μέρη και αποτυπώθηκε συγκεκριμένα στα πρωτόκολλα οριστικής παραλαβής των επίδικων έργων και δη: α) στο άρθρο 6 του από 1.9.2015 πρωτοκόλλου προσωρινής και οριστικής παραλαβής του έργου της ως άνω υπό στοιχ. α'σύμβασης, όπου αναφέρθηκε ότι " σημειώνεται ότι εκκρεμεί η αναθεώρηση τιμών του έργου", β) στο άρθρο 8 του από 27.1.2016 πρωτοκόλλου προσωρινής και οριστικής παραλαβής του έργου της ως άνω υπό στοιχ.

β' σύμβασης, όπου αναφέρθηκε ότι "εκκρεμεί ο έλεγχος της Πιστοποίησης Επιστροφής Κρατήσεων και η υποβολή πιστοποίησης αναθεώρησης τιμών λόγω μη έκδοσης των αντίστοιχων οριστικών συντελεστών" και γ) στο άρθρο 12 του από 22.6.2016 πρωτοκόλλου προσωρινής και οριστικής παραλαβής του έργου της ως άνω υπό στοιχ.

γ' σύμβασης όπου αναφέρθηκε ότι "κατά τη σύνταξη του παρόντος Πρωτοκόλλου η εκκρεμότητα που υπάρχει και που αναφέρθηκε αναλυτικά πιο πάνω (ενότητα 10) είναι ότι: Δεν έχει υποβληθεί πιστοποίηση αναθεώρησης εργασιών για όλες τις αναθεωρούμενες εργασίες, λόγω μη έκδοσης των οριστικών συντελεστών αναθεώρησης (ΑΤΕΟ ΟΔΟ 1123Α και 1123Β) από το ΥΠΟΜΕΔΙ".

Από το ίδιο αποδεικτικό υλικό αποδείχθηκε ότι η ΔΕΗ, λόγω του ανωτέρω ανακύψαντος ζητήματος, απέστειλε προς τον αρμόδιο Υπουργό ΥΠΟΜΕΔΙ τις υπ' αριθ. ΓρΔ/3772/4.12.2013 και ΓρΔ/1Ι90/29.5.2015 αιτήσεις της, με τις οποίες ζητούσε την κατ' εξαίρεση έκδοση και των ανωτέρω δεικτών τιμών δημοσίων έργων, προκειμένου να καταστεί δυνατή η συμβατική αναθεώρηση τιμών χωματουργιών έργων της ιδίας, τόσο αναφορικά με τις επίδικες συμβάσεις, όσο και σε έτερες συναφείς συμβάσεις, που είχαν συναφθεί με άλλους αναδόχους, επί των οποίων δεν έλαβε απάντηση.

Ακολούθως, δυνάμει του υπ' αριθ. ΓΔ/ΟΡ/87/15-1-2015 εγγράφου της Γενικής Διεύθυνσης Ορυχείων της ΔΕΗ συγκροτήθηκε Ομάδα Εργασίας, αποτελούμενη από στελέχη της εν λόγω διεύθυνσης, προκειμένου να εξετάσει τη δυνατότητα εφαρμογής ή και τον τρόπο προσαρμογής της, εκ του άρθρου 70 παρ. 2 του ν. 4313/2014 ρύθμισης περί αναθεώρησης συμβατικών τιμών, στις υφιστάμενες συμβάσεις των χωματουργικών εργολαβιών, μεταξύ των οποίων και οι επίδικες συμβάσεις ή τις νέες συμβάσεις, τις οποίες θα σύναπτε στο μέλλον αυτή (ΔΕΗ).

Η ως άνω ομάδα εργασίας της ΔΕΗ, η οποία αποτελεί εσωτερική διεργασία της ΔΕΗ, εξέδωσε την από Φεβρουαρίου 2015 έκθεση της με τίτλο "Εξέταση τρόπου εφαρμογής του ν. 4313/2014, άρθρο 70, στις ενεργές και νέες συμβάσεις χωματουργικών εργολαβιών", για την οποία θα γίνει αναφορά κατωτέρω. Ακολούθως, κατόπιν της από 13.10.2015 επιστολής της ...

προς τη ΔΕΗ, με την οποία αυτή ζητούσε, μεταξύ άλλων τεσσάρων αναδοχών εταιρειών, την επίλυση της εκκρεμότητας αναθεώρησης τιμών με φιλικές διαπραγματεύσεις, με την υπ' αριθ. 31/29.3.2016 απόφαση του ΔΣ της ΔΕΗ, αποφασίστηκε η συγκρότηση Επιτροπής Φιλικού Διακανονισμού, η οποία πραγματοποίησε διαδοχικές συνεδριάσεις τόσο με την ..., όσο και με τους λοιπούς ως άνω αναδόχους, ακολούθως δε εξέφρασε την άποψη ότι τα συμπεράσματα και οι ως άνω προτεινόμενοι από την Ομάδα Εργασίας της ΔΕΗ τύποι αναθεώρησης είναι οι προσήκοντες, χωρίς όμως να υπάρξει συμφωνία των διαδίκων ως προς αυτό, με αποτέλεσμα οι διαπραγματεύσεις να κηρυχθούν άκαρπες κατά το μέρος που αφορούσαν την ....

Σημειωτέον ότι, σύμφωνα με το προσκομιζόμενο από την εκκαλούσα τελικό από 4.4.2017 έγγραφο της εφεσίβλητης προς την εν λόγω επιτροπή, αυτή ανέφερε ότι: "... μας ζητήθηκε για μια ακόμη φορά, να εκφράσουμε τις απόψεις μας... Νομίζουμε ότι, αν είχαμε από εσάς ένα πλαίσιο με τα προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν, θα γινόταν ευχερέστερη η ανάπτυξη των απόψεων μας, προς επίλυση του προβλήματος.

Κατόπιν των ανωτέρω περιμένουμε τις δικές σας απόψεις, για τον ορισμό του πλαισίου, εγγράφως". Στην προκειμένη περίπτωση, κατά τα ως άνω στην οικεία μείζονα σκέψη υπό στοιχείο (I) αναφερόμενα, διαπιστώθηκε ότι ως προς το ανωτέρω ζήτημα για το οποίο υφίσταται κενό στο συγκεκριμένο όρο των επίδικων συμβάσεων, επί των οποίων προβλέφθηκε και τέθηκε αυτός, προκύπτει σαφής λόγος ερμηνείας του (ως άνω όρου), σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 173 και 200 ΑΚ, αναφορικά με το παραπάνω ζήτημα.

Ακολούθως δε, καθίσταται προφανές ότι η ερμηνεία που πρέπει να δοθεί στο συγκεκριμένο όρο των ένδικων συμβάσεων μεταξύ των διαδίκων, ενόψει του υφισταμένου ως άνω κενού αυτού, πρέπει να δοθεί με αναζήτηση της αληθινής βούλησης των μερών, χωρίς προσήλωση στις λέξεις, με χρήση τόσο υποκειμενικών κριτηρίων (αξιολογήσεις των συμβαλλόμενων κατά τη σύναψη της δικαιοπραξίας, οικονομικά συμφέροντα αυτών κλπ.), όσο και αντικειμενικών κριτηρίων (φύση της δικαιοπραξίας, δικαιοπρακτικός σκοπός αυτής, συνθήκες, υπό τις οποίες έγιναν οι δηλώσεις βουλήσεως των συμβαλλόμενων, κλπ.) και με βάση τις αρχές της καλής πίστης και τα συναλλακτικά ήθη.

Περαιτέρω, με το σχετικό σκέλος του υπό στοιχείο (Γ3) λόγου έφεσης, η εκκαλούσα επαναφέρει τον σχετικώς, με τις προτάσεις της ενώπιον του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, προβληθέντα ισχυρισμό περί του ότι η εφεσίβλητη έχει αποδεχθεί άνευ επιφυλάξεως τον εύλογο και δίκαιο χαρακτήρα του τύπου αναθεώρησης που ζητά η ίδια (ΔΕΗ Α.Ε.) να εφαρμοστεί, συμμετέχοντας σε διαγωνισμούς, που η εκκαλούσα εξακολουθεί να προκηρύσσει, στο Συμφωνητικό των οποίων περιέχεται ο εν λόγω τύπος και υπογράφουσα σχετικές συμβάσεις, όπως οι αναφερόμενες, που υπογράφηκαν την 11.5.2018.

Ότι δεν αιτιολογείται επαρκώς από την εκκαλουμένη απόφαση, ποιες είναι οι διαφορετικές συνθήκες και όροι προκήρυξης των μεταγενέστερων διαγωνισμών, επί των οποίων εφαρμόστηκε ο προτεινόμενος από την ίδια τύπος, εξαιτίας των οποίων συνθηκών και όρων δεν μπορεί αυτός να ληφθεί υπόψη για την εύρεση της υποθετικής βούλησης των μερών.

Ότι δεν αποδείχθηκε εκφρασμένη βούληση της εφεσίβλητης, ώστε στον τύπο αναθεώρησης να συνυπολογίζεται μόνο ο Γενικός Δείκτης Τιμών Καταναλωτή της ΕΛΣΤΑΤ, που καθιερώθηκε νομοθετικά και ισχύει για τις συμβάσεις δημοσίων έργων και όχι ο Δείκτης Τιμών Πετρελαίου Κίνησης, όπως ισχύει και στις συμβάσεις χωματουργικών έργων μετά τις αρχές του 2015, ενώ η εναγόμενη είχε αρνηθεί εγγράφως να μετάσχει στους αναφερόμενους δύο διαγωνισμούς του έτους 2015, όπου στον τύπο της εκεί προβλεπόμενης αναθεώρησης συνυπολογιζόταν μόνον ο ΓΔΤΚ.

Επί του λόγου αυτού, ο οποίος άπτεται του τρόπου ερμηνείας του ανωτέρω υφισταμένου συμβατικού κενού ταυ συναφούς όρου των επίδικων συμβάσεων, λεκτέα τα ακόλουθα: Ναι μεν, το Δικαστήριο, σύμφωνα με την ίδια ως άνω μείζονα σκέψη υπό στοιχείο (I), κατά την ερμηνεία όρου σύμβασης δεν αποκλείεται να λάβει υπόψη και στοιχεία από τη μεταγενέστερη από την κατάρτιση της σύμβασης συμπεριφορά των μερών, ως ενδεικτική του νοήματος που είχαν προσδώσει στη σύμβαση τα μέρη, πλην όμως, ενόψει της σχετικότητας των συμβάσεων, σύμφωνα με την οποία κάθε ενοχική σχέση δημιουργείται κατ' αρχήν με τη σύμπτωση των βουλήσεων δύο προσώπων (ΑΚ 361) και δεσμεύει μόνο τα συμβαλλόμενα πρόσωπα αναπτύσσοντας την ισχύ μόνο μεταξύ αυτών...με συνέπεια κάθε ενοχική σχέση, που παράγεται κατά τα ως άνω να διατηρεί την αυτοτέλειά της έναντι κάθε άλλης ενοχικής σχέση...

το ότι αφενός η εφεσίβλητη τυχόν εξέφρασε βούληση σε έτερες συμβάσεις, ώστε στον τύπο αναθεώρησης να συνυπολογίζεται μόνο ο ΓΔΤΚ και όχι ο ΔΤΠΚ, όπως ισχύει και στις συμβάσεις μετά τις αρχές του 2015, ενώ εκείνη είχε αρνηθεί να μετάσχει σε διαγωνισμούς του 2015, όπου στον τύπο της εκεί προβλεπόμενης αναθεώρησης συνυπολογιζόταν μόνον ο ΓΔΤΚ, αφετέρου δε ότι η ίδια αποδέχθηκε σε μεταγενέστερους διαγωνισμούς, τους σχετικώς προταθέντες εκ μέρους της εκκαλούσας μαθηματικούς τύπους αναθεώρησης των συμβατικών τιμών, δεν συνεπάγεται έκφραση βούλησης, ούτε και αποδοχή των ανωτέρω στις επίδικες συμβάσεις, όπου δεν είχε ακόμη τεθεί σε ισχύ ο καθορισμός των αναθεωρημένων τιμών με βάση τους προτεινόμενους από την εκκαλούσα μαθηματικούς τύπους, ώστε να μην δύνανται οι εν λόγω, μεταγενεστέρως καταρτισθείσες μεταξύ των διαδίκων εταιρειών, συμβάσεις έργου, να καταστούν συγκρίσιμες με τις επίδικες, - σαφώς διακρινόμενου του τρόπου βάσει του οποίου πρέπει να δοθεί η σχετική ερμηνεία, ο οποίος προηγείται της απόφασης του Δικαστηρίου περί της ερμηνείας, με την ερμηνεία του υφισταμένου κενού των επίδικων συμβάσεων, καθαυτή, η οποία δεν αποκλείεται να περιέχει τους εν λόγω τύπους, εφόσον κριθεί τοιουτοτρόπως η αληθής βούληση των συμβληθέντων μερών, καθώς εκάστη σύμβαση κρίνεται υπό το καθεστώς των περιεχόμενων σε αυτή ειδικότερων όρων και ρυθμίσεων, οι οποίοι ίσχυαν κατά το χρόνο σύναψης και εκτέλεσής της...

Επομένως, το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, το οποίο εν προκειμένω έκρινε ομοίως και απέρριψε το σχετικό ισχυρισμό, έστω και με εν μέρει διαφορετική και εν μέρει ελλειπή αιτιολογία, που το μεν αντικαθίσταται το δε συμπληρώνεται με αυτή της παρούσας απόφασης (άρθρο 534 ΚΠολΔ), ορθά το νόμο ερμήνευσε και εφάρμοσε, γι' αυτό και το σχετικό σκέλος του συναφούς λόγου έφεσης, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμο.

Ακολούθως, με τον υπό στοιχείο (Γ2) λόγο έφεσης η εκκαλούσα παραπονείται για το λόγο ότι η εκκαλουμένη αντιφατικά δέχθηκε ότι, ενώ ο θεσμός της αναθεώρησης τιμών λειτουργεί καταρχήν αμφιμερώς, εντούτοις αποβλέπει αποκλειστικά στην προστασία και εξυπηρέτηση των συμφερόντων του εκάστοτε αναδόχου. Ότι, όμως η αναθεώρηση τιμών είναι θεσμός που ενεργοποιείται και λειτουργεί προς αποκατάσταση της οικονομικής ισορροπίας της σύμβασης, ώστε τυχόν απρόβλεπτα γεγονότα να μην αποβαίνουν υπέρμετρα σε βάρος της μιας πλευράς και προς αδικαιολόγητο οικονομικό όφελος της άλλης.

Ως προς το συγκεκριμένο λόγο λεκτέα τα εξής: Η ερμηνεία της σύμβασης, σύμφωνα, με τα επίσης διαλαμβανόμενα στη οικεία ως άνω μείζονα πρόταση, που προηγήθηκε, θα πρέπει μεν να αναζητηθεί αφού ληφθούν υπόψη τα συμφέροντα των μερών και κυρίως εκείνου από αυτά, το οποίο αποβλέπει να προστατεύσει ο ερμηνευόμενος όρος, η φύση και ο σκοπός της σύμβασης, πλην όμως τούτο τελεί υπό την αυτονόητη προϋπόθεση ότι προκύπτει από το κείμενο της σύμβασης ότι ο συγκεκριμένος ερμηνευόμενος όρος έχει τεθεί για την προστασία ενός μόνο εκ των μερών και δεν λειτουργεί αμφίδρομα για την προστασία αμφοτέρων.

Έτσι στην προκειμένη περίπτωση, από μόνο το γεγονός ότι η εφεσίβλητη ... έχει παραιτηθεί από το δικαίωμά της να επιδιώξει με άλλο τρόπο την αναπροσαρμογή της αμοιβής της από τις επίδικες συμβάσεις, με αποτέλεσμα τα συμφέροντα της σε περίπτωση μεταβολής των τιμών των εργασιών των συμβάσεων να προστατεύονται αποκλειστικά από την αναθεώρηση των τιμών, σύμφωνα με τις εν λόγω ρυθμίσεις, ουδόλως δύναται να προκύψει ότι οι περί αναθεωρήσεως όροι των επίδικων συμβάσεων λειτουργούν μονομερώς υπέρ της, ανεξαρτήτως της λειτουργίας των επίδικων συμβάσεων ως συμβάσεων προσχωρήσεως (take it or leave it contracts), όπως αλυσιτελώς ισχυρίζεται σχετικά η εφεσίβλητη, με αποτέλεσμα, κατά την κρίση του Δικαστηρίου, από το σύνολο των διατάξεων τόσο του άρθρου 8 του συμφωνητικού των συμβάσεων, όσο και των άρθρων 20 και 33 των γενικών όρων των επίδικων συμβάσεων, να προκύπτει ότι, οι περί αναθεώρησης των συμβατικών τιμών όροι, ενεργούν αμφιμερώς και όχι μονομερώς, όπως ισχυρίζεται η ..., έχοντας τεθεί για την προστασία των συμφερόντων αμφοτέρων των συμβαλλόμενων διαδίκων.

Έσφαλε, συνεπώς, η εκκαλουμένη απόφαση, η οποία δέχθηκε ότι οι σχετικοί ως άνω όροι των επίδικων συμβάσεων λειτουργούν τελικά προς προστασία της εφεσίβλητης, ώστε να μην δύνανται να αναθεωρηθούν οι συμβατικές τιμές παρά μόνον υπέρ της, δεκτού δε γενομένου του ανωτέρω λόγου έφεσης ως και κατ' ουσίαν βασίμου, πρέπει να εξαφανισθεί η εκκαλουμένη απόφαση και ακολούθως, να κρατηθεί η υπόθεση από το παρόν Δικαστήριο και συνεκδικαζομένων:

α) της από 20.6.2018 με αρ. κατ. 59970/2229/2018 αγωγής της εκκαλούσας κατά της εφεσίβλητης και β) της από 30.10.2017 με αρ. κατ. 590719/3799/2017 αγωγής της εφεσίβλητης κατά της εκκαλούσας, να ερευνηθούν περαιτέρω κατ' ουσίαν αυτές (άρθρο 535 παρ. 1 ΚΠολΔ), ως προς τους εκατέρωθεν προβαλλόμενους ισχυρισμούς των διαδίκων. Ακολούθως και κατά την αναζήτηση της αληθούς βούλησης των συμβαλλόμενων μερών επί του ως άνω επισυμβάντος συμβατικού κενού, από το αποδεικτικό υλικό προκύπτει ότι οι διάδικες εταιρείες, στην περίπτωση που συνεχιζόταν απρόσκοπτα η έκδοση των συντελεστών - δεικτών των λόγων Α/Αο ΑΤΕΟ ΟΔΟ 1123Α και 1123Β από την αρμόδια Υπηρεσία, αυτές θα είχαν προβεί σε ολοσχερή εκκαθάριση των μεταξύ τους υποχρεώσεων αναφορικά με τις αναθεωρήσεις των συμβατικών τιμών, για το σύνολο των επίδικων συμβάσεων, χωρίς την ύπαρξη έτερων διαφωνιών επ' αυτών, όπως άλλωστε είχε συμβεί τελικά σε όλες τις προηγούμενες συναφθείσες μεέχρι τότε μεταξύ τους συμβάσεις.

Συνακόλουθα, από το γεγονός αυτό ευχερώς συνάγεται, ότι η εν λόγω βούληση των συμβληθεισών, επί των επίδικων συμβάσεων, εταιρειών, ως προς το συγκεκριμένο ζήτημα, ήταν να ακολουθούν σε όλη τη διάρκεια αυτών (επίδικων συμβάσεων) την πορεία εκείνων των ειδικότερων τιμών - δεικτών, που αποτελούσαν κάθε φορά τη βάση για το σχηματισμό και την έκδοση των ως άνω συγκεκριμένων δύο δεικτών ΑΤΕΟ ΟΔΟ, από τις οποίες αυτοί συνίσταντο, βάσει των οποίων αναθεωρούνταν ακολούθως οι συμβατικές τιμές, έτσι ώστε και μετά την ανωτέρω παύση έκδοσης των εν λόγω δεικτών, η ίδια βούληση σαφώς και θα πρέπει να αναζητηθεί εντός του αυτού πλαισίου, ήτοι στην εύρεση εκείνων των ειδικότερων τιμών ή/και συνδυασμούς τιμών με αντίστοιχες ποσοστώσεις αυτών, που θα ακολουθούν την αυτή πορεία, με εκείνες που αποτελούσαν τη βάση για την εξαγωγή των δειχτών ΑΤΕΟ ΟΔΟ 1123Α και 1123Β, το μόνο δε εριστό σημείο μεταξύ των διαδίκων στην προκειμένη περίπτωση από την ύπαρξη του σχετικού κενού επί του ως άνω συμβατικού όρου, είναι η ανεύρεση εκείνου του μαθηματικού τύπου, ο οποίος με τη χρήση των σχετικών συντελεστών - δεικτών, που θα εφαρμοσθούν σ' αυτούς, θα αποδίδει με τον προσφορότερο τρόπο την πορεία που είχαν ακολουθήσει οι δείκτες ΑΤΕΟ ΟΔΟ 1123Α και 1123Β και τούτο διότι με τον τρόπο αυτό προκύπτει η προαναφερθείσα αληθής βούληση των διαδίκων επί του προκείμενου ζητήματος.

Αναφορικά με τα ανωτέρω, λεκτέα τα ακόλουθα: Το προαναφερθέν πρόβλημα με την παύση έκδοσης πρακτικών διαπίστωσης τιμών, ως προς τα δημόσια έργα, διευθετήθηκε οριστικά, με τη διάταξη του άρθρου 22 παρ. 36 του ν. 4441/2016, με το οποίο αντικαταστάθηκε η παρ. 23 του άρθρου 153 του ν. 4412/2016, κατά τα ανωτέρω στη νομική σκέψη υπό στοιχείο (IV β ίί) ειδικότερα οριζόμενα Με τη συγκεκριμένη ρύθμιση, κατ' εφαρμογή του θεσπισμένου στο άρθρο 153 του ν. 4412/2016 τύπου αναθεώρησης για τα δημόσια έργα, ο οποίος είναι αντίστοιχος με τον τύπο αναθεώρησης που υιοθετούσε και ο ν. 3669/2008, το αποτέλεσμα της αναθεώρησης για τα συγκεκριμένα έργα με χρόνο δημοπράτησης μετά το Γ Τρίμηνο του έτους 2012, ισούται πάντοτε με μηδέν (0), ήτοι ο νομοθέτης θέλησε κατ' ουσίαν να μην λαμβάνει χώρα αναθεώρηση για τα δημόσια έργα μετά την αναστολή έκδοσης των σχετικών συντελεστών από τη Γενική Γραμματεία Δημοσίων έργων.

Όμως, όπως ανωτέρω στην οικεία μείζονα σκέψη υπό στοιχείο (IV) εκτέθηκε, οι συμβάσεις εκτελέσεως έργων της εκκαλούσας ΔΕΗ μετά την ισχύ του π. δ. 360/1991, εξαιρέθηκαν από την εφαρμογή των διατάξεων περί δημοσίων έργων ως δημοσίων συμβάσεων και ως εκ τούτου και εκείνων που ειδικότερα ρυθμίζουν τις αναθεωρήσεις τιμών των εν λόγω συμβάσεων, με αποτέλεσμα να μην δύναται σε κάθε περίπτωση να τύχει εφαρμογής στις συμβάσεις έργων της ΔΕΗ, οποιαδήποτε ρύθμιση εφαρμόστηκε, εξαιτίας του ανωτέρω δημιουργηθέντος ζητήματος, σχετικά με τις αναθεωρήσεις των συμβατικών τιμών στις συμβάσεις δημοσίων έργων.

Άλλωστε, κατά τα ως άνω εκτεθέντα, η αληθής βούληση των διαδίκων στις μεταξύ τους συμβάσεις ως προς το ζήτημα των αναθεωρήσεων των συμβατικών τιμών, δεν ήταν το αποτέλεσμα της αναθεώρησης των έργων με χρόνο δημοπράτησης μετά το Γ' Τρίμηνο του έτους 2012 να ισούται πάντοτε με μηδέν (0), το οποίο, άλλωστε και τέθηκε αναγκαστικά από το νομοθέτη αποκλειστικά για τα δημόσια έργα, αλλά να ακολουθείται κατά τη διάρκεια των επίδικων συμβάσεων η πορεία εκείνων των ειδικότερων τιμών - δεικτών, που αποτελούσαν κάθε φορά τη βάση για το σχηματισμό και την έκδοση των ως άνω συγκεκριμένων δύο δεικτών ΑΤΕΟ ΟΔΟ, από τις οποίες αυτοί συνίσταντο, προκειμένου να αναθεωρούνται οι συμβατικές τιμές.

Σημειωτέον ότι από τη διατύπωση του όρου 8.7 του "Συμφωνητικού" των επίδικων συμβάσεων, αναφορικά με την προσωρινή αναθεώρηση των τιμών, η οποία είναι αντίστοιχη με αυτή των δημοσίων συμβάσεων, στον οποίο ορίζεται ότι "Σε περίπτωση που, κατά το χρόνο υποβολής των πιστοποιήσεων αναθεώρησης, δεν έχουν δημοσιευθεί όλοι οι αναγκαίοι δείκτες για τον υπολογισμό του οριστικού συντελεστή αναθεώρησης, τότε οι αντίστοιχες εργασίες θα αναθεωρούνται προσωρινά με τον τελευταίο γνωστό οριστικό συντελεστή αναθεώρησης που έχει εκδοθεί.

Στη συνέχεια όταν εκδοθούν όλοι οι αναγκαίοι δείκτες θα υπολογισθεί ο οριστικός συντελεστής αναθεώρησης.", ουδόλως δυνατοί να εκτιμηθεί είτε ότι η ΔΕΗ εξέφρασε τη βούλησή της να ακολουθεί τις διατάξεις περί αναθεωρήσεων τιμών για τα δημόσια έργα, είτε ότι οι διάδικες εταιρείες συμφώνησαν ότι αν δεν υφίστανται οι αναγκαίοι δείκτες, δεν θα λαμβάνει αντίστοιχα χώρα και αναθεώρηση των συμβατικών τιμών.

Επίσης, ούτε από το γεγονός ότι οι διάδικοι α) εξάρτησαν την αναθεώρηση των επίδικων συμβάσεων από τους δείκτες ΑΤΕΟ ΟΔΟ 1123 Α και 1123Β, που ακολουθούσαν τα οριζόμενα για την αναθεώρηση των τιμών στις συμβάσεις δημοσίων έργων ως προς την αναπροσαρμογή των αντίστοιχων τιμών, καθόσον και στα έργα αυτά ο ίδιος λόγος ήταν ο κρίσιμος για την αναθεώρησή τους και β) η ανάδοχος ..., δυνάμει του άρθρου 33 των επίδικων συμβάσεων, παραιτήθηκε από το δικαίωμα αναπροσαρμογής του τιμήματος, πέραν των ως άνω αναθεωρήσεων, όπως αντίστοιχα ορίζει ο ν. 3669/2008 στο άρθρο 54 παρ. 15 για τα δημόσια έργα, μπορεί να εκτιμηθεί ότι οι περί αναθεώρησης όροι των επίδικων συμβάσεων, ακολουθούν τις βασικές αρχές της αναθεώρησης των συμβάσεων για τα δημόσια έργα, αλλ' ούτε και ότι η εκκαλούσα, με την πρόβλεψη του άρθρου 8 των επίδικων συμβάσεων, ήτοι να περιλαμβάνονται συντελεστές εκδιδόμενοι από τη ΓΓΔΕ, αποδέχεται αντίστοιχα ευθυγράμμιση των ρυθμίσεων των επίδικων συμβάσεων με τις ρυθμίσεις περί αναθεώρησης των διατάξεων για τα δημόσια έργα, ώστε αυτό να αποτελεί γνώμονα για την αναζήτηση της ως άνω βούλησης των συμβαλλόμενων μερών, αναφορικά με το ζήτημα που προέκυψε μετά το παραπάνω συμβατικό κενό.

Επιπροσθέτως, η ..., σε προηγούμενη (υπ' αριθ. 5396308/2009) σύμβαση έργου, που είχε συνάψει με τη ΔΕΗ για αντίστοιχες χωματουργικές εργασίες, είχε καταθέσει την υπ' αριθ. πρωτ. εισερχομένων της ΔΕΗ 16347/3.10.2011 "Αίτηση Επίλυσης Διαφωνίας" προς την τελευταία, με την οποία αιτείτο την καταβολή επιπρόσθετης αποζημίωσης μετά την εμπρόθεσμη εκτέλεση του έργου, λόγω έκτακτης και απρόβλεπτης αύξησης των τιμών καυσίμων, εκείνη δε (ΔΕΗ) με την υπ' αριθ.

πρωτ. Δ.ΛΚΔΜ/20098/25.11.2011 "Απάντηση στην Αίτηση Επίλυσης Διαφωνίας", διέλαβε μεταξύ άλλων ότι "ο υπολογισμός των αναθεωρήσεων στις τιμές των έργων επί δεκαετίες εκδίδεται κατά τακτά διαστήματα από το ΥΠΕΚΑ (τέως ΥΠΕΧΩΔΕ). Τον τύπο και τους συντελεστές αναθεώρησης, που συμπεριλαμβάνουν τόσο τις αυξήσεις καυσίμων, όσο και το εργατικό κόστος τις καθορίζει το κράτος και η ΔΕΗ είναι υποχρεωμένη να τους ακολουθεί απαρέγκλιτα, χωρίς καμία δημόσια υπηρεσία να έχει το δικαίωμα να επέμβει με οποιονδήποτε τρόπο, διότι είναι νόμος του κράτους", ενώ περαιτέρω, επισήμανε ότι ο τύπος των αναθεωρήσεων περιλαμβάνεται αναλυτικά στο άρθρο 8 του Συμφωνητικού χωρίς να προβλέπεται τίποτε άλλο και ότι η προϊστάμενη υπηρεσία έχει δαπανήσει το ποσό των 400.232,55 ευρώ για αναθεωρήσεις τιμών ως επιπρόσθετη δαπάνη του συνολικού έργου της ..., καθώς και ότι η τελευταία έχει παραιτηθεί από οποιαδήποτε άλλη αναπροσαρμογή της αμοιβής της.

Με την παραπάνω απάντησή της η ΔΕΗ στο αίτημα της ... ως αναδόχου έργου με την παραπομπή στα προβλεπόμενα περί δημοσίων έργων και την αναφορά ότι οι τύποι αναθεώρησης είναι νόμος του κράτους, επανέλαβε τα ρητώς συμφωνηθέντα στην ως άνω σύμβαση μεταξύ των διαδίκων, ουδόλως δε προκύπτει ότι εκφράστηκε γνώμη περί αντίληψης των οργάνων της ότι η ίδια αποτελεί δημόσια υπηρεσία, ώστε τυχόν να δύνανται οι εν λόγω δηλώσεις της κατά τη μεταγενέστερη κατάρτιση των επίδικων συμβάσεων να γίνουν αντιληπτές από την ...

υπό αυτό το πρίσμα, απορριπτομένων όλων των σχετικών ως άνω ισχυρισμών της ... ως ουσιαστικά αβασίμων Ούτε δε τέλος, από τις προαναφερθείσες ενέργειες της ΔΕΗ με αιτήσεις στο αρμόδιο Υπουργείο, ώστε να εκδοθούν σχετικοί πίνακες τιμών και συγκρότηση ομάδας εργασίας για εξέταση του τρόπου εφαρμογής του άρθρου 70 του ν. 4313/2014 στις ενεργές και νέες συμβάσεις χωματουργικών εργολαβιών, που σύναπτε με αναδόχους, μπορεί να προκύψει βούληση της να μην απέχει από τα οριζόμενα για τα δημόσια έργα, για τη συμπλήρωση του δημιουργηθέντος κενού, αλλ' ούτε και, εκ του γεγονότος ότι το Ελληνικό Δημόσιο κατέχει το ανωτέρω διαλαμβανόμενο στην οικεία μείζονα σκέψη ποσοστό επί του μετοχικού κεφαλαίου της ΔΕΗ, ο έναντι αυτής συναλλασσόμενος θα μπορούσε να θεωρήσει ότι συναλλάσσεται με Δημόσια Εταιρία Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, το οποίο με την εκκαλούμενη απόφαση έκρινε αντιθέτως ήτοι ότι οι διάδικοι θέλησαν, κατά την κατάρτιση των επίδικων συμβάσεων, η αναθεώρηση των συμβατικών τιμών να ακολουθεί τα πρότυπα των δημοσίων έργων και, συνακόλουθα, ότι θα πρέπει να ισχύσει και για τις επίδικες συμβάσεις ότι ίσχυσε για τις αντίστοιχες συμβάσεις δημοσίων έργων κατ' άρθρο 153 παρ. 23 του ν. 4412/2016, όπως αντικαταστάθηκε με την παρ. 36 του άρθρου 22 του ν. 4441/2016, ήτοι, αφενός για την 5326304/2012 σύμβαση, ότι το κενό που παρουσιάστηκε θα πρέπει να συμπληρωθεί κατά τρόπο ώστε η αναθεώρηση των τιμών από το Δ' τρίμηνο του 2012 και εντεύθεν να λαμβάνει χώρα με τους ισχύοντες για το Γ' τρίμηνο του 2012 συντελεστές αναθεώρησης και με ελάχιστη τιμή εφαρμογής αυτών ίση με τη μονάδα (1) και αφετέρου για τις 5346302/2014 και 5356303/2015 συμβάσεις ότι η αναθεώρηση των τιμών θα πρέπει να είναι μηδενική, ήτοι να μη γίνει αναθεώρηση των συμβατικών τιμών και το κενό των επίδικων συμβάσεων να συμπληρωθεί με ανάλογη εφαρμογή των περί αναθεώρησης προβλέψεων των διατάξεων περί δημοσίων έργων, εσφαλμένα τις αποδείξεις εκτίμησε και το νόμο ερμήνευσε και εφάρμοσε, γενομένων δεκτών ως κατ' ουσίαν βάσιμων των συναφών υπό στοιχεία:

α) (Γ1) λόγου έφεσης, με τον οποίο η εκκαλούσα παραπονείται για το ότι η εκκαλουμενη απόφαση εσφαλμένως δέχθηκε ότι η κοινή υποθετική βούληση των μερών για τη συμπλήρωση του επιγενόμενου συμβατικού κενού, αναφορικά με τον τρόπο αναθεώρησης τιμών των επίδικων συμβάσεων, συνίσταται στην ανάλογη εφαρμογή των περί αναθεώρησης προβλέψεων, που ισχύουν για τα δημόσια έργα, β) (Γ3) λόγου έφεσης κατά το σχετικό σκέλος αυτού, όπου εκτίθεται ότι εσφαλμένα η εκκαλουμένη δεν αναζήτησε την κοινή υποθετική βούληση των μερών για τη συμπλήρωση του συμβατικού κενού, αλλά τη μονομερή υποθετική βούληση της εφεσίβλητης αναδόχου, εξυπηρετώντας συνακόλουθα μονομερώς τα οικονομικά συμφέροντα της εφεσίβλητης, γ) (Γ4) λόγου έφεσης με τον οποίο η εκκαλούσα παραπονείται ότι έσφαλε η εκκαλουμένη αποδεχόμενη ότι από την όλη διαμόρφωση των σχετικών περί αναθεώρησης όρων των επίδικων συμβάσεων, προκύπτει ότι αυτοί ακολουθούν τα πρότυπα αναθεώρησης των συμβατικών τιμών στα δημόσια έργα και δ) (16) λόγου έφεσης περί του ότι έσφαλε η εκκαλουμένη καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι η εφεσίβλητη, κατά τις συναλλαγές με την εκκαλούσα, υπολάμβανε ότι συναλλάσσεται με δημόσια υπηρεσία και έτσι δικαιολογημένα ανέμενε ότι και στις μεταξύ τους συμβάσεις θα ίσχυε ότι ορίζεται στα δημόσια έργα Στη συνέχεια και αναφορικά με τους προταθέντες από την ανωτέρω συγκροτηθείσα από τη ΔΕΗ, Ομάδα Εργασίας, για την "Εξέταση τρόπου εφαρμογής του Ν. 4313/2014, άρθρου 70 στις ενεργές και νέες συμβάσεις χωματουργικών έργων", μαθηματικούς τύπους αναφορικά με το επίδικο ζήτημα της πλήρωσης του συμβατικού κενού ως προς την αναθεώρηση των συμβατικών τιμών των επίδικων συμβάσεων για συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα, λεκτέα τα ακόλουθα:

Στην εν λόγω έκθεση, κατόπιν της διαπίστωσης ότι το πεδίο εφαρμογής της εν λόγω διάταξης είναι τα Δημόσια Έργα και ότι αυτή δεν έχει εφαρμογή για τα έργα της ΔΕΗ, όπως και της αναφοράς ότι, σύμφωνα με πληροφορίες, ο λόγος που σταμάτησε η έκδοση συντελεστών αναθεώρησης οφείλετο σε άρνηση των εκπροσώπων των εργοληπτών να υπογράψουν τα Πρακτικά Διαπίστωσης Τιμών (ΠΔΤ), διαλαμβάνονται οι περιεχόμενοι στην παραπάνω διάταξη δύο μαθηματικοί τύποι υπολογισμού αναθεώρησης τιμών, ανάλογα με το χρόνο δημοπράτησης των οικείων συμβάσεων, ήτοι:

ι) για τις συμβάσεις που δημοπρατήθηκαν πριν την 1.1.2013 και διατίθενται κατά την υλοποίησή τους εγκεκριμένα ΠΔΤ, η αναθεώρηση για τα 3μήνα για τα οποία δεν υφίστανται εγκεκριμένα ΠΔΤ θα υπολογίζεται με βάση τον Γ τύπο και ιι) για τις συμβάσεις που δημοπρατήθηκαν μετά την 1.1.2013 και δεν υπάρχουν εγκεκριμένα ΠΔΤ κατά την υλοποίησή τους, η αναθεώρηση θα υπολογίζεται με βάση τον 2° τύπο.

Ότι λαμβανομένου υπόψη ότι οι τιμές του πετρελαίου κατά την περίοδο μετά το 4° Τρίμηνο 2012 κινήθηκαν πτωτικά, είναι σαφές ότι η ΔΕΗ ζημιώνεται από την αναστολή έκδοσης των συντελεστών αναθεώρησης, καθότι οι συντελεστές αυτοί αναμενόταν να είναι αρνητικοί, ενώ παράλληλα δημιουργείται πρόβλημα και στους αναδόχους των έργων, λόγω της αδυναμίας αποδέσμευσης των κατατεθεισών από τους τελευταίους εγγυητικών επιστολών.

Περαιτέρω, η εν λόγω ομάδα εργασίας εκφράζει τη γνώμη ότι θα ήταν λάθος η εφαρμογή του τύπου αναθεώρησης του άρθρου 70 του ν. 4313/2014, ο οποίος συσχετίζει την αναθεώρηση μόνο με το Δείκτη Τιμών Καταναλωτή, διότι βαρύνουσα σημασία στην εκτέλεση χωματουργικών έργων έχει η τιμή του πετρελαίου. Ότι ο Δείκτης Τιμών Καταναλωτή αναφέρεται σε ένα καλάθι προϊόντων και υπηρεσιών, στο οποίο η βαρύτητα της τιμής του πετρελαίου είναι σαφώς υποδεέστερη, από αυτή που πραγματικά έχει στην εκτέλεση των χωματουργικών έργων.

Ότι η εφαρμογή αυτού του τύπου αναθεώρησης θα είχε ως αποτέλεσμα, αφενός την περίοδο που η τιμή του πετρελαίου κινείται πτωτικά η αναθεώρηση να βαίνει λιγότερο αρνητική απ' όσο θα έπρεπε, οπότε θα ωφελούνταν ο ανάδοχος, αφετέρου δε την περίοδο που η τιμή του πετρελαίου κινείται αυξητικά, η αναθεώρηση να βγαίνει λιγότερο θετική απ' όσο θα έπρεπε οπότε θα ζημιωνόταν ο ανάδοχος.

Ότι από την επεξεργασία στοιχείων που αφορούν τους Δείκτες Τιμών Καταναλωτή και Τιμών Καυσίμων, που έχει εκδώσει η ΕΛΣΤΑΤ, αλλά και τους Συντελεστές Αναθεώρησης, που έχει εκδώσει το αρμόδιο Υπουργείο για την περίοδο από το 2002 μέχρι το 2012 φαίνεται στο σχετικό περιεχόμενο στην έκθεση (Διάγραμμα 1) ότι η καμπύλη των συντελεστών αναθεώρησης βρίσκεται πάντα μεταξύ της καμπύλης Δείκτη Τιμών Καταναλωτή και της καμπύλης Δείκτη Τιμών Καυσίμων.

Ότι ο καταλληλότερος τρόπος εκτίμησης των συντελεστών αναθεώρησης για την περίοδο που έχει ανασταλεί η έκδοσή τους, ήτοι από το 4° τρίμηνο του 2012 και μετά, είναι με προσδιορισμό του συντελεστή βαρύτητας, με τον οποίο συμμετείχαν οι Δείκτες Τιμών Καταναλωτή (ΔΤΚ) και Τιμών Καυσίμων (ΤΚ) στους εκδοθέντες συντελεστές αναθεώρησης ΑΤΕΟ ΟΔΟ της περιόδου 1° τρίμηνο του 2002 έως 3° τρίμηνο του 2012, όπως τα δεδομένα και τα αποτελέσματα της ανάλυσης αποτυπώνονται στους περιεχόμενους στην εν λόγω Έκθεση Πίνακα 1 και Διάγραμμα I.

Ότι, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της παραπάνω ανάλυσης προκύπτει πως οι Δείκτες Τιμών Καταναλωτή και Τιμών Καυσίμων για την εξεταζόμενη περίοδο παρεμβολής 2002-2012, συμμετέχουν με βαρύτητα 70% και 30% αντίστοιχα στον προσδιορισμό του συντελεστή αναθεώρησης. Ο συγκεκριμένος περιεχόμενος στην εν λόγω Έκθεση "Πίνακας 1" έχει ως εξής:... (ακολουθεί σε μία σελίδα ο πίνακας αυτός, που περιλαμβάνει αριθμητικά δεδομένα για τα κατωτέρω αναφερόμενα στοιχεία).

Από την επισκόπηση του εν λόγω "Πίνακα", στον οποίο, η 1η κάθετη στήλη αφορά τα έτη αναφοράς, η 2η έκαστο των τεσσάρων τριμήνων κάθε έτους αναφοράς, η 3η το ΔΤΚαταναλωτή για το οικείο τρίμηνο, η 4η το ΔΤΚαυσιμων για το ίδιο τρίμηνο, η 5η το Συντελεστή Αναθεώρησης (ΣΑ) αγόνων για το ίδιο τρίμηνο, η 6η το Συντελεστή Αναθεώρησης (ΣΑ) λιγνίτη για το ίδιο τρίμηνο και η 7η την εκτίμηση του (ΣΑ) με 70% ΔΤΚ και 30% για το ΔΤΚαυσίμων, επίσης, για το ίδιο τρίμηνο, ευχερώς προκύπτει η βασιμότητα των ως άνω διαλαμβανόμενων περί του ότι οι Δείκτες Τιμών Καταναλωτή και Τιμών Καυσίμων για την ανωτέρω περίοδο 2002-2012, συμμετέχουν με βαρύτητα 70% και 30% αντίστοιχα στον προσδιορισμό των εκάστοτε συντελεστών αναθεώρησης, καθότι η εκτιθέμενη στην 7η στήλη εκτίμηση με τα ως άνω ποσοστά, ακολουθεί για έκαστο τρίμηνο από την έναρξη των σχετικών υπολογισμών κατά το έτος 2002 μέχρι και το 3° τρίμηνο του έτους 2012, οπότε και κατά τα ανωτέρω έπαυσε η έκδοση των οικείων συντελεστών, την αυτή πορεία με τους χρησιμοποιηθέντες στις συμβάσεις χωματουργικών έργων της ΔΕΗ (ΣΑ) αγόνων και (ΣΑ) λιγνίτη, που εμφαίνονται στις 5η και 6η στήλες αντιστοίχως του παραπάνω (Πίνακα 1), ώστε να αποτυπώνεται κατ' αυτό τον τρόπο η προαναφερθείσα αληθής βούληση των διαδίκων, η οποία ήταν να ακολουθούν σε όλη τη διάρκεια των επίδικων συμβάσεων την πορεία εκείνων των ειδικότερων τιμών - δεικτών, που αποτελούσαν κάθε φορά τη βάση για το σχηματισμό και την έκδοση των ως άνω συγκεκριμένων δύο δεικτών ΑΤΕΟ ΟΔΟ 1123Α, 1123Β, από τις οποίες αυτοί συνίσταντο, βάσει των οποίων αναθεωρούνταν ακολούθως οι συμβατικές τιμές.

Με βάση το ως άνω συμπέρασμα με την εν λόγω Έκθεση προτείνεται η τροποποίηση του τύπου αναθεώρησης, που υπάρχει στις συμβάσεις της ΔΕΗ, μεταξύ των οποίων και στις επίδικες, με τον τύπο Τν=Το X[0,10 + (α Χ Α1Γ12/Α1ο + β Χ Α2Α12/Α2ο) Χ (ΔΤΚν/ΔΤΚΓ12 Χ 0,7 + ΔΤΠ(ΚΑ)ν/ΔΤΠ(ΚΑ)Γ12 Χ 0,3)], για τις συμβάσεις που δημοπρατήθηκαν πριν την 1/10/2012, αναφορικά με τα τρίμηνα που δεν υφίστανται εγκεκριμένα πρακτικά διαπίστωσης τιμών και τον τύπο Τν=Το X [0,10 + + 0,9 Χ (ΔΤΚν/ΔΤΚΓο Χ 0,7 + ΔΤΠ(ΚΑ)ν/ΔΤΠ(ΚΑ) Χ 0,3)], για τις συμβάσεις που έχουν δημοπρατηθεί από 1.10 2012 και εντεύθεν, όπου στους τύπους αυτού:

το στοιχείο (ν) είναι η εξεταζόμενη αναθεωρητική περίοδος, το στοιχείο (Το) είναι η εξεταζόμενη τιμή μονάδας κατά το τρίμηνο εκκίνησης της αναθεώρησης, το στοιχείο (Τν) είναι η αναθεωρημένη τιμή μονάδας, τα στοιχεία (α) και (β) είναι οι συντελεστές που προσδιορίζονται σε κάθε σύμβαση ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του έργου, τα στοιχεία (Α1Γ12) και (Α2Γ12) είναι οι τιμές των κονδυλίων ΑΤΕΟ ΟΔΟ 1123Α και 1123Β, αντίστοιχα, που ίσχυαν κατά το Γ' τρίμηνο του έτους 2012, τα στοιχεία (Α1ο) και (Α2ο) είναι οι τιμές των ίδιων κονδυλίων, αντίστοιχα, που ίσχυαν κατά το τρίμηνο εκκίνησης της αναθεώρησης, το στοιχείο (ΔΤΚν) είναι ο Γενικός Δείκτης Τιμών Καταναλωτή που ίσχυε για την περίοδο (ν), το στοιχείο (ΔΤΚο) είναι ο ίδιος δείκτης που ίσχυε κατά το τρίμηνο εκκίνησης της αναθεώρησης, το στοιχείο (ΔΤΚΓ12) είναι ο ίδιος δείκτης που ίσχυε κατά το Γ' τρίμηνο του έτους 2012, το στοιχείο (ΔΤΠν) είναι ο Δείκτης Τιμών Καυσίμων που ίσχυε κατά την περίοδο (ν), το στοιχείο (ΔΤΠ(ΚΑ)Γ12) είναι ο ίδιος δείκτης που ίσχυε κατά το Γ' τρίμηνο του έτους 2012 και το στοιχείο (ΔΤΠ(ΚΑ)ο) είναι ο ίδιος δείκτης κατά το αναθεωρητικό τρίμηνο, που δόθηκε η προσφορά.

Επομένως, η εκκαλουμένη απόφαση, η οποία δέχθηκε ότι τα ως άνω συμπεράσματα της ομάδας εργασίας της ΔΕΗ, δεν παρίστανται αιτιολογημένα, ούτε ανταποκρίνονται στην υποθετική βούληση των μερών κατά την κατάρτιση των επίδικων συμβάσεων, καθότι το σχετικό ανωτέρω συμπέρασμα ότι οι δείκτες ΑΤΕΟ ΟΔΟ 1123Α και 1123Β διαμορφώνονταν κατά 70% από τον δείκτη τιμών καταναλωτή και κατά 30% από το δείκτη τιμών καυσίμων δεν βρίσκει έρεισμα στον ως άνω Πίνακα 1 και τούτο διότι σ' αυτόν φαίνεται ότι οι εκάστοτε Δείκτες δεν ακολουθούν ταυτόσημη πορεία, ούτε η αυξητική πορεία του ενός ακολουθείται πάντοτε από τους υπόλοιπους δείκτες, ερχόμενο ως εκ τούτου σε αντίθεση με το ότι για κάθε έναν από τους δείκτες αυτούς (ΑΤΕΟ ΟΔΟ 1123 Α και 1123Β) και για κάθε εργασία (στείρα, λιγνίτης, μηχανήματα) προβλέπονταν διαφορετικοί συντελεστές πολλαπλασιασμού σε κάθε σύμβαση, με αποτέλεσμα οι εν λόγω τύποι να δημιουργούν μονομερώς νέο τρόπο υπολογισμού των αναθεωρήσεων, εσφαλμένα τις αποδείξεις εκτίμησε, δεκτού γενομένου ως και κατ' ουσίαν βάσιμου του σχετικού υπό στοιχείο (Γ5) λόγου έφεσης, στον οποίο εκτίθεται ότι έσφαλε η εκκαλουμένη υποφαινόμενη ότι τα συμπεράσματα της Ομάδας Εργασίας της ΔΕΗ παρίστανται ως αυθαίρετα και μη αιτιολογημένα.

Συνεπώς, κατά την κρίση του παρόντος Δικαστηρίου η αληθής βούληση των μερών, κατά τα ανωτέρω ειδικότερα εκτιθέμενα, αναφορικά με το επίδικο ζήτημα, ήτοι την ερμηνεία των επίδικων, μεταξύ των διαδίκων συμβάσεων και δη με την πλήρωση του προκύψαντος, εκ της ως άνω αιτίας, συμβατικού κενού των συγκεκριμένων όρων αυτών, οι οποίοι αφορούν την αναθεώρηση των συμβατικών τιμών των επίδικων έργων, ταυτίζεται με τη χρήση για τους ειδικότερους χρόνους, των προτεινόμενων ως άνω (στην) από Φεβρουάριου 2015 Έκθεση της Ομάδας Εργασίας της ΔΕΗ, μαθηματικών τύπων αναθεώρησης.

Συνεπώς, με βάση την ως άνω δοθείσα ερμηνεία των επίδικων συμβάσεων συνάγεται ότι οι χρησιμοποιούμενοι για την εν λόγω αναθεώρηση μαθηματικοί τύποι πρέπει να προέλθουν από την προαναφερθείσα από Φεβρουάριου 2015 Έκθεση της Ομάδας Εργασίας της Γενικής Διεύθυνσης Ορυχείων της ΔΕΗ, με τη διευκρίνιση ότι επειδή στους δύο εναλλακτικούς τύπους υπολογισμού αναθεώρησης, που εισηγήθηκε με την από Φεβρουάριου 2015 έκθεσή της η ως άνω Ομάδα Εργασίας της εκκαλούσας, περιέχεται ο Δείκτης Τιμών καυσίμων (ΔΤΠ), οι τιμές του οποίου λαμβάνονται από τους αντίστοιχους πίνακες, που εκδίδει και δημοσιεύει η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛ.ΣΤΑΤ.), παρουσιάζεται ανάγκη προσαρμογής αυτών, με σημείο αναφοράς την 31.12.2014, καθότι μέχρι τότε η ΕΛ.ΣΤΑΤ.

για την μεταβολή των τιμών καυσίμων εξέδιδε και δημοσίευε το γενικό δείκτη "ΚΑΥΣΙΜΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ Κωδ. 07221" με έτος αναφοράς το 2009 και με συντελεστή αναφοράς 100,00, πλην όμως, από 1. 1.2015 η ίδια (ΕΛ.ΣΤΑΤ.) έπαψε να εκδίδει και να δημοσιεύει τον παραπάνω γενικό δείκτη, αντ' αυτού δε για τη μεταβολή των τιμών καυσίμων, εκδίδει και δημοσιεύει διακριτούς δείκτες για "ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΚΙΝΗΣΗΣ Κωδ. 07221 (νέα ταξινόμηση)", "ΒΕΝΖΙΝΗ Κωδ. 07222" και "ΑΛΛΑ ΚΑΥΣΙΜΑ Κωδ 07223".

Από τους εν λόγω νέους δείκτες ο προσιδιάζων για τη αποτύπωση της μεταβολής των τιμών καυσίμων στις συμβάσεις χωματουργικών έργων, που συνάπτονται από τη ΔΕΗ αποδείχθηκε από το ίδιο αποδεικτικό υλικό ότι είναι ο δείκτης "ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΚΙΝΗΣΗΣ", αφού αυτό αποτελεί, το χρησιμοποιούμενο από τα οχήματα και εν γένει τα μηχανήματα των αναδόχων χωματουργικών έργων, καύσιμο.

Καθόσον δε οι συγκεκριμένες διαφοροποιήσεις στην έκδοση και δημοσίευση από την ΕΛ.ΣΤΑΤ, των τιμών του Δείκτη Τιμών Καυσίμων πρέπει να αποτυπώνονται και στους αντίστοιχους μαθηματικούς τύπους υπολογισμού αναθεώρησης συμβατικών τιμών, έκαστος τύπος της από Φεβρουάριου 2015 έκθεσης της Ομάδας Εργασίας της Γενικής Δ/νσης Ορυχείων της εκκαλούσας πρέπει, να εφαρμοσθεί αναγκαστικά με δύο (2) παραλλαγές, ήτοι μία παραλλαγή μέχρι 31.12.2014 (με συμμετοχή για τα καύσιμα μόνο του δείκτη "ΚΑΥΣΙΜΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ") και μία παραλλαγή από 1.1.2015 και εφεξής (με συμμετοχή για τα καύσιμα και του δείκτη "ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΚΙΝΗΣΗΣ"), οι οποίες (παραλλαγές) δεν συνιστούν διαφορετικούς τύπους, αλλά προσαρμογή αυτών προκειμένου να επιτυγχάνεται με ακρίβεια ο υπολογισμός της αναθεώρησης.

Έτσι στις επίδικες συμβάσεις θα πρέπει ως εφαρμοστέοι τύποι να οριστούν οι ακόλουθοι αναλυτικά εκτιθέμενοι: (α) Ο κάτωθι εκτιθέμενος "Τύπος Α2.1", ο οποίος χρησιμοποιείται στη Σύμβαση 5326304/2012 στις περιπτώσεις που η αναθεώρηση τιμών μονάδας αφορά εργασία που ναι μεν εκτελέστηκε μετά το Γ' τρίμηνο του 2012 (βλ την 1η στήλη των ανωτέρω Πινάκων Αναθεώρησης ΙΑ, 2Α και 3Α), έχει τιμολογηθεί όμως με Νέα Τιμή μονάδας, που προέκυψε από παρεμφερή εργασία άλλης σύμβασης, που είχε υπογραφεί πριν την 1.10.2012 (βλ τις 2η και 3η στήλες των ίδιων Πινάκων).

Σημειωτέον ότι η δυνατότητα τιμολόγησης με τιμή μονάδας προερχόμενη από παρεμφερή εργασία άλλης σύμβασης, προβλέπεται στον όρο 10.5 του συμβατικού Τεύχους "Ειδικοί Όροι" και των τριών επίδικων συμβάσεων, όπου προβλέπεται ότι: "Για νέες εργασίες που δεν είναι παρεμφερείς με τις συμβατικές, ο καθορισμός νέων τιμών μονάδος θα γίνεται με βάση τις τιμές παρεμφερών εργασιών άλλων εργολαβιών, αφού ληφθούν υπόψη οι ιδιαιτερότητες του έργου (φύση υλικού, χώροι εκσκαφής και απόθεσης, δρομολόγιο μεταφοράς)."], (β) Ο κάτωθι εκτιθέμενος "Τύπος Β2.1" ο οποίος χρησιμοποιείται στις 5326304/2012 και 5346302/2014 συμβάσεις, πρόκειται δε για το δεύτερο βασικό τύπο που εισηγήθηκε η ανωτέρω Ομάδα Εργασίας, που εφαρμόζεται στις συμβάσεις που δημοπρατήθηκαν μετά την 1.10.2012, χρησιμοποιείται, όμως, με την πρώτη παραλλαγή του, ήτοι συμμετοχή για τα καύσιμα μόνο του δείκτη "ΚΑΥΣΙΜΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ", καθώς τα 3μηνα εκτέλεσης εργασιών για τα οποία εφαρμόζεται, φτάνουν μέχρι την 31.12.2014, (γ) Ο κάτωθι εκτιθέμενος "Τύπος Β2.2" ο οποίος χρησιμοποιείται σε όλες τις επίδικες συμβάσεις και πρόκειται, επίσης, για το δεύτερο ως άνω βασικό τύπο, χρησιμοποιείται, όμως, με τη δεύτερη ως άνω παραλλαγή του, ήτοι συμμετοχή για τα καύσιμα και του δείκτη "ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΚΙΝΗΣΗΣ", καθώς τα 3μήνα εκτέλεσης εργασιών για τα οποία εφαρμόζεται, αρχίζουν από την 01.01.2015 και εφεξής.

Σημειωτέον ότι για τη Σύμβαση 5356303/2015, όπου όχι μόνο τα 3μηνα εκτέλεσης εργασιών, αλλά και τα 3 μήνα εκκίνησης αναθεώρησης είναι μεταγενέστερα της 1.1.2015 οπότε, όπως προαναφέρθηκε, η ΕΛ.ΣΤΑΤ εξέδιδε πλέον τον ξεχωριστό Δείκτη Τιμών Καυσίμων "ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΚΙΝΗΣΗΣ" (ΔΤΠ(ΠΚ)), ο σχετικός μαθηματικός τύπος διαμορφώνεται μόνο με τη συμμετοχή του εν λόγω Δείκτη.

Ενόψει όλων των, ανωτέρω ως εφαρμοστέοι τύποι πρέπει να οριστούν: α) στην υπ' αριθ. 5326304/2012 σύμβαση: (Ακολουθεί η παράθεση των τύπων για κάθε σύμβαση, σύμφωνα με τα ανωτέρω)...Σε όλους τους προδιαληφθέντες τύπους: 1) το (ν) είναι η εξεταζόμενη αναθεωρητική περίοδος, ήτοι το τρίμηνο εκτέλεσης εργασιών, των οποίων αναθεωρείται η τιμή μονάδας, 2) το (Το) είναι η εξεταζόμενη τιμή μονάδας κατά το τρίμηνο εκκίνησης της αναθεώρησης, 3) το (Τν) είναι η αναθεωρημένη τιμή μονάδας (Το), κατά την περίοδο (ν), ήτοι η αναθεωρημένη τιμή μονάδας, η οποία προκύπτει από τον πολλαπλασιασμό της ως άνω τιμής (Το) με τον κατάλληλο συντελεστή αναθεώρησης, ο οποίος αντιστοιχεί στην εκάστοτε αναθεωρητική περίοδο (ν), 4) (α) και (β) είναι συντελεστές που προσδιορίζονται σε κάθε σύμβαση ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του έργου, 5) (ΑΙΓ12) και (Α2Γ12) είναι οι τιμές των κονδυλίων ΑΤΈΟ ΟΔΟ 1123Α και 1123Β που ίσχυαν κατά το Γ' τρίμηνο του έτους 2012, 6) (Α1ο) και (Α2ο) είναι οι τιμές των ίδιων κονδυλίων που ίσχυαν κατά το τρίμηνο εκκίνησης της αναθεώρησης, 7) (ΔΤΚν) είναι ο Γενικός Δείκτης Τιμών Καταναλωτή, που ίσχυε για την περίοδο (ν), ήτοι το τρίμηνο εκτέλεσης εργασιών, των οποίων αναθεωρείται η τιμή μονάδας, 8) (ΔΤΚο) είναι ο Γενικός Δείκτης Τιμών Καταναλωτή, που ίσχυε κατά το τρίμηνο εκκίνησης της αναθεώρησης, 9) (ΔΤΚΓ12) είναι ο Γενικός Δείκτης Τιμών Καταναλωτή, που ίσχυε κατά το Γ' τρίμηνο του έτους 2012, 10) (ΔΤΠ(ΚΑ)ν) είναι ο Δείκτης Τιμών Καυσίμων "ΚΑΥΣΙΜΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ" (ΚΑ) κατά την περίοδο (ν), 11) (ΔΤΠ(ΚΑ)Γ12) είναι ο Δείκτης Τιμών Καυσίμων "ΚΑΥΣΙΜΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ" (ΚΑ) κατά το Γ' Τρίμηνο του έτους 2012, 12) (ΔΤΠ(ΚΑ)ο) είναι ο Δείκτης Τιμών Καυσίμων "ΚΑΥΣΙΜΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ" (ΚΑ) κατά το τρίμηνο εκκίνησης της αναθεώρησης, 13) (ΔΤΠ(ΚΑ)Δ14) είναι ο Δείκτης Τιμών Καυσίμων "ΚΑΥΣΙΜΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ" (ΚΑ) κατά το Δ' Τρίμηνο του έτους 2014, 14) (ΔΤΠ(ΠΚ)ν) είναι ο Δείκτης Τιμών Καυσίμων "ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΚΙΝΗΣΗΣ" (ΠΚ) που ίσχυε κατά την περίοδο (ν), 15) (ΔΤΠ(ΠΚ)Δ14) είναι ο Δείκτης Τιμών Καυσίμων "ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΚΙΝΗΣΗΣ" (ΠΚ) κατά το Δ' Τρίμηνο του έτους 2014 και 16) (ΔΤΠ(ΠΚ)ο) είναι ο Δείκτης Τιμών Καυσίμων "ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΚΙΝΗΣΗΣ" (ΠΚ) κατά το τρίμηνο έναρξης της αναθεώρησης.

Με βάση την εφαρμογή των ως άνω διαλαμβανόμενων μαθηματικών τύπων σε εκάστη των εκτελεσθεισών εργασιών των επίδικων συμβάσεων, που διαλαμβάνονται ανωτέρω στους οικείους "πίνακες εργασιών", σε συνδυασμό με τους συντελεστές αναθεώρησης για εκάστη επίδικη σύμβαση, όπως αυτοί προκύπτουν κατωτέρω από τους οικείους "πίνακες υπολογισμού συντελεστών αναθεώρησης", εξάγονται τα αναθεωρημένα συμβατικά τιμήματα και, ακολούθως τα συνολικά ποσά αναθεώρησης των συμβατικών τιμημάτων των πιστοποιηθεισών εργασιών των οικείων συμβάσεων, που επίσης, προκύπτουν από τους κάτωθι εκτιθέμενους οικείους "πίνακες αναθεωρήσεων", τα οποία ειδικότερα διαλαμβανόμενα χρηματικά ποσά, ουδόλως αμφισβητούνται, αναφορικά με την ορθότητα τους ως αριθμητικά αποτελέσματα των παραπάνω μαθηματικών τύπων, από την εφεσίβλητη ..., εκ του οποίου συνάγεται ότι συνομολογούνιαι αυτά.

Ειδικότερα αναφορικά με τους εν λόγω "πίνακες αναθεωρήσεων" λεκτέα τα ακόλουθα: Οι πίνακες αυτοί με αριθμούς ΙΑ, 2Α και 3Α, αφορούν αντίστοιχα τις επίδικες συμβάσεις 5326304/2012, 5346302/2014 και 5356303/2015 και είναι χωρισμένοι σε οκτώ (8) κάθετες στήλες, οι οποίες περιέχουν τα εξής στοιχεία: 3μηνο Εκτέλεσης Εργασιών : Αναγράφεται το τρίμηνο εντός του οποίου εκτελέστηκαν οι εργασίες, που υπόκεινται σε αναθεώρηση.

Με δεδομένο ότι οι δείκτες του Υπουργείου εκδίδονταν ανά τρίμηνο, οι αναθεωρήσεις λάμβαναν χώρα επίσης ανά τρίμηνο, ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι εν λόγω συντελεστές. που είχαν εν τω μεταξύ εκδοθεί. Σημειωτέον, ότι οι ημερομηνίες σε όλα τα τρίμηνα αυτής της στήλης των Πινάκων είναι μεταγενέστερες του Γ' τρίμηνου του 2012, εφόσον μέχρι τότε η αναθεώρηση γινόταν κανονικά, βάσει της συμβατικής πρόβλεψης της παρ. 5 του άρθρου 8 των ως άνω "Συμφωνητικών" των τριών επίδικων συμβάσεων. 3μηνο Εκκίνησης Αναθεώρησης:

Όπως σημειώνεται και στην όγδοη στήλη των ανωτέρω Πινάκων Εργασιών (υπ' αριθμ. 1, 2 και 3), σε αυτή τη στήλη αναγράφεται το τρίμηνο στο οποίο ανατρέχει η εκκίνηση του υπολογισμού της αναθεώρησης της αντίστοιχης τιμής μονάδας (AT [αρχική τιμή] ή NT [νέα τιμή]). Όπου το τρίμηνο αυτό είναι προγενέστερο ή μεταγενέστερο του χρόνου διενέργειας του εκάστοτε Διαγωνισμού, αυτό οφείλεται και σχετίζεται με τη Νέα Τιμή Μονάδας της αντίστοιχης εργασίας που αναθεωρείται, η οποία λήφθηκε από παρεμφερή εργασία, που είχε τιμολογηθεί σε προγενέστερη ή μεταγενέστερη σύμβαση.

Η διαδικασία αυτή είναι συμβατικά προβλεπόμενη στο άρθρο 10 του τεύχους "Ειδικοί Όροι" κάθε σύμβασης και δεν αμφισβητείται από την εφεσίβλητη, συναγόμενης ομολογίας της προς τούτο. Κωδικοί Αναφοράς Τιμών Μονάδας Εκτελεσθεισών Εργασιών : Σε αυτή τη στήλη αναγράφονται οι κωδικοί αναφοράς είτε των αρχικών συμβατικών τιμών (AT), είτε των τιμών μονάδας νέων εργασιών (NT), ώστε να καταστεί εφικτό να προσδιοριστούν συνοπτικά (σε συνδυασμό και με τα αναγραφόμενα στην πρώτη και τέταρτη στήλη των Πινάκων Εργασιών υπ' αριθμ. 1, 2 και 3) εκείνες οι εκτελεσθείσες εργασίες του συγκεκριμένου 3μήνου εκτέλεσης εργασιών (βλ.

Πρώτη στήλη των Πινάκων Αναθεώρησης), τις οποίες αφορά ο υπολογισμός της αναθεώρησης που ακολουθεί. Τύπος Υπολογισμού Αναθεώρησης : Αναγράφονται οι προαναφερθέντες τρεις μαθηματικοί τύποι "Τύπος Α2.1", "Τύπος Β2.1" και "Τύπος Β2.2", οι οποίοι εν συνεχεία χρησιμοποιούνται τελικά στην αναθεώρηση κάθε μίας από τις επίδικες Συμβάσεις.

Συμβατικό τίμημα (συνολικό) πιστοποιηθεισών εργασιών (καταβληθέντα ποσά σε Ευρώ): Σε αυτή τη στήλη αναγράφεται το συνολικό τίμημα, που καταβλήθηκε στην ... και αντιστοιχεί στις εκτελεσθείσες και πιστοποιηθείσες εργασίες, που περιλαμβάνονται στο αντίστοιχο τρίμηνο εκτέλεσης εργασιών. Σε αυτές τις εργασίες δεν έχουν συνυπολογιστεί εκείνες που δεν υπόκεινται σε αναθεώρηση και δεν έχουν προστεθεί στα σχετικά ποσά, τα χρηματικά ποσά που καταβλήθηκαν γι' αυτές, (βλ εν προκειμένω για τις εργασίες που δεν υπόκεινται σε αναθεώρηση τις σχετικές επισημάνσεις στους Πίνακες Εργασιών υπ' αριθμ. 1, 2 και 3).

Για το λόγο αυτό το γενικό σύνολο (στο τέλος της εν λόγω στήλης) υπολείπεται (κατά τα ανάλογα ποσά των μη αναθεωρητέων εργασιών) από το σύνολο των καταβληθέντων ποσών, που αναγράφεται στο τέλος της οικείας (έκτης) στήλης των Πινάκων Εργασιών. Συντελεστές Αναθεώρησης Συμβατικού Τιμήματος Πιστοποιηθεισών Εργασιών:

Αναγράφονται κατά περίπτωση είκοσι (20) διαφορετικοί συντελεστές, ο τρόπος υπολογισμού των οποίων αποτυπώνεται κατωτέρω με τους "Πίνακες Υπολογισμού Συντελεστών Αναθεώρησης". Αναθεωρημένο Συμβατικό Τίμημα (συνολικό) πιστοποιηθεισών εργασιών σε Ευρώ : Αναγράφεται το συνολικό ποσό, το οποίο θα έπρεπε να είναι τελικά πληρωτέο στην ..., αν εφαρμοστούν οι προαναφερθέντες Τύποι Υπολογισμού Αναθεώρησης (βλ.

Τέταρτη στήλη), οι οποίοι θα δώσουν τους Συντελεστές Αναθεώρησης (βλ. έκτη στήλη σε συνδυασμό κατωτέρω με τους "Πίνακες Υπολογισμού Συντελεστών Αναθεώρησης"). Το ποσό αυτό προκύπτει από το γινόμενο των αριθμών, που αναγράφονται στην πέμπτη και έκτη στήλη (Συμβατικό τίμημα (συνολικό) πιστοποιηθεισών εργασιών) X (Συντελεστές Αναθεώρησης Συμβατικού Τιμήματος Πιστοποιηθεισών Εργασιών).

Ποσό Αναθεώρησης (συνολικό) Συμβατικού Τιμήματος Εργασιών σε Ευρώ: Αναγράφεται το ποσό της αναθεώρησης, το οποίο υπολογίζεται κατά περίπτωση και προκύπτει αν, από τα ποσά της έβδομης στήλης (όπου καταγράφεται το αναθεωρημένο συμβατικό τίμημα, που είναι καταβλητέο στην ...) αφαιρεθούν τα ποσά της πέμπτης στήλης (όπου έχει καταχωρηθεί το πράγματι καταβληθέν στην αντίδικο συμβατικό τίμημα).

Όπου υπάρχει αρνητικό πρόσημο μπροστά από το σχετικό ποσό, αυτό υποδηλώνει ότι η αναθεώρηση ήταν αρνητική για τη συγκεκριμένη περίπτωση και το είδος των αναθεωρούμενων εργασιών, δηλ. η ... έχει εισπράξει τελικά μεγαλύτερο ποσό από το δικαιούμενο, με αποτέλεσμα να οφείλει να επιστρέψει τη διαφορά, που ως σύνολο πλέον αναγράφεται στο τέλος της παρούσας στήλης κάθε "Πίνακα Αναθεώρησης", αντίστοιχα δε όπου το ποσό αυτό δεν έχει αρνητικό πρόσημο, σημαίνει ότι η αναθεώρηση ήταν θετική για εκείνη την περίπτωση και το είδος των αναθεωρούμενων εργασιών, δηλ.

η ... έχει εισπράξει μικρότερο ποσό από το δικαιούμενο. Για την ανεύρεση του τελικού αποτελέσματος τα εν λόγω ποσά συμψήφιζονται με εκείνα με το αρνητικό πρόσημο (της αρνητικής αναθεώρησης). Οι συγκεκριμένοι "ΠΙΝΑΚΕΣ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗΣ" έχουν ως ακολούθως: (Παρατίθενται 3 Πίνακες σε 4 σελίδες). Ακολούθως και ως προς τον υπολογισμό των Συντελεστών Αναθεώρησης, όπως προαναφέρθηκε, παραπομπή στον εφαρμοστέο κάθε φορά συντελεστή γίνεται στην 6η στήλη του οικείου "Πίνακα Αναθεωρήσεων".

Για έκαστο των ως άνω (3) τύπων υπολογισμού αναθεώρησης παρατίθεται κάτωθι πίνακας "Υπολογισμού Συντελεστών Αναθεώρησης", σε στήλες κατά τρόπο, ώστε στην τελευταία στήλη έκαστου, με τον τίτλο "Συντελεστές Αναθεώρησης Συμβατικών Τιμών Μονάδος" να εξάγεται ο συντελεστής αναθεώρησης, ο οποίος θα χρησιμοποιηθεί στην εξίσωση του εκάστοτε χρησιμοποιούμενου Μαθηματικού Τύπου Αναθεώρησης (Α2.1, Β2.1, Β2.2) καταλαμβάνοντας τη θέση που βρίσκεται εντός των αγκυλών.

Ο εκάστοτε "Συντελεστής Αναθεώρησης Συμβατικών Τιμών Μονάδος" συναρτάται τόσο με τα 3 μήνα Εκτέλεσης Εργασιών, όσο και με τα 3 μήνα Εκκίνησης Αναθεώρησης (1η και 2η κάθετη στήλη κάθε πίνακα) και διαφοροποιείται ανάλογα με τους επιμέρους δείκτες (ΔΤΚο, ΔΤΠ(ΚΑ)ο, ΔΤΚν κλπ. της ΕΛΑ.ΣΤΑΤ. ή του ΥΠΕΧΠΔΕ στην περίπτωση του τύπου Α2.1), που μεσολαβούν στις κάθετες στήλες, που παρεμβάλλονται μεταξύ της 2ης κάθετης στήλης "3μηνο Εκκίνησης Αναθεώρησης" και της τελευταίας κάθετης στήλης "Συντελεστές Αναθεώρησης Συμβατικών Τιμών Μονάδος".

Οι δείκτες αυτοί συναρτώνται άλλοτε με τα 3μηνα εκτέλεσης εργασιών και άλλοτε με τα 3μηνα εκκίνησης αναθεώρησης, όπως προκύπτει από την επεξήγηση των σχετικών συμβόλων, που παρατίθεται αμέσως κάτωθι των "Πινάκων Υπολογισμού Συντελεστών Αναθεώρησης". Ο εκάστοτε "Συντελεστής Αναθεώρησης Συμβατικών Τιμών Μονάδος", που θα υπολογιστεί για κάθε 3μηνο Εκτέλεσης Εργασιών (1η στήλη) προκύπτει από την αριθμητική πράξη, που παρατίθεται υπό τη μορφή εξίσωσης στην επικεφαλίδα της τελευταίας κάθετης στήλης κάθε πίνακα και η οποία ταυτίζεται με την αριθμητική πράξη, που αποτυπώνεται εντός των αγκυλών καθενός από τους παραπάνω Μαθηματικους Τύπους Αναθεώρησης.

εφόσον στη θέση των συμβόλων/δεικτών εισαχθούν τα αντίστοιχα νούμερα, που παρατίθενται στις οικείες κάθετες στήλες των επιμέρους δεικτών. Έτσι, η μαθηματική πράξη που απομένει για τον υπολογισμό της αναθεωρημένης τιμής μονάδος (Τν) κάθε επιμέρους εργασίας, συνίσταται στον πολλαπλασιασμό της (υπό αναθεώρηση) συμβατικής τιμής (Το), που έχει ήδη καταβληθεί στην ...

για εκείνη την επιμέρους εργασία επί (X) τον "συντελεστή αναθεώρησης", που έχει υπολογισθεί κατά τα ανωτέρω. Οι εν λόγω "Πίνακες Υπολογισμού Συντελεστών Αναθεώρησης" έχουν ως ακολούθως:... (Παρατίθενται σε πέντε σελίδες τρεις πίνακες υπολογισμού συντελεστών αναθεώρησης αντίστοιχοι κάθε σύμβασης). Κατ' ακολουθίαν όλων των ανωτέρω, προκειμένου να προκύψει το τελικό αποτέλεσμα, ήτοι ο καθορισμός του συνολικού ποσού της αναθεώρησης, πρέπει στους ως άνω "Πίνακες Αναθεωρήσεων" υπ' αριθ.

ΙΑ, 2Α και 3 A να εισαχθούν οι σχετικοί αριθμητικοί συντελεστές αναθεώρησης στη συναφή 6η κάθετη στήλη (Συντελεστές Αναθεώρησης Συμβατικού Τιμήματος Πιστοποιηθεισών Εργασιών), ανάλογα με το 3μηνο Εκτέλεσης Εργασιών που αφορά έκαστος. Το γινόμενο των αριθμητικών αυτών συντελεστών και των χρηματικών ποσών που παρατίθενται στην πέμπτη κάθετη στήλη [τίμημα (συνολικό) πιστοποιηθεισών εργασιών (καταβληθέντα ποσά)], αποτελεί το συνολικό αναθεωρημένο πλέον συμβατικό τίμημα που δικαιούται να εισπράξει η ..., το οποίο και παρατίθεται στην οικεία 7η κάθετη στήλη [Συμβατικό Τίμημα (συνολικό) πιστοποιηθεισών εργασιών]..

Στη συνέχεια, η προκύπτουσα αριθμητική διαφορά μεταξύ των δύο αυτών ποσών, ήτοι των όντως καταβληθέντων [5° κάθετη στήλη] και εκείνων που πράγματι δικαιούται να εισπράξει η ..., ήτοι των αναθεωρημένων συμβατικών ποσών της ως άνω 7ης κάθετης στήλης, αποτελεί το καθαρό ποσό της αναθεώρησης, το οποίο αποτυπώνειαι στην τελευταία (8η) κάθετη στήλη έκαστου εκ των τριών "Πινάκων Αναθεώρησης".

Κατά τα προαναφερθέντα, σε όσες περιπτώσεις υπάρχει αρνητικό πρόσημο μπροστά από αυτό το ποσό, αυτό υποδηλώνει ότι η αναθεώρηση ήταν αρνητική για τη συγκεκριμένη περίπτωση και το είδος των αναθεωρούμενων εργασιών, ήτοι η ... έχει εισπράξει τελικά μεγαλύτερο ποσό από το δικαιούμενο, με αποτέλεσμα να οφείλει, να επιστρέψει τη διαφορά, που ως σύνολο πλέον αναγράφεται στο τέλος της όγδοης στήλης κάθε "Πίνακα Αναθεώρησης" αντίστοιχα δε, όπου το ποσό αυτό δεν έχει αρνητικό πρόσημο, σημαίνει ότι η αναθεώρηση ήταν θετική για εκείνη την περίπτωση και το είδος των αναθεωρούμενων εργασιών, δηλ η ...

έχει εισπράξει μικρότερο ποσό από το δικαιούμενο. Για την ανεύρεση του τελικού αποτελέσματος τα ποσά με το αρνητικό πρόσημο συμψηφίζονται με τα αντίστοιχα της θετικής αναθεώρησης. Από το σύνολο των ανωτέρω διενεργηθέντων υπολογισμών προκύπτει ότι: 1) για την απ' αριθ. 5326304/2012 σύμβαση καταβλήθηκαν πέραν του οφειλομένου ποσού, συνολικά 34.049,50 ευρώ( 1.972.805,90 - 17.638.756,40) 2) για την απ' αριθ. 5346302/2014 σύμβαση καταβλήθηκαν πέραν του οφειλομένου ποσού, συνολικά 261.663,10 ευρώ (8.648.95101 - 8.387.288,91) και 3) για την υπ' αριθ. 5356303/2015 σύμβαση καταβλήθηκαν πέραν του οφειλομένου ποσού, συνολικά 135.254,72 ευρώ (7.963.814,20 - 7.828.559,48) και ως εκ τούτου από την παραπάνω αιτία υφίσταται διαφορά συνολικού ύψους 730.967,32 ευρώ (334.049,50 + 261.663,10 + 135.254,72), μεταξύ του εκ μέρους της ΔΕΗ συνολικώς καταβληθέντος, μέχρι τη συζήτηση της κρινόμενης έφεσης στην ..., συμβατικού τιμήματος, για τις επίδικες συμβάσεις και εκείνου που πράγματι δικαιούται η τελευταία να εισπράξει μετά την ολοκλήρωση της αναθεώρησης των συμβατικών τιμών, βάσει των προεκτεθέντω..

Συνεπώς, η ΔΕΗ έχει αξίωση σε βάρος της ... προς επιστροφή μέρους της αμοιβής, που ήδη της έχει καταβάλει εκ συνολικού ποσού 730.967,32 ευρώ. Επιπροσθέτως, η εκκαλούσα με τον υπό στοιχείο (Γ7) λόγο έφεσης. όπως εκτιμάται αυτός, παραπονείται για το ότι η εκκαλουμένη απόφαση έσφαλε και η κρίση της πρέπει να διορθωθεί, κατά το μέρος που απέρριψε, κατά τα ως άνω εκτιθέμενα, εν μέρει το αγωγικό κονδύλι, που αφορά συνολικό ποσό 334.049,50 ευρώ για τις αναθεωρήσεις που αφορούν τις συμβατικές τιμές της υπ' αριθ. 5326304/2012 σύμβασης ως μη νόμιμο, κρίνοντας αυτό ως νόμιμο μόνον κατά το ποσό των 317.005,94 ευρώ, με το σκεπτικό ότι λόγω εσφαλμένων υπολογισμών της ιδίας (εκκαλούσας) στον περιλαμβανόμενο στην αγωγή πίνακα υπό στοιχ.

Β' με τίτλο "Συντελεστές που προκύπτουν από τον τύπο Α2.1", στη σελ. 65 του αγωγικού δικογράφου, υπολογίζονται εσφαλμένα οι αντίστοιχοι συντελεστές της αιτούμενης αναθεώρησης και δη στην πρώτη γραμμή του πίνακα υπολογίζεται ο συντελεστής σε 0,99356389 αντί του ορθού 1,02120103, στη δεύτερη γραμμή σε 0,98743308 αντί του ορθού 1,0150521 και στην τρίτη γραμμή σε 0,99972495 αντί του ορθού 1,02778364, γεγονός που προκύπτει από την πραγματοποίηση των αντίστοιχων υπολογισμών, με βάση τον προτεινόμενο από την ίδια (εκκαλούσα - ενάγουσα) τύπο, ενώ στην πραγματικότητα το τελικό αποτέλεσμα της εξίσωσης που αναγράφεται στον παραπάνω πίνακα, που περιέχεται στο αγωγικό δικόγραφο και δη στην τελευταία κάθετη στήλη υπό τον τίτλο "Συντελεστές Αναθεώρησης Συμβατικών τιμών Μονάδας" είναι ορθό, το δε πρόβλημα δημιουργήθηκε καθότι εκ παραδρομής της ιδίας τέθηκαν στο αγωγικό δικόγραφο εσφαλμένα νούμερα. 1) στον ΓΔΤΚ του Γ' Τριμήνου του 2012, ο οποίος πραγματικά είναι 109,036 αντί του τεθέντος εσφαλμένου 107,610, 2) στον ΔΤΚ του Γ' Τριμήνου του 2012, ο οποίος πραγματικά είναι 174,530 αντί του τεθέντος εσφαλμένου 162,360.

Ως προς το συγκεκριμένο λόγο έφεσης, λεκτέα τα ακόλουθα: Από την επισκόπηση των προαναφερόμενων δεικτών και δη του Γενικού Δείκτη Τιμών Καταναλωτή και του Δείκτη Τιμών Καυσίμων "Καύσιμα Αυτοκινήτου", που ίσχυαν κατά το Γ' Τρίμηνο του έτους 2012, σαφώς προκύπτει ότι στο Γ' Τρίμηνο του 2012, αυτοί ανέρχονταν στις τιμές (109,036) και (174,530) αντίστοιχα και όχι στις τεθείσες εκ προφανούς παραδρομής στο αγωγικό δικόγραφο και μόνον, τιμές (107,610) και (162,360), κατά δε τη διενέργεια από το παρόν Δικαστήριο των συναφών μαθηματικών υπολογισμών με τις ως άνω σχετικές τιμές, οι οποίες και είναι οι ορθές, τα εξαχθέντα αποτελέσματα συμφωνούν με εκείνα των διενεργηθεισών εξισώσεων από την ενάγουσα - εκκαλούα, έτσι ώστε κατ' αποτέλεσμα, τα τελικώς εξαχθέντα από εκείνη αριθμητικά αποτελέσματα να παρίστανται ορθά, καθότι διέλαβε για τη διενέργεια των σχετικών υπολογισμών της για την εξαγωγή των σχετικών ορθών αποτελεσμάτων, τις πραγματικές ως άνω τιμές, πλην όμως, αυτές αποτυπώθηκαν εκ παραδρομής εσφαλμένα στο αγωγικό δικόγραφο, Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω το σχετικό αγωγικό κονδύλια, που αφορά το εκ των παραπάνω διαλαμβανομένων, συνολικό ποσό 334.049,50 ευρώ για τις αναθεωρήσεις που αφορούν τις συμβατικές τιμές της υπ' αριθ. 5326304/2012 σύμβασης, είναι νόμιμο στο σύνολο του, η δε εκκαλουμένη απόφαση, κατ' αποτέλεσμα έσφαλε που έκρινε αυτό, κατά τα παραπάνω εκτιθέμενα εν μέρει μη νόμιμο και πρέπει να γίνει δεκτός και ο σχετικός λόγος έφεσης ως κατ' ουσίαν βάσιμος.

Περαιτέρω, από το ίδιο ως άνω αποδεικτικό υλικό αποδείχθηκε ότι κατ' εφαρμογή του άρθρου 7 των συμφωνητικών των επίδικων συμβάσεων η ... παρέδωσε στη ΔΕΗ, μεταξύ άλλων, τις ακόλουθες εγγυητικές επιστολές, εκδόσεως του ΤΣΜΕΔΕ, ως εγγύηση για την καλή εκτέλεση των επίδικων έργων και την τήρηση των όρων των επίδικων συμβάσεων, οι οποίες, με βάση το άρθρο 22 παρ. 5 στοιχ. 5.5 των γενικών όρων των επίδικων συμβάσεων, ορίστηκε ότι θα επιστραφούν στην Τράπεζα (εν προκειμένω στο ΤΣΜΕΔΕ) μετά την οριστική παραλαβή των έργων, εκτός αν υπήρχαν οικονομικές απαιτήσεις της ΔΕΗ κατά της ...: 1) την υπ' αριθ. 1597877/24.4.2013, αρχικού ποσού 1.337.087,00 ευρώ και σημερινής αξίας, μετά από διαδοχικές μειώσεις, ποσού 340.000 ευρώ, που αφορούσε το ως άνω υπό στοιχ.

α' έργο...2) την υπ' αριθ. 1665404/11.43.2015, ποσού 540.000,00 ευρώ, που αφορούσε το ως άνω υπό στοιχ. α' έργο, η οποία έχει ήδη επιστραφεί στην ......3) την υπ' αριθ. 1645085/30.7.2014, αρχικού ποσού 665.304 ευρώ, που αφορούσε το ως άνω υπό στοιχ. β' έργο, η οποία έχει ήδη επιστραφεί στην ......4) την υπ' αριθ. 1682918/6.10.2015, ποσού 259.468,56 ευρώ, που αφορούσε επίσης το ως άνω υπό στοιχ.

β' έργο, 5) την υπ' αριθ. 1678803/11.8.2015, ποσού 417.138 ευρώ, που αφορούσε το ως άνω υπό στοιχ. γ' έργο και έχει ήδη επιστραφεί στην ......και 6) την υπ' αριθ. 1715447/19.10.2016, αρχικού ποσού 250.282,80 ευρώ και σημερινής αξίας, μετά από μείωση του ποσού της, 180.000 ευρώ, που αφορούσε το ως άνω υπό στοιχ. γ' έργο. Σημειωτέον ότι η ... απέστειλε στην ΔΕΗ: 1) την υπ' αριθ.

πρωτ. 7166/24.5.2016 αίτησή της, με την οποία ζητούσε την επιστροφή των εγγυητικών επιστολών που αφορούσαν τις ως άνω υπό στοιχ. α και β συμβάσεις, ήτοι των ως άνω υπ' αριθ. 1597877/24.4.2013, 1645085/30.7.2014 και 1682918/6.10.2015 εγγυητικών επιστολών [καθότι η ανωτέρω υπ' αριθ. 1665404/11.43.2015 είχε ήδη επιστραφεί], χωρίς να λάβει απάντηση εντός 90 ημερών, γεγονός που κατά τους όρους των επίδικων συμβάσεων (άρθρο 42 παρ. 2.3 των γενικών όρων των συμβάσεων) ερμηνεύεται από τα μέρη ως αρνητική απάντηση της ΔΕΗ στο αντίστοιχο αίτημα και 2) την υπ' αριθ.

πρωτ. 10452/4.8.2017 αίτησή της, με την οποία ζητούσε την επιστροφή των ως άνω αναφερόμενων υπ' αριθ. 1678803/11.8.2015 και 1715447/19.10.2016 εγγυητικών επιστολών, οι οποίες αφορούσαν την παραπάνω υπό στοιχ. γ' σύμβαση, η δε ΔΕΗ με το υπ' αριθ. 12003/12.9.2017 έγγραφό της επέστρεψε την ως άνω υπ' αριθ. 1678803/11.8.2015 εγγυητική επιστολή και με το υπ' αριθ. 12567/18.9.2017 έγγραφό της απάντησε κατά τα λοιπά στη σχετική αίτηση της ..., αναφέροντας ότι δεν συντρέχει περίπτωση επιστροφής εγγυητικών επιστολών, επειδή υπήρχαν μεταξύ τους οικονομικές εκκρεμότητες.

Κατόπιν αυτών προκύπτει ότι εκ των ανωτέρω εγγυητικών επιστολών στα χέρια της ΔΕΗ βρίσκονται οι ως άνω υπό στοιχεία (1, 4, 6), ήτοι οι υπ' αριθ. 1597877/24.4.2013,1682918/6.10.2015 και 1715447/19.10.2016, συνολικής σημερινής αξίας 779.468,56 ευρώ, ενώ έχουν επιστραφεί στην ... οι υπό στοιχεία (2, 3, 5) υπ' αριθ. 1665404/11.43.2015, 1645085/30.7.2014 και 1678803/11.8.2015 εγγυητικές επιστολές.

Επομένως και ενόψει του ότι κατά τα ανωτέρω, προκύπτει ότι η ΔΕΗ έχει αξίωση σε βάρος της ... προς επιστροφή μέρους της αμοιβής, που ήδη της έχει καταβάλει, για τις επίδικες συμβάσεις συνολικού ποσού 730.967,32 ευρώ, προκύπτει η ύπαρξη των πρσβλεπομένων στο άρθρο 22 παρ. 5 στοιχ. 5.5 των γενικών όρων αυτών (επίδικων συμβάσεων) οικονομικών απαιτήσεων της ΔΕΗ σε βάρος της ..., εκ των οποίων δικαιολογείται η μη επιστροφή των ως άνω υπό στοιχεία (1,4,6) εγγυητικών επιστολών εκδόσεως του ΤΣΜΕΔΕ στην τελευταία, οι οποίες είχαν δοθεί ως εγγύηση για την καλή εκτέλεση των επίδικων έργων και την τήρηση των όρων των επίδικων συμβάσεων.

Συνακόλουθα δεν οφείλεται εκ της ίδιας αιτίας και οποιαδήποτε περαιτέρω αποζημίωση αναφορικά με τα έξοδα, στα οποία προέβη η ... και αφορούν τις εν λόγω εγγυητικές επιστολές". Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο έκανε δεκτή την έφεση της αναιρεσίβλητης ΔΕΗ, εξαφάνισε την εκκαλουμένη υπ' αρ. 2118/2020 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, το οποίο α) είχε κάνει εν μέρει δεκτή την αγωγή της αναιρεσείουσας κατά της αναιρεσίβλητης, υποχρεώνοντας την εναγόμενη ΔΕΗ να παραδώσει στην ενάγουσα ...

τις υπ' αριθ. 1597877/24.4.2013, 1682918/6.10.2015 και 1715447/19.10-2016 εγγυητικές επιστολές εκδόσεως ΤΣΜΕΔΕ, συνολικής αξίας 779.468,56 ευρώ και αναγνωρίζοντας ότι η εναγόμενη ΔΕΗ οφείλει να καταβάλει νομιμοτόκως στην ενάγουσα ... το ποσό των 449,83 ευρώ, και β) είχε απορρίψει την αντίθετη αγωγή της αναιρεσίβλητης κατά της αναιρεσείουσας, στη συνέχεια δε, κρατώντας και δικάζοντας την υπόθεση, απέρριψε την αγωγή της αναιρεσείουσας, ενώ έκανε δεκτή την αγωγή της αναιρεσίβλητης, καθόρισε, σύμφωνα με το ανωτέρω περιεχόμενο της απόφασης, τους μαθηματικούς τύπους, που πρέπει να χρησιμοποιηθούν στις τρεις επίδικες συμβάσεις, κατά το άρθρο 8 παρ. 5 αυτών, προκειμένου να γίνει η αναθεώρηση των τιμών μονάδας, μετά το προκύψαν επιγενόμενο κενό στο άρθρο αυτό των συμβάσεων και αναγνώρισε ότι η αναιρεσείουσα υποχρεούται να καταβάλει νομιμοτόκως στην αναιρεσίβλητη το ποσό των 730.967,32 ευρώ, που προέκυψε ως οφειλή της, μετά την αναθεώρηση.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο και κατά το μέρος που δέχθηκε α) ότι στις τρεις επίδικες συμβάσεις έργου για την διακίνηση λιγνίτη και αγόνων-στείρων υλικών, από τα αναφερόμενα στην σύμβαση ορυχεία της αναιρεσίβλητης, τις οποίες συμβάσεις είχε συνάψει αυτή ως εργοδότης με την αναιρεσείουσα ως εργολάβο, προέκυψε, μετά τη σύναψή τους, ακούσιο κενό στο άρθρο 8 παρ. 1, 5 και 6 των συμβάσεων αυτών, που προέβλεπε τη μηνιαία αναθεώρηση των συμβατικών τιμών και των τιμών μονάδος νέων εργασιών των συμβάσεων, με βάση τον ειδικότερα αναφερόμενο στο άρθρο αυτό τύπο αναθεώρησης για κάθε σύμβαση και για κάθε ένα από τα αναφερόμενα εκεί στοιχεία των συμβάσεων (άγονα-στείρα υλικά, λιγνίτη και μηχανήματα), στον οποίο τύπο περιλαμβάνονταν και οι συντελεστές Α1- Α10 και Α2- Α20, που αντιστοιχούν στους δείκτες τιμών των κονδυλίων ΑΤΕΟ ΟΔΟ 1123Α και ΑΤΕΟ ΟΔΟ 1123Β, οι οποίοι λαμβάνονται από τους ειδικούς μηχανογραφικούς πίνακες, που εκδίδει το Υπουργείο ΥΠΟΜΕΔΙ, β) ότι το κενό αυτό προέκυψε, επειδή η προβλεπόμενη από το άρθρο 54 παρ. 16 του κ.ν. 3669/2008 Επιτροπή Διαπίστωσης Τιμών Δημοσίων Έργων (ΕΔΤΔΕ) έπαυσε, μετά το τρίτο τρίμηνο του έτους 2012, να εκδίδει τα Πρακτικά Διαπίστωσης Τιμών, που αναφέρονται στην παρ. 17 του ιδίου άρθρου και στα οποία περιλαμβάνονται και τα ανωτέρω στοιχεία ΑΤΕΟ ΟΔΟ 1123Α και ΑΤΕΟ ΟΔΟ 1123Β και, παράλληλα, στις επίδικες συμβάσεις δεν περιλαμβανόταν ρύθμιση για τον τρόπο αναθεώρησης των τιμών, αν συνέβαινε το γεγονός αυτό και γ) ότι το κενό αυτό στις συμβάσεις, όπως αυτές ερμηνεύονται κατά την αληθινή βούληση των μερών κατά τη σύναψή τους και κατά την καλή συναλλακτική πίστη και τα συναλλακτικά ήθη, όπως συνάγεται από τη φύση της δικαιοπραξίας, τον δικαιοπρακτικό σκοπό της και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες έγιναν οι δηλώσεις βουλήσεως των διαδίκων, πρέπει να καλυφθεί, με βάση τη βούληση, ως προς το συγκεκριμένο ζήτημα, των συμβληθεισών εταιρειών, που ήταν "να ακολουθούν σε όλη τη διάρκεια αυτών την πορεία εκείνων των ειδικότερων τιμών - δεικτών, που αποτελούσαν κάθε φορά τη βάση για τον σχηματισμό και την έκδοση των ως άνω συγκεκριμένων δεικτών ΑΤΕΟ ΟΔΟ 1123Α και ΑΤΕΟ ΟΔΟ 1123Β, βάσει των οποίων αναθεωρούντο ακολούθως οι συμβατικές τιμές, έτσι ώστε και μετά την ανωτέρω παύση έκδοσης των εν λόγω δεικτών, η ίδια βούληση σαφώς και πρέπει να αναζητηθεί εντός του αυτού πλαισίου, ήτοι στην εύρεση εκείνων των ειδικότερων τιμών που θα ακολουθούν την αυτή πορεία, με εκείνες που αποτελούσαν τη βάση για την εξαγωγή των δεικτών ΑΤΕΟ ΟΔΟ 1123Α και ΑΤΕΟ ΟΔΟ 1123Β", δηλαδή "να ακολουθείται κατά τη διάρκεια των επιδίκων συμβάσεων, η πορεία ...

των δύο δεικτών ΑΤΕΟ ΟΔΟ 1123Α και ΑΤΕΟ ΟΔΟ 1123Β προκειμένου να αναθεωρούνται οι επίδικες συμβάσεις", και όχι, όπως δέχθηκε η εκκαλούμενη απόφαση και ισχυρίζεται και η αναιρεσείουσα, να ακολουθεί η αναθεώρηση των συμβατικών τιμών τα πρότυπα των δημοσίων έργων και, συνακόλουθα, να ισχύσει και για τις επίδικες συμβάσεις ό,τι ίσχυσε για τις αντίστοιχες συμβάσεις δημοσίων έργων κατ' άρθρο 153 παρ. 23 του ν. 4412/2016, όπως αντικαταστάθηκε με την παρ. 36 του άρθρου 22 του ν. 4441/2016, και άρα αυτή να είναι μηδενικού ποσού (κατά το μέρος αυτό το Εφετείο), ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις, εφαρμοστέες στην προκειμένη περίπτωση, ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 173 και 200 Α.Κ., γιατί αντίθετα από ό,τι υποστηρίζει η αναιρεσείουσα, το ανωτέρω, μη αμφισβητούμενο από την ίδια, κενό στις συμβάσεις, σύμφωνα με την αληθινή βούληση των διαδίκων κατά τη σύναψή τους και την καλή συναλλακτική πίστη και τα συναλλακτικά ήθη, πρέπει να καλυφθεί κατά τον ανωτέρω τρόπο που δέχθηκε και το Εφετείο, ενόψει και των ουσιαστικών παραδοχών του: 1) ότι στις επίδικες συμβάσεις η αναιρεσίβλητη ΔΕΗ, η οποία μετά το π.δ. 360/1991 εξήλθε από τον δημόσιο τομέα και δεν εφαρμόζονται γι' αυτήν οι ισχύουσες κάθε φορά διατάξεις για τα δημόσια έργα, δεν υπήρξε ευθεία παραπομπή στις κάθε φορά ισχύουσες για τα δημόσια έργα διατάξεις, ώστε να τύχει εφαρμογής ο επικαλούμενος από την αναιρεσείουσα τρόπος ερμηνείας της σύμβασης και κάλυψης του κενού της, αλλά αντίθετα περιλαμβάνεται στις συμβάσεις αυτές διαφορετικός τύπος υπολογισμού της αναθεώρησης, από τον αναφερόμενο στον ισχύοντα κατά τον χρόνο κατάρτισης των συμβάσεων νόμο για τα δημόσια έργα, και διαφορετικός τύπος για κάθε ειδικότερο στοιχείο κάθε σύμβασης (άγονα-στείρα υλικά, λιγνίτης και μηχανήματα), η μόνη δε παραπομπή που γίνεται στις συμβάσεις είναι στους συντελεστές ΑΤΕΟ ΟΔΟ 1123Α και ΑΤΕΟ ΟΔΟ 1123Β, προκειμένου να διασφαλισθεί η αντικειμενικότητα της αναθεώρησης, αφού η διαπίστωση των τιμών των δεικτών αυτών ανά τρίμηνο γινόταν από υπαγόμενη στο Υπουργείο ΠΕΧΩΔΕ Επιτροπή, 2) Η υποστηριζόμενη από την αναιρεσείουσα ερμηνεία αντίκειται στην καλή συναλλακτική πίστη, αφού ουσιαστικά οδηγεί στην έλλειψη αναθεώρησης των τιμών των συμβάσεων, ενώ η αναθεώρηση αυτή είχε συμφωνηθεί με τη σύμβαση να γίνει με συγκεκριμένο τρόπο.

Επομένως, οι δεύτερος, τρίτος, τέταρτος και πέμπτος λόγοι αναίρεσης, εξεταζόμενοι ως σύνολο, με τους οποίους η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την ανωτέρω πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθμό 1 (και όχι και 19, κατά τη νοηματική εξέταση των λόγων) του ΚΠολΔ, είναι αβάσιμοι.

Περαιτέρω όμως το Εφετείο, αναφορικά με τον υπολογισμό της αναθεώρησης των τιμών των τριών ένδικων συμβάσεων, παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 173 και 200 Α.Κ., τις οποίες εσφαλμένα ερμήνευσε και δεν εφάρμοσε, καίτοι, κατά τα ανωτέρω, ήσαν εφαρμοστέες στην προκείμενη περίπτωση, καθώς και τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 288 Α.Κ.

και 54 παρ. 22-28 κ.ν. 3669/2008, που προστέθηκαν με το άρθρο 70 παρ. 2 ν. 4313/2014, τις οποίες εσφαλμένα εφάρμοσε, ενώ αυτές δεν ήταν εφαρμοστέες, καθόσον το πόρισμα, στο οποίο κατέληξε με την προσβαλλόμενη απόφασή του, δεν είναι σύμφωνο με τα κριτήρια που θέτουν οι ανωτέρω ερμηνευτικοί κανόνες, οδηγούμενο έτσι σε εσφαλμένο υπολογισμό της αναθεώρησης των τιμών, άρα και του ποσού που τελικά επιδίκασε στην αναιρεσίβλητη.

Και τούτο διότι, το Εφετείο, αντί να προσδιορίσει, προς κάλυψη του διαπιστωθέντος κενού εκάστης σύμβασης, τις τιμές των ΑΤΕΟ ΟΔΟ 1123Α και ΑΤΕΟ ΟΔΟ 1123Β για τον μετά το τρίτο τρίμηνο του έτους 2012 χρόνο, εκτιμώντας, όπως θα έπρεπε, σύμφωνα με την ορθή κατά τα ανωτέρω ερμηνεία στην οποία προέβη, τις προσκομισθείσες ενώπιόν του αποδείξεις και λαμβάνοντας υπόψη προς τούτο κάθε πρόσφορο στοιχείο, όπως θα έκανε η Επιτροπή της παρ. 16 κ.ν. 3669/2008, κατ' εφαρμογή της παρ. 17 του κ.ν.

αυτού, συνεπώς και τον αναφερόμενο στην απόφασή του πίνακα 1, ο οποίος περιλαμβάνει τους Δείκτες Τιμών Καταναλωτή και τους Δείκτες Τιμών Καυσίμων που έχει εκδώσει η ΕΛΣΤΑΤ, καθώς και τους συντελεστές ΑΤΕΟ ΟΔΟ 1123Α και ΑΤΕΟ ΟΔΟ 1123Β κατά το χρονικό διάστημα από το πρώτο τρίμηνο του έτους 2002 έως το τρίτο τρίμηνο του έτους 2012, όπως και τα προσκομιζόμενα από τις διαδίκους εταιρείες στοιχεία για τον μετά το τρίτο τρίμηνο του έτους 2012 και μέχρι την ολοκλήρωση των εργασιών κάθε σύμβασης χρόνο, υποκαθιστώντας έτσι ουσιαστικά την Επιτροπή, που σταμάτησε να επιτελεί το έργο αυτό, και ακολούθως να θέσει τις τιμές αυτές στην αντίστοιχη θέση των συμφωνηθέντων με τις συμβάσεις τύπων αναθεώρησης συντελεστών ΑΤΕΟ ΟΔΟ 1123Α και ΑΤΕΟ ΟΔΟ 1123Β, ξεχωριστά για τα άγονα-στείρα υλικά, τον λιγνίτη και τα μηχανήματα και να εξάγει το τελικό αποτέλεσμα της αναθεώρησης, με βάση το οποίο αναλόγως, είτε η αναιρεσείουσα θα έχει υποχρέωση να επιστρέψει στην αναιρεσίβλητη το επιπλέον ποσό που εισέπραξε ως εργολαβικό αντάλλαγμα, είτε η αναιρεσίβλητη θα έχει υποχρέωση να επιστρέψει τις εγγυητικές επιστολές καλής εκτέλεσης των έργων, που της είχε δώσει η αναιρεσείουσα, κατά το μέρος που αυτές υπερβαίνουν το ποσό, που της οφείλει η αναιρεσείουσα μετά την αναθεώρηση, παρ' όλα αυτά, κατ' αντίθεση με όσα αρχικά δέχθηκε, δεν προέβη, προς κάλυψη του κενού της σύμβασης και προσδιορισμό του ποσού της αναθεώρησης, στην ανωτέρω, σύμφωνη με την αληθινή βούληση των μερών και την καλή συναλλακτική πίστη σε συνδυασμό με τα συναλλακτικά ήθη, εφαρμογή των άρθρων 173 και 200 Α.Κ., η οποία θα ήταν σύμφωνη και με την ορθή απόφανσή του περί μη εφαρμογής των διατάξεων για τα δημόσια έργα, αλλά αντίθετα, αντί για την ως άνω επιβαλλόμενη συμπλήρωση του κενού, προέβη σε τροποποίηση των συμβάσεων και μάλιστα και σε στοιχεία αυτών, στα οποία δεν διαπίστωσε κενό, ούτε δε και υπήρχε τέτοιο κατά τις ουσιαστικές παραδοχές του, επιβάλλοντας έτσι στα μέρη αντί ερμηνείας της σύμβασης κατά τα άρθρα 173, 200 Α.Κ.

ετερόνομη μεταβολή του περιεχομένου της κατά το άρθρο 288 Α.Κ., και εφαρμόζοντας, αντιφατικά προς τις αρχικές παραδοχές του ότι δεν εφαρμόζονται γενικά στις επίδικες συμβάσεις οι διατάξεις για τις συμβάσεις δημοσίων έργων, και τις παρ. 22-28 του κ.ν. 3669/2008, όπως αυτές προστέθηκαν με τον ν. 4113/2014. Ειδικότερα το Εφετείο, αντί να χρησιμοποιήσει τους αναφερόμενους σε κάθε επίδικη σύμβαση τύπους αναθεώρησης, για το συγκεκριμένο περιεχόμενο των οποίων δεν διαπίστωσε κενό, οι οποίοι αφ' ενός είναι ξεχωριστοί για κάθε στοιχείο της σύμβασης (άγονα-στείρα υλικά, λιγνίτης και μηχανήματα) και αφ' ετέρου περιέχουν και διαφορετικούς συντελεστές υπολογισμού των δεικτών ΑΤΕΟ ΟΔΟ 1123Α και ΑΤΕΟ ΟΔΟ 1123Β, όχι μόνο για κάθε στοιχείο, αλλά και για το ίδιο στοιχείο στις διαφορετικές συμβάσεις, προβαίνει, υιοθετώντας το πόρισμα της ομάδας εργασίας της αναιρεσίβλητης, το οποίο όμως, σύμφωνα με τις ουσιαστικές παραδοχές του, αποτελούσε πρόταση τροποποίησης και όχι ερμηνείας των συμβάσεων προς την αναιρεσείουσα και τις λοιπές αναδόχους, στις συμβάσεις των οποίων υπήρχε αντίστοιχο κενό, πρόταση που όμως δεν αποδέχθηκε η αναιρεσείουσα, σε μια κατ' επίφασιν ερμηνεία των άρθρων 173 και 200 Α.Κ., η οποία όμως είναι αντίθετη στην αληθινή βούληση των μερών κατά την κατάρτιση των συμβάσεων και αντίθετη στην καλή συναλλακτική πίστη και τα συναλλακτικά ήθη, αφού δεν πρόκειται για ερμηνεία της σύμβασης, αλλά στην πραγματικότητα τροποποιείται, με αυτήν, η σύμβαση με την υιοθέτηση ενός καινούργιου μοναδικού τύπου αναθεώρησης με ενιαία χαρακτηριστικά και για τις τρεις συμβάσεις και με μόνη διαφοροποίηση τη μη προβλεπόμενη στις συμβάσεις διάκριση ανάλογα με το εάν οι συμβάσεις δημοπρατήθηκαν πριν ή μετά την 1/10/2012.

Επομένως οι ίδιοι ανωτέρω δεύτερος, τρίτος, τέταρτος και πέμπτος λόγοι αναίρεσης, εξεταζόμενοι ως σύνολο, κατά το μέρος τους, με το οποίο η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την ανωτέρω από το άρθρο 559 αρ. 1 (όχι δε και 19) ΚΠολΔ πλημμέλεια, είναι βάσιμοι.

Κατόπιν αυτού, χωρίς να ερευνηθούν οι λοιποί λόγοι αναίρεσης, η εξέταση των οποίων παρέλκει, γιατί καλύπτονται από την αναιρετική εμβέλεια των παραπάνω λόγων που κρίθηκαν βάσιμοι, πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το ανωτέρω μέρος της, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω συζήτηση στο ίδιο δικαστήριο, που την εξέδωσε, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 Κ. Πολ. Δ.), να διαταχθεί η απόδοση του παράβολου της αναίρεσης στην αναιρεσείουσα (άρθρο 495 παρ.3 Κ. Πολ. Δ. και να καταδικασθεί η αναιρεσίβλητη, λόγω της ήττας της, στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσείουσας, που παραστάθηκε και κατέθεσε προτάσεις, κατά παραδοχή του σχετικού αιτήματός της (άρθρα 176, 183, 191 παρ.2 Κ. Πολ. Δ.)

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ -

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 218/2022 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών, κατά το μέρος που αναφέρεται στο σκεπτικό.

-

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το ανωτέρω μέρος της, προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, που εξέδωσε την αναιρεθείσα απόφαση, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που εξέδωσαν την απόφαση.

-Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου της αναίρεσης στην αναιρεσείουσα. Και -

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε τρείς χιλιάδες (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 8 Απριλίου 2024.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 21 Ιουνίου 2024.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ