Supreme Court allows appeal against appellate court decision due to insufficient reasoning on non-participation in tort.

Απόφαση 917 / 2021 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 917/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2 Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Αποστολάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Θεόδωρο Κανελλόπουλο, Αικατερίνη Κρυσταλλίδου, Μυρσίνη Παπαχίου και Μαρία Ανδρικοπούλου - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 18 Ιανουαρίου 2021, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ε. Μ. του Σ., κατοίκου ... Αττικής. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνο Σουβλή.

Της αναιρεσιβλήτου: ομόρρυθμης εταιρίας με την επωνυμία «ΑΦΟΙ ... Ο.Ε.», που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα από τους μοναδικούς εταίρους και συνδιαχειριστές αυτής Β. Τ. και Φ. Τ.. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Μιλτιάδη Νικολόπουλο, ο οποίος ανακάλεσε την από 15.01.2021 δήλωσή του για παράσταση με το άρθρο 242 παρ.2 του ΚΠολΔ και παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 04.04.2014 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 6362/2017 του ίδιου Δικαστηρίου και 1390/2019 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 12.04.2019 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

[I] Η κρινόμενη από 12.04.2019 αίτηση για την αναίρεση της υπ’ αριθμ. 1390/2019 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, που έχει ασκηθεί νόμιμα και εμπρόθεσμα, πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των κατ’ ιδίαν λόγων αυτής (άρθρο 577 παρ. 1 και 3 ΚΠολΔ).

[II] Στην προκειμένη περίπτωση, η ενάγουσα και ήδη αναιρεσείουσα άσκησε κατά φυσικού προσώπου που δεν είναι διάδικος στην παρούσα δίκη και κατά της ήδη αναιρεσίβλητης εταιρείας την από 05.04.2014 αγωγή της, με αίτημα, όσον αφορά την αναιρεσίβλητη, να υποχρεωθεί αυτή να της καταβάλει το ποσό των 50.000 ευρώ, ως αποζημίωση για την θετική της ζημία και να αναγνωριστεί ότι της οφείλει το ποσό των 50.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη που υπέστη από την περιγραφόμενη σε βάρος της αδικοπρακτική συμπεριφορά των εναγομένων. Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε η με αριθμό 6362/2017 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η οποία δέχτηκε εν μέρει την αγωγή ως προς τον μη διάδικο και την απέρριψε ως προς την αναιρεσίβλητη. Κατά της απόφασης αυτής ασκήθηκε έφεση από την ενάγουσα και αντέφεση από τον μη διάδικο και επ' αυτών εκδόθηκε η με αριθμό 1390/2019 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, η οποία απέρριψε τυπικά την αντέφεση και ουσιαστικά την έφεση. Την αναίρεση της τελευταίας αυτής απόφασης ζητεί η εκκαλούσα και ήδη αναιρεσείουσα με την από 12.04.2019 αίτησή της για τους λόγους που αναφέρονται σ’ αυτήν και αναλύονται ειδικότερα κατωτέρω.

[III] Ο προβλεπόμενος από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης, για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης, ιδρύεται αν από τις πραγματικές παραδοχές του δικαστηρίου της ουσίας οι οποίες συνιστούν την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν προκύπτουν κατά τρόπο πλήρη, σαφή και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία είναι αναγκαία για την κρίση στη συγκεκριμένη περίπτωση ότι συντρέχουν οι όροι της διάταξης που εφαρμόσθηκε ή ότι δεν συντρέχουν οι όροι της εφαρμογής της, αν δηλαδή γεννώνται αμφιβολίες για την ορθή ή μη εφαρμογή του νόμου από το δικαστήριο της ουσίας. Ο αναιρετικός αυτός λόγος αναφέρεται σε πλημμέλειες που σχετίζονται με τη διατύπωση του αποδεικτικού πορίσματος, με την παράθεση, δηλαδή, των περιστατικών που αποδείχθηκαν και δεν ιδρύεται όταν υπάρχουν ελλείψεις αναγόμενες στην ανάλυση, στάθμιση, συσχετισμό και αξιολόγηση των αποδείξεων και την αιτιολόγηση της εξαγωγής από αυτές του αποδεικτικού πορίσματος, αρκεί τούτο να εκτίθεται πλήρως, σαφώς και χωρίς αντιφάσεις (AΠ 2260/2009).

Τέλος κατά τη διάταξη της παρ. 4 του άρθρου 562 του ΚΠολΔ, όπως ισχύει μετά την τροποποίησή του με το άρθρο 1 άρθρο τρίτο του Ν. 4335/2015 και εφαρμόζεται στην υπό κρίση υπόθεση ως εκ του χρόνου άσκησης της αίτησης αναίρεσης μετά την 01.01.2016, η οποία αποσκοπεί στο να μην παραμείνει άθικτη απόφαση, που εμφανίζει σοβαρό ελάττωμα, από το ότι δεν προβλήθηκε σχετικός λόγος αναίρεσης, ο Άρειος Πάγος κατ’ εξαίρεση ερευνά και αυτεπαγγέλτως, μεταξύ άλλων, και λόγο αναίρεσης που ιδρύεται από τον αριθμό 11 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ(ΑΠ 35/2019, ΑΠ 714/2019, ΑΠ 1056/2018, ΑΠ 1434/2018).

[IV] Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, με την προσβαλλομένη απόφασή του, δέχθηκε τα εξής:

«Η ενάγουσα διατηρούσε φιλική σχέση με τον πρώτο εναγόμενο και την οικογένειά του, οι γιοι του οποίου είναι ομόρρυθμοι εταίροι της δεύτερης εναγόμενης. Τον Μάιο του έτους 2009, ο πρώτος εναγόμενος έπεισε την ενάγουσα να του δανείσει το ποσό των 100.000 ευρώ, αφού της είχε παρουσιάσει εν γνώσει του ψευδώς την οικονομική του κατάσταση ως εύρωστη και την ακίνητη περιουσία του ως σημαντική και αξιόχρεη.

Έτσι, η ενάγουσα αφ’ ενός κατέθεσε στις 29.05.2009, 50.000 ευρώ στον υπ’ αριθμό ... λογαριασμό, που τηρεί η δεύτερη εναγόμενη στην Τράπεζα Πειραιώς, τον οποίο της έδωσε ο ίδιος και αφετέρου παρέδωσε σ’ αυτόν στις 17.06.2009 την υπ’ αριθμ. ... τραπεζική επιταγή ποσού 50.000 ευρώ, την οποία κατέθεσε αυθημερόν ο ίδιος στον υπ’ αριθμ. ...

λογαριασμό του στην Εμπορική Τράπεζα. Αποδεικνύεται επίσης ότι η δεύτερη εναγομένη και οι ομόρρυθμοι εταίροι της δεν είχαν καμία ανάμειξη στην ως άνω συναλλαγή. Το γεγονός ότι η πρώτη κατάθεση της 29.05.2009 έγινε σε τραπεζικό λογαριασμό της δεύτερης εναγόμενης δεν αποδεικνύει την εμπλοκή της, εφόσον τον λογαριασμό αυτόν τον έδωσε στην ενάγουσα ο πρώτος εναγόμενος προφανώς εκ παραδρομής, αφού τα χρήματα τα ήθελε για προσωπική του ανάγκη και όχι για την εταιρία των τέκνων του.

Σε σχετική έγκληση που κατέθεσε η ενάγουσα για απάτη από κοινού κατά των ομορρύθμων εταίρων της δεύτερης εναγόμενης ομόρρυθμης εταιρείας εκδόθηκε η από 28.04.2014 διάταξη του Εισαγγελέως Πρωτοδικών Αθηνών, με την οποίαν απορρίφθηκε η ως άνω έγκληση κατά το άρθρο 47 ΚΠΔ, επειδή οι ψευδείς παραστάσεις προς την ενάγουσα για την καταβολή του ως άνω δανείου έγιναν μόνον από τον πρώτο εναγόμενο και όχι από τους ως άνω ομόρρυθμους εταίρους, κατά των οποίων δεν στρέφεται η ένδικη αγωγή για την επιδίκαση της απαίτησης της ενάγουσας ασκήθηκε σε ποινική δίωξη σε βάρος του πρώτου εναγόμενου για απάτη ιδιαίτερα μεγάλης αξίας και αυτός έχει καταδικαστεί αμετάκλητα με την υπ’ αριθμ. 4248/2016 απόφαση του Β' Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων σε ποινή φυλάκισης 18 μηνών.

Η μη εμπλοκή των ως άνω ομορρύθμων εταίρων στο ληφθέν δάνειο προς τον πρώτο εναγόμενο αποδεικνύεται και από την από 27.11.2013 εξώδικη όχληση της ενάγουσας προς την δεύτερη εναγόμενη, στην οποίαν αναφέρει ως ενδεχόμενη τη συμμετοχική συμπεριφορά αυτών στη λήψη του δανείου. Περαιτέρω, αποδεικνύεται ότι συμφώνησε η ενάγουσα να της επιστρέψει ο πρώτος εναγόμενος το ποσό του δανείου εντός ενός έτους και σε κάθε περίπτωση το αργότερο τις 30.06.2010, όπως ισχυρίζεται η ενάγουσα και αποδεικνύεται από την προαναφερθείσα αμετάκλητη απόφαση του ποινικού δικαστηρίου αλλά και ο πρώτος εναγόμενος δεν αμφισβητεί συγκεκριμένα.

Επειδή κανένα ποσό δεν της κατεβλήθη από τον πρώτο εναγομένο, η ενάγουσα τον όχλησε προς τούτο με την προαναφερθείσα εξώδικη δήλωση, η οποία του επιδόθηκε στις 29.11.2013. Έκτοτε ο πρώτος εναγόμενος της κατέβαλε μόνο το ποσό των 7.000 ευρώ, όπως η ίδια δηλώνει κατά την εξέτασή της στο ακροατήριο του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, αποκομίζοντας έτσι αυτός παράνομο περιουσιακό όφελος με αντίστοιχη βλάβη της περιουσίας της ενάγουσας.

Επίσης, η τελευταία διαπίστωσε, μετά από σχετικό έλεγχο, ότι ο πρώτος εναγόμενος δεν έχει στην κυριότητά του ακίνητα, καθώς τα έχει πωλήσει σε παρελθόντα χρόνο, παρά μόνο το 1/2 εξ αδιαιρέτου της οικίας του στον ... Αττικής, το οποίο είναι προσημειωμένο, γεγονός που δεν αρνείται αυτός.

Συνεπώς, ο πρώτος εναγόμενος εξαπάτησε την ενάγουσα με σκοπό να του δανείσει το συνολικό ποσό των 100.000 ευρώ και από την άδικη και παράνομη αυτή συμπεριφορά του η τελευταία υπέστη περιουσιακή ζημία ύψους 93.000 ευρώ, εφόσον της έχει ήδη επιστρέφει το ποσό των 7.000 ευρώ. Πρέπει, λοιπόν, η αγωγή να απορριφθεί ως προς τη δεύτερη εναγόμενη και να γίνει εν μέρει δεκτή η αγωγή ως κατ’ ουσία βάσιμη για τον πρώτο εναγόμενο και να υποχρεωθεί αυτός να της καταβάλει στην ενάγουσα το ποσό των 50.000 ευρώ) ως αποζημίωση για θετική ζημία, με τον νόμιμο τόκο από την 10.12.2013, δήλη ημέρα που του όρισε με την από 27.11.2013 εξώδικη όχλησή της. Το Δικαστήριο, λαμβάνοντας υπόψη το βαθμό του πταίσματος του πρώτου εναγομένου, το είδος της προσβολής, καθώς και την οικονομική και κοινωνική κατάσταση των διαδίκων, κρίνει με βάση τους κανόνες της κοινής πείρας και της λογικής ότι η ενάγουσα δικαιούται ως εύλογη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης το ποσό των 5000 ευρώ με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής και έως την εξόφληση».

[V] Κατόπιν αυτών το Εφετείο απέρριψε την έφεση της ενάγουσας επικυρώνοντας την απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου που είχε κρίνει ομοίως. Με αυτά όμως που δέχθηκε και έτσι που έκρινε το Εφετείο, παραβίασε εκ πλαγίου τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 914 ΑΚ και 386 ΠΚ αφού στέρησε την απόφασή του νόμιμης βάσης, καθόσον στην προσβαλλόμενη απόφαση δεν εκτίθενται με πληρότητα, σαφήνεια και χωρίς ενδοιαστικές διατυπώσεις, τα πραγματικά περιστατικά που είναι αναγκαία στη συγκεκριμένη περίπτωση για την κρίση του Δικαστηρίου περί της μη συνδρομής των ως άνω νόμιμων όρων και προϋποθέσεων των διατάξεων που εφαρμόστηκαν, σχετικά με την κρίση του ότι η δεύτερη εναγόμενη και οι ομόρρυθμοι εταίροι της δεν είχαν καμία ανάμειξη στη συναλλαγή μεταξύ ενάγουσας και πρώτου εναγόμενου.

Ειδικότερα δεν αναφέρεται στην απόφαση πώς συνάγεται η μη συμμετοχή της δεύτερης εναγόμενης και των ομορρύθμων εταίρων της στην αδικοπρακτική συμπεριφορά του πρώτου εναγόμενου, αφού το ποσό των 50.000 ευρώ κατατέθηκε από την ενάγουσα σε λογαριασμό της εταιρείας, τον οποίο της έδωσε ο πρώτος εναγόμενος ενώ εξάλλου η λέξη «προφανώς» που χρησιμοποίησε το Εφετείο για να δικαιολογήσει την παράδοση από τον πρώτο εναγόμενο στην ενάγουσα του λογαριασμού IBAN της δεύτερης εναγόμενης («προφανώς» εκ παραδρομής) καθιστά ενδοιαστική την αιτιολογία της προσβαλλόμενης απόφασης.

Εφόσον, λοιπόν, η προσβαλλόμενη απόφαση παραβίασε εκ πλαγίου τις ως άνω διατάξεις ιδρύεται ο από το άρθρο 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης, που εξετάζει αυτεπαγγέλτως ο Άρειος Πάγος, σύμφωνα με το άρθρο 562 παρ. 4 του ίδιου Κώδικα, διάταξη η οποία, όπως προαναφέρθηκε, εξυπηρετεί την απονομή του δικαίου, διότι δεν είναι ορθό να μένει άθικτη εσφαλμένη νομικά απόφαση εξ αιτίας του ότι δεν προτάθηκε ο προσήκων λόγος αναίρεσης (ΑΠ 1447/2002).

Μετά από αυτά παρέλκει η έρευνα των προβαλλόμενων από την αναιρεσείουσα λόγων αναίρεσης γιατί καταλαμβάνονται από την αναιρετική εμβέλεια του λόγου, που έγινε δεκτός.

[VI] Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, η υπό κρίση αίτηση για αναίρεση πρέπει να γίνει δεκτή και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση. Στη συνέχεια πρέπει κατά την παρ. 3 του άρθρου 580 ΚΠολΔ να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, αφού είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλο δικαστή από αυτόν που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση, ενώ η αναιρεσίβλητη που νικήθηκε πρέπει να καταδικασθεί στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, η οποία κατέθεσε προτάσεις (άρθρα 176, 183, 189 ΚΠολΔ). Τέλος, πρέπει να διαταχθεί κατά την παρ. 3 του άρθρου 495 ΚΠολΔ η απόδοση στην αναιρεσείουσα του παραβόλου που καταβλήθηκε από αυτήν.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την με αριθμό 1390/2019 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί όμως από δικαστή άλλο από εκείνον που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση.

Διατάσσει την απόδοση στην αναιρεσείουσα του παραβόλου που καταβλήθηκε από αυτήν.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 15 Ιουνίου 2021.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Και τούτου

αποχωρήσαντος

από την υπηρεσία,

ο αρχαιότερος της

σύνθεσης Αρεοπαγίτης

και ήδη Αντιπρόεδρος

του Αρείου Πάγου

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 13 Ιουλίου 2021.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

και ήδη

Αντιπρόεδρος του

Αρείου Πάγου