Supreme Court allows appeal against appellate court for failure to examine all supplementary claims in civil action.

Απόφαση 909 / 2019 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 909/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ασπασία Μαγιάκου, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη, Πέτρο Σαλίχο, Παρασκευή Καλαϊτζή, Γεώργιο Παπανδρέου- Εισηγητή και Λάμπρο Καρέλο, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, την 9η Ιανουαρίου 2019 με την παρουσία και της γραμματέως Σπυριδούλας Τζαβίδη, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας:Ά.-Μ. Κ. του Δ., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Γεώργιο Κασιούμη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Των αναιρεσίβλητων: 1.Σ. Λ. του Β., 2.Ε. συζ. Σ. Λ., το γένος Κ. Σ., κατοίκων ..., που παραστάθηκαν ο 1ος μετά, η 2η δια του πληρεξούσιου δικηγόρου Χρήστου Κούτρα.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 24-2-2015 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Ιωαννίνων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 39/2016 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου, 288/2017 του Εφετείου Ιωαννίνων. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 27-12-2017 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσίβλητων ζήτησε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη τους.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η 288/2017 τελεσίδικη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Ιωαννίνων που δίκασε έφεση των αναιρεσιβλήτων κατά της 39/2016 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ιωαννίνων (τακτικής διαδικασίας), δέχθηκε τυπικά και ουσιαστικά την έφεση, εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση και απέρριψε ως αβάσιμη κατ'ουσίαν την αγωγή της αναιρεσείουσας. Η αίτηση ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρ. 552, 553, 556, 558, 564, 566§1 Κ.Πολ.Δ), ενώ καταβλήθηκε και το προσήκον παράβολο. Είναι, συνεπώς, παραδεκτή (άρθρ. 577§1 Κ.Πολ.Δ) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρ. 577§3 ΚΠολΔ.).

2. Από τις διατάξεις των άρθρων 335 και 338 έως 340 ΚΠολΔ προκύπτει ότι το δικαστήριο για να σχηματίσει τη δικανική πεποίθηση του ως προς τη βασιμότητα ή μη των προβαλλόμενων από τους διαδίκους πραγματικών γεγονότων, τα οποία ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται να λαμβάνει υπόψη όλα τα νόμιμα αποδεικτικά μέσα, τα οποία επικαλούνται και προσκομίζουν νομίμως οι διάδικοι για άμεση και έμμεση απόδειξη, χωρίς να είναι ανάγκη να γίνεται ειδική μνεία και χωριστή αξιολόγηση του καθενός από αυτά, κατ' αντιδιαστολή προς τα άλλα αποδεικτικά μέσα, τα οποία φέρονται ότι λήφθηκαν υπόψη προς σχηματισμό της κρίσης του.

Δεν αποκλείεται το δικαστήριο της ουσίας να μνημονεύει και να εξαίρει μερικά από τα αποδεικτικά μέσα, λόγω της, κατά την ελεύθερη κρίση του, μεγαλύτερης σημασίας τους, αρκεί να καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο, από περιεχόμενο της απόφασης, ότι συνεκτιμήθηκαν όλα τα αποδεικτικά μέσα τα οποία επικαλέστηκαν και προσκόμισαν νομίμως οι διάδικοι.

Η παράβαση της υποχρέωσης αυτής ιδρύει λόγο αναίρεσης από το άρθρο 559 αρ.11 περ. γ'ΚΠολΔ., υπό την αποκλειστική προϋπόθεση ότι το πραγματικό γεγονός, το οποίο επικαλείται ο διάδικος, ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, αφού μόνο ένα τέτοιο (ουσιώδες) γεγονός, καθίσταται αντικείμενο απόδειξης (Ολ.

Α Π. 42/2002, ΑΠ 691/2018). Εξάλλου, επί παραπόνου για μη λήψη υπόψη αποδεικτικών μέσων, που προσκομίσθηκαν με επίκληση, πρέπει για το παραδεκτό του λόγου αυτού να εξειδικεύονται στο αναιρετήριο τα αποδεικτικά μέσα, να προσδιορίζεται το περιεχόμενο τους και το παραδεκτό της προσαγωγής τους, να καθορίζεται δε ο ισχυρισμός το βάσιμο ή αβάσιμο του οποίου θα αποδεικνυόταν με τα αποδεικτικά αυτά μέσα, καθώς και οι λόγοι για τους οποίους ο ισχυρισμός αυτός ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Στην προκείμενη περίπτωση από την παραδεκτή επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ότι έγιναν δεκτά, μετ' ανέλεγκτη εκτίμηση των αποδείξεων, τα ακόλουθα περιστατικά: "Η ενάγουσα απέκτησε κατά κυριότητα σε δημόσιο αναγκαστικό πλειστηριασμό έναντι συνολικού τιμήματος 50.000 € ένα διαμέρισμα του 3ου ορόφου πολυκατοικίας με στοιχεία ΓΑΜΑ ΕΝΑ (Γ-1) επιφάνειας 63 τ.μ.

και δύο αποθήκες του υπογείου της ίδιας πολυκατοικίας με στοιχεία Υ-3 και Υ-4 επιφάνειας 10 τ.μ. εκάστη, που βρίσκεται (η πολυκατοικία) επί της οδού ... στην τοποθεσία ... εντός της πόλης των ..., δυνάμει της υπ' αρ. 6060/2014 περίληψης κατακυρωτικής έκθεσης της Συμβολαιογράφου ... Ξ. Λ., που καταχωρήθηκε νόμιμα στα βιβλία του Κτηματολογικού Γραφείου ...

και έλαβαν αριθμούς ΚΑΕΚ ...003/0/9 το διαμέρισμα, ΚΑΕΚ ...003/0/3 η αποθήκη Υ-3 και ΚΑΕΚ ...003/0/4 η αποθήκη Υ-4. Λόγω προστριβών με τους προηγούμενους συνιδιοκτήτες η ενάγουσα απεφάσισε τα ανωτέρω ακίνητα στην ίδια τιμή που τα αγόρασε και για το λόγο αυτό ήλθε σε συμφωνία με τον πρώτο εναγόμενο, ο οποίος κατοικούσε στην ίδια πολυκατοικία και ήταν συγγενείς με τους προηγούμενους συνιδιοκτήτες.

Έτσι, στις 19-8-2014 υπεγράφη μεταξύ της ενάγουσας και του πρώτου εναγόμενου το υπ' αρ. ...17/19-8-2014 προσύμφωνο πώλησης της Συμβολαιογράφου ... Α. Τ. - Π., με το οποίο η ενάγουσα ανέλαβε την υποχρέωση εντός προθεσμίας τριών (3) μηνών, ήτοι μέχρι τις 19-11-2014, να μεταβιβάσει κατά κυριότητα στον πρώτο εναγόμενο ή σε οποιονδήποτε τρίτο ήθελε υποδείξει αυτός τα ανωτέρω ακίνητα αντί του ποσού 47.000 € για το διαμέρισμα και 1.500 € για καθεμία αποθήκη, ήτοι συνολικά 50.000 €, έναντι του οποίου τιμήματος ο εναγόμενος της κατέβαλε 10.000 €.

Με το προαναφερόμενο προσύμφωνο οι συμβληθέντες, μεταξύ άλλων, συμφώνησαν και τα εξής:

α) Το υπόλοιπο ποσό του τιμήματος 40.000 € υποχρεούται ο αγοραστής να το καταβάλει κατά την υπογραφή του οριστικού συμβολαίου,

β) τα προς πώληση ακίνητα θα μεταβιβαστούν ελεύθερα από κάθε βάρος, χρέος, υποθήκη, κατάσχεση...και γενικά ελεύθερα από κάθε νομικό ελάττωμα και από κάθε δικαστική ή εξώδικη φιλονικία, διένεξη και αμφισβήτηση,

γ) σε περίπτωση μεταμέλειας ή νομικής αδυναμίας ή αθέτησης της μεταβίβασης από την πωλήτρια, ο αγοραστής έχει το δικαίωμα, αφού υπογράψει πράξη μη εμφάνισης της πωλήτριας στις 19-11-2014, να καλέσει την πωλήτρια με εξώδικη δήλωση, που θα της κοινοποιηθεί προ 10 ημερών, και εφόσον αυτή δεν εμφανιστεί στη συμβολαιογράφο την ημέρα και ώρα που θα αναφέρεται στην πρόσκληση τότε του παρέχει την εντολή και πληρεξουσιότητα να υπογράψει (ο αγοραστής] το οριστικό συμβόλαιο με πληρεξουσιότητα και με την προϋπόθεση ότι θα έχει συνταχθεί πράξη μη εμφάνισης της πωλήτριας και θα προσκομιστούν τα σχετικά εξοφλητικά έγγραφα,

δ) (με το προσύμφωνο) η πωλήτρια παρέχει στον αγοραστή το δικαίωμα όπως αυτός μονομερώς υπογράψει το οριστικό αγοραπωλητήριο συμβόλαιο με αυτοσύμβαση σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 235 ΑΚ, με την προϋπόθεση ότι θα έχει εξοφλήσει ολοσχερώς το τίμημα όπως αυτό θα προκύπτει από τις σχετικές εξοφλητικές αποδείξεις της πωλήτριας ή τα γραμμάτια του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων ή κάθε άλλου εγγράφου που θα προσκομίσει ο αγοραστής, η εντολή δε αυτή δίνεται ανέκκλητη,

ε) ο αγοραστής θα έχει το δικαίωμα να υπογράψει κάθε έγγραφο απαραίτητο για την περαίωση της ανωτέρω εντολής, δηλαδή για την αγοραπωλησία, με αυτοσύμβαση, να ζητεί και να λαμβάνει και να προσκομίσει στον συμβολαιογράφο τα σχετικά πιστοποιητικά που απαιτούνται για τη σύνταξη του συμβολαίου, ως αποδεικτικό φορολογικής ενημερότητας της πωλήτριας, δηλώσεις φόρου μεταβίβασης ακινήτου, υπεύθυνες δηλώσεις..και οποιοδήποτε πιστοποιητικό ή βεβαίωση απαιτείται ή θα απαιτηθεί από το νόμο για την κατάρτιση του οριστικού συμβολαίου,

στ) η πωλήτρια βαρύνεται με οποιοδήποτε φόρο, τέλος και γενικά οικονομική επιβάρυνση που ανάγεται σε χρόνο πριν από την υπογραφή του οριστικού συμβολαίου,

ζ) οι συμβαλλόμενοι με το οριστικό συμβόλαιο θα παραιτηθούν από κάθε δικαίωμα προσβολής, διάρρηξης ή ακύρωσης της πώλησης για κάθε λόγο και αιτία,

η) η πωλήτρια παρέχει στον αγοραστή την εντολή και πληρεξουσιότητα για λογαριασμό της να ζητεί και να παραλαμβάνει από τις αρμόδιες υπηρεσίες όλα τα πιστοποιητικά που απαιτούνται για τη σύνταξη του οριστικού συμβολαίου και

θ) ότι ο αγοραστής παρέλαβε σήμερα (19-8-2014) τη χρήση και εκμετάλλευση των προς πώληση ακινήτων για να τα εκμεταλλεύεται για δικό του λογαριασμό. Για να συνταχθεί το οριστικό συμβόλαιο της πώλησης έπρεπε να προσκομιστεί στο συμβολαιογράφο και να επισυναφθεί στο συμβόλαιο αυτό υπεύθυνη δήλωση της ιδιοκτήτριας (ενάγουσας) και βεβαίωση μηχανικού, με τις οποίες δηλώνεται και βεβαιώνεται αντίστοιχα ότι στο ακίνητο δεν έχουν εκτελεστεί αυθαίρετες κατασκευές που να επηρεάζουν τη δόμηση, την κάλυψη και το ύψος της ιδιοκτησίας ή ότι οι κατασκευασμένες αυθαίρετες κατασκευές υπάρχουν σε κτίσμα που υφίσταται προ του έτους 1955 ή έχουν εξαιρεθεί από την κατεδάφιση ή έχουν νομιμοποιηθεί κλπ. (άρθρο 23 παρ. 1, 2, 4 ν. 4014/2011).

Έτσι, τον Σεπτέμβριο 2014 ο πολιτικός μηχανικός Ε. Μ., που επισκέφθηκε τα επίδικα ακίνητα με εντολή του εναγομένου, διαπίστωσε ότι υπάρχει υπέρβαση δόμησης και συγκεκριμένα ότι το εμβαδόν του δομημένου διαμερίσματος είναι 115'τ.μ., ενώ κατά την υπ' αρ. 248/1983 οικοδομική άδεια η νόμιμη δόμηση ανέρχεται σε 56,63 τ.μ., ήτοι υπάρχει αυθαίρετη δόμηση επιφάνειας 58,37 τ.μ., με αποτέλεσμα να μην δύναται να συνταχθεί το οριστικό συμβόλαιο.

Ο εναγόμενος ειδοποίησε προφορικά την ενάγουσα για την ανωτέρω αυθαίρετη δόμηση και την κάλεσε να τακτοποιήσει το ζήτημα αυτό, ήτοι να προβεί σε νομιμοποίηση της αυθαίρετης κατασκευής και να προσέλθει για την υπογραφή του οριστικού συμβολαίου, πλην όμως η τελευταία ουδέν έπραξε. Στη συνέχεια ο εναγόμενος στις 24-11-2014 κοινοποίησε στην ενάγουσα εξώδικη πρόσκληση, με την οποία την καλούσε να προσέλθει στις 8-12-2014 και ώρα 10.00' ενώπιον της Συμβολαιογράφου ...

Α. Τ. - Π. για την υπογραφή του οριστικού αγοραπωλητηρίου συμβολαίου αφού προηγουμένως έχει τακτοποιήσει την ανωτέρω πολεοδομική αυθαιρεσία, διαφορετικά ότι θα προβεί ο ίδιος στην υλοποίηση της μεταβίβασης με αυτοσύμβαση βάσει της ανέκκλητης πληρεξουσιότητας που του έχει χορηγήσει με το προαναφερόμενο προσύμφωνο, καταβάλλοντος το τίμημα στο Ταμείο Παρακαταθηκών & Δανείων, αφού αφαιρέσει από αυτό κάθε δαπάνη στην οποία υποβλήθηκε και συνδέεται με την εν λόγω μεταβίβαση και ειδικότερα τη δαπάνη για την πολεοδομική τακτοποίηση των μεταβιβαζομένων ιδιοκτησιών και για τις εκκρεμότητες αυτής (της πωλήτριας) στο Δημόσιο, προκειμένου να λάβει για λογαριασμό της φορολογική ενημερότητα.

Η ενάγουσα στις 8-12-2014 δεν προσήλθε για την υπογραφή του οριστικού συμβολαίου πώλησης και συντάχθηκε η υπ' αρ. ...77/8-12-2014 πράξη μη εμφάνισης της ανωτέρω Συμβολαιογράφου. Στη συνέχεια ο εναγόμενος προέβηκε σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες, νομικές και υλικές, για τη μεταβίβαση των επίδικων ιδιοκτησιών με αυτοσύμβαση, αφού η ενάγουσα είχε ήδη περιέλθει σε κατάσταση υπερημερίας με τη μη εμφάνισή της στη Συμβολαιογράφο στις 8-12-2014 για την υπογραφή του οριστικού συμβολαίου.

Ειδικότερα, ο εναγόμενος στις 29-12-2014 κατέβαλε στη ΔΟΥ ... ποσό 6.972,72 € για λογαριασμό της ενάγουσας, που αυτή όφειλε από φόρο εισοδήματος και έλαβε για λογαριασμό της φορολογική ενημερότητα, στις 30-12-2014 κατέβαλε στο ΤΠ@Δ υπέρ της ενάγουσας μέρος του τιμήματος ποσού 25.656,22 € και προέβηκε σε νομιμοποίηση της αυθαίρετης κατασκευής στο επίδικο διαμέρισμα καταβάλλοντος ποσό 4.354,52 € για το ενιαίο ειδικό πρόστιμο ρύθμισης αυθαίρετων κατασκευών, ποσό 1.991,54 € ως νόμιμη αμοιβή του μηχανικού που ανέλαβε την πολεοδομική τακτοποίηση σύμφωνα με τους πίνακες του Τ.Ε.Ε., ποσό 1.000 € εφάπαξ για το τέλος υπαγωγής στη ρύθμιση αυθαιρέτων σύμφωνα με τις διατάξεις του ν 4178/2013 και ποσό 25 € για το ποσοστό ανταπόδοσης Τ.Ε.Ε.

Με τις ανωτέρω καταβολές, συνυπολογιζομένης και της προκαταβολής των 10.000 € που είχε λάβει η ενάγουσα κατά την υπογραφή του προσυμφώνου πώλησης, ο ενάγων εξόφλησε το συμφωνηθέν τίμημα των 50.000 € (10.000 + 6.972,72 + 25.656,22 + 4.354,52 + 1.991,54 + 1.000 + 25 = 50.000), προσκόμισε όλα τα αποδεικτικά έγγραφα των καταβολών αυτών στην προαναφερόμενη Συμβολαιογράφο και στις 7-1-2015.

προέβηκε με αυτοσύμβαση στη μεταβίβαση της κυριότητας των επίδικων ακινήτων ισομερώς και εξ αδιαιρέτου στον εαυτό του και στην δεύτερη εναγόμενη σύζυγό του, συντασσομένου προς τούτο του υπ' αρ. ...89/7-1-2015 οριστικού πωλητηρίου συμβολαίου που καταχωρήθηκε στα βιβλία του Κτηματολογικού Γραφείου ... (αρ. καταχ. 30/8-1-2015), την δε επόμενη ημέρα (8-1-2015) κοινοποίησε στην ενάγουσα το γραμμάτιο του ΤΠ@Δ ποσού 25.656,22 €, το οποίο η τελευταία ανέλαβε στις 31-8-2015.

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 11 του ν 4178/2013 "Αντιμετώπιση της αυθαίρετης δόμησης κλπ." την αίτηση για τη νομιμοποίηση της αυθαίρετης κατασκευής υποβάλλει: "α) Ο φερόμενος ιδιοκτήτης του ακινήτου στο οποίο έχει εκτελεστεί η αυθαίρετη κατασκευή ή έχει εγκατασταθεί αυθαίρετη χρήση. Στην έννοια του φερόμενου ιδιοκτήτη περιλαμβάνονται ο ψιλός κύριος, ο επικαρπωτής με τη συναίνεση του ψιλού κυρίου, ο εργολάβος για τις σε αυτόν περιερχόμενες συνεπεία εργολαβικού προσυμφώνου ιδιοκτησίες, ο μισθωτής εφόσον έχει το δικαίωμα έκδοσης οικοδομικής άδειας από τη μισθωτική σύμβαση και επί νομικών προσώπων ο νόμιμος εκπρόσωπος αυτών, β) ο νομίμως εξουσιοδοτημένος εκπρόσωπος του ιδιοκτήτη, γ) όσοι έχουν λάβει έγκριση εξαγοράς, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 5 και 6 του ν 3147/2003, δ] ο συνιδιοκτήτης, ε) ο νομέας και κάτοχος του αυθαιρέτου κτίσματος επί γηπέδου ή οικοπέδου χωρίς τίτλους ιδιοκτησίας, μόνο εφόσον υποβληθεί νόμιμο προσύμφωνο από το οποίο θα προκύπτει ότι ο ιδιοκτήτης του γηπέδου υπόσχεται να του μεταβιβάσει το τμήμα εδάφους που έχει καταλάβει και επί του οποίου έχει ανεγείρει αυθαίρετο κτίσμα, μετά την ολοσχερή εξόφληση του ενιαίου ειδικού προστίμου..".

Από τη διάταξη αυτή προκύπτει με σαφήνεια ότι στην κρινόμενη υπόθεση ο εναγόμενος, στον οποίο η ενάγουσα ιδιοκτήτρια μεταβίβασε την κατοχή των πωλουμένων ακινήτων την ημέρα σύναψης του προσυμφώνου πώλησης και του υποσχέθηκε με αυτό (προσύμφωνο) να του τα μεταβιβάσει, μεταξύ των οποίων και το διαμέρισμα με την αυθαίρετη δόμηση, είναι κάτοχος αυθαίρετης κατασκευής και νομιμοποιείται να υποβάλει την αίτηση νομιμοποίησης της αυθαίρετης αυτής κατασκευής (περ.

ε'), ο οποίος άλλωστε, σύμφωνα με το προσύμφωνο, είναι εξουσιοδοτημένος από την ιδιοκτήτρια να υπογράψει κάθε έγγραφο και να λαμβάνει οποιοδήποτε πιστοποιητικό ή βεβαίωση από δημόσιες αρχές που απαιτείται ή θα απαιτηθεί από το νόμο για την κατάρτιση του οριστικού συμβολαίου. Όπως αναφέρεται στη μείζονα σκέψη της απόφασης αυτής, με την παρακατάθεση της παροχής υπό τους όρους του νόμου στο ΤΠ@Δ κι εφόσον ο δανειστής βρίσκεται σε κατάσταση υπερημερίας, επέρχεται απόσβεση της ενοχής σαν να είχε γίνει, κατά το χρόνο της κατάθεσης, καταβολή από τον οφειλέτη, ο δε τελευταίος έχει την υποχρέωση να γνωστοποιήσει στον δανειστή την παρακατάθεση, η οποία όμως (γνωστοποίηση) δεν αποτελεί προϋπόθεση για την αποσβεστική ενέργεια της παρακατάθεσης.

Εν προκειμένω ο εναγόμενος με το από 19-11-2014 εξώδικο έγγραφο, που κοινοποίησε στην ενάγουσα στις 24-11-2014, την κάλεσε να προσέλθει στις 8-12-2014 ενώπιον της Συμβολαιογράφου ... Α. Τ. - Π. προς σύναψη του οριστικού συμβολαίου πώλησης έχοντας μέχρι τότε τακτοποιήσει το θέμα της αυθαίρετης δόμησης στο διαμέρισμα και της δήλωσε ότι, εάν δεν προσέλθει, κάνοντας χρήση σχετικού όρου του προσυμφώνου, θα προβεί ο ίδιος στην τακτοποίηση της πολεοδομικής αυθαιρεσίας, θα καταβάλει στο ΤΠ@Δ στο όνομά της το υπόλοιπο ποσό του τιμήματος και θα προβεί στη μεταβίβαση της κυριότητας των ακινήτων με αυτοσύμβαση.

Η ενάγουσα όμως δεν τήρησε τα ανωτέρω, όπως άλλωστε είχαν συμφωνήσει με το προσύμφωνο και περιήλθε έτσι σε κατάσταση υπερημερίας, με αποτέλεσμα ο εναγόμενος να προβεί σε νομιμοποίηση της αυθαίρετης δόμησης, σε παρακατάθεση μέρους του τιμήματος στο ΤΠ@Δ (το υπόλοιπο μέρος δόθηκε ως προκαταβολή και έξοδα νομιμοποίησης του αυθαιρέτου) και ακολούθως στη σύναψη του οριστικού πωλητηρίου συμβολαίου στις 7-1-2015, ενώ την επόμενη ημέρα (8-1-2015) γνωστοποίησε στην ενάγουσα την παρακατάθεση του τιμήματος.

Με την παρακατάθεση αυτή του τιμήματος στο ΤΠ@Δ στις 30-12-2014 πριν από τη σύναψη του οριστικού συμβολαίου, όπως είχαν συμφωνήσει, η οποία είναι η προσήκουσα, επήλθε εξόφληση του τιμήματος, η δε γνωστοποίηση της παρακατάθεσης στην ενάγουσα μετά πάροδο οκτώ (8) ημερών από την παρακατάθεση δεν επιδρά ούτε στο κύρος της καταβολής ούτε της αιτίας παρακατάθεσης, αφού η διάταξη του άρθρου 430 εδ.β' ΑΚ προβλέπει δικαίωμα αποζημίωσης της ενάγουσας μόνο σε περίπτωση μη γνωστοποίησης της παρακατάθεσης.

Επομένως, οι λόγοι της έφεσης πρέπει να γίνουν δεκτοί και ως ουσιαστικά βάσιμοι.

Κατά συνέπεια το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο που δέχθηκε α) ότι ο εναγόμενος δεν είχε πληρεξουσιότητα να προβεί σε νομιμοποίηση της αυθαίρετης δόμησης στο διαμέρισμα, ενεργώντας καθ' υπέρβαση των ορίων της πληρεξουσιότητας που του χορήγησε η ενάγουσα με το προσύμφωνο πώλησης και β) ότι η εξόφληση του τιμήματος δεν έλαβε χώρα πριν από τη σύναψη του οριστικού συμβολαίου πώλησης, επειδή η γνωστοποίηση της παρακατάθεσης (μέρους) του τιμήματος έγινε μετά τη σύνταξη του οριστικού συμβολαίου, έσφαλλε ως προς την εκτίμηση των αποδείξεων και την ορθή ερμηνεία και εφαρμογή του νόμου.

Πρέπει, επομένως, να γίνει δεκτή και ως κατ' ουσία βάσιμη η έφεση των εναγομένων και να εξαφανιστεί η προσβαλλομένη απόφαση. Το αίτημα της εφεσιβλήτου, που υπέβαλλε με τις προτάσεις, σε περίπτωση ευδοκίμησης της έφεσης και εξαφάνισης της πρωτοβάθμιας απόφασης να ερευνηθεί εκ νέου η αγωγή ως προς τις απορριφθείσες βάσεις αυτής, είναι νόμω αβάσιμο, διότι για το σκοπό αυτό έπρεπε να ασκήσει αυτοτελή έφεση παραπονούμενη κατά της πρωτοβάθμιας απόφασης.

Ακολούθως, αφού κρατηθεί η υπόθεση στο Δικαστήριο τούτο και ερευνηθεί κατ' ουσία (άρθρο 535 παρ. 1 ΚΠολΔ) η μη πρωτοδίκως εξετασθείσα Δ' επικουρική βάση της αγωγής, ότι δηλαδή η με αυτοσύμβαση συναφθείσα σύμβαση αγοραπωλησίας είναι άκυρη διότι συνήφθη καθ' υπέρβαση της πληρεξουσιότητας που η ενάγουσα χορήγησε στον εναγόμενο, αφού είχαν συμφωνήσει με το προσύμφωνο πώλησης αυτή να συναφθεί μέχρι τις 19-11-2014 και μέχρι τότε να έχει καταβληθεί όλο το τίμημα της πώλησης, πρέπει η αγωγή να απορριφθεί κατ' ουσία, διότι αποδείχθηκε ότι η υπέρβαση της προθεσμίας σύναψης του οριστικού συμβολαίου πώλησης οφείλεται σε πταίσμα της ενάγουσας, διότι αυτή, παρά τις οχλήσεις (προφορική και έγγραφη) του εναγομένου να προβεί σε νομιμοποίηση της αυθαίρετης δόμησης του διαμερίσματος, αδράνησε μέχρι τις 19-11-2014, με αποτέλεσμα να προβεί στην ενέργεια αυτή ο εναγόμενος και εξ αυτού του λόγου να καθυστερήσει η σύναψη του οριστικού συμβολαίου και η καταβολή του υπολοίπου ποσού του τιμήματος, το οποίο σε κάθε περίπτωση είχε καταβληθεί εξ ολοκλήρου κατά τη σύναψη του συμβολαίου, επειδή δε η συμπεριφορά της ενάγουσας προκάλεσε την υπέρβαση της εν λόγω προθεσμίας, η τελευταία δεν μπορεί να προτείνει την ακυρότητα της αγοραπωλησίας για το λόγο αυτό".

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από τις από 18-9-2017 έγγραφες προτάσεις της αναιρεσείουσας (ενάγουσας- εφεσίβλητης), που κατέθεσε ενώπιον του Εφετείου κατά τη συζήτηση, μετά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, η αναιρεσείουσα επικαλέστηκε και προσκόμισε νομίμως, μεταξύ άλλων, και τα εξής έγγραφα :

α) το υπ' αριθμ. ...17/19-8-2014 προσύμφωνο της συμβολαιογράφου ... Α. Τ., με το οποίο προσυμφωνήθηκε να αγοράσει ο αναιρεσίβλητος το επίδικο ακίνητο και με αυτοσύμβαση, κατά τους αναφερόμενους σε αυτό αναλυτικά όρους, προθεσμίες και προϋποθέσεις,

β) το από 18-11-2014 εξώδικο της αναιρεσείουσας που επιδόθηκε στον (πρώτο) αναιρεσίβλητο με την υπ' αριθμ. ...61B'/24-11-2014 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή Πρωτοδικείου Ιωαννίνων Κ. Α., με το οποίο η αναιρεσείουσα, κατά τους ισχυρισμούς της, υπαναχώρησε από τη σύμβαση του προσυμφώνου και κάλεσε τον αναιρεσίβλητο να μην προβεί με αυτοσύμβαση στην κατάρτιση του οριστικού συμβολαίου, προσφερόμενη να του επιστρέψει το ποσό της δοθείσας προκαταβολής γ)το από 21-1-2015 εξώδικο της αναιρεσείουσας που επιδόθηκε στον (πρώτο) αναιρεσίβλητο με την υπ'αριθμ.

…30 Γ'/24-1-2015 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή Πρωτοδικείου Ιωαννίνων Δ.Σ., προς απόδειξη των αγωγικών ισχυρισμών της περί λύσης της σύμβασης πωλήσεως που αναφέρεται στο προσύμφωνο λόγω υπαναχώρησής της, της έλλειψης υπερημερίας της για την εκτέλεση του προσυμφώνου, της μη προσήκουσας καταβολής του οφειλόμενου τιμήματος και της μη δυνατότητας του αναιρεσιβλήτου να μεταβιβάσει, με αυτοσύμβαση, το επίδικο ακίνητο. 'Όπως, προκύπτει περαιτέρω από την προσβαλλόμενη απόφαση, το εφετείο έλαβε υπόψη του και, μάλιστα, μνημονεύει και αναφέρεται εκτενώς στο περιεχόμενο του ανωτέρω υπό στοιχείο α' εγγράφου (προσύμφωνο).

Όσον αφορά όμως τα ανωτέρω υπό στοιχεία β' και γ' έγγραφα (εξώδικα κλπ) δεν καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο, αλλά καταλείπονται αμφιβολίες αν λήφθηκαν υπόψη και συνεκτιμήθηκαν από το Εφετείο τα έγγραφα αυτά, διότι, ενώ τούτο βεβαιώνει προς συναγωγή του αποδεικτικού του πορίσματος περί της ουσιαστικής βασιμότητας της αγωγής, ότι έλαβε υπόψη "και τα έγγραφα που οι διάδικοι νόμιμα επικαλούνται και προσκομίζουν" δεν κάνει ειδική αναφορά ότι έλαβε υπόψη και τα πιο πάνω κρίσιμα έγγραφα που η αναιρεσείουσα επικαλέστηκε και προσκόμισε ούτε προβαίνει σε αντίκρουση των αναφερόμενων σ'αυτά ουσιωδών ισχυρισμών της περί υπαναχώρησης από τη σύμβαση πωλήσεως και της μη έγκρισης του τρόπου καταβολής του τιμήματος, που επαναφέρθηκαν νομίμως με τις προτάσεις της στο Εφετείο προς απόκρουση των λόγων εφέσεως των εναγομένων.

Επομένως, το Εφετείο υπέπεσε στην από το άρθρο 559 αρ. 11 περ. γ' ΚΠολΔ πλημμέλεια, διότι παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη τα ως άνω αποδεικτικά μέσα, που η αναιρεσείουσα νομίμως επικαλέστηκε και προσκόμισε ενώπιόν του και, συνακόλουθα, πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος ο πρώτος λόγος αίτησης αναιρέσεως.

3.Περαιτέρω με τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 9 του ΚΠολΔ ορίζεται ότι αναίρεση επιτρέπεται μόνο αν το δικαστήριο επιδίκασε κάτι που δεν ζητήθηκε ή επιδίκασε περισσότερα από όσα ζητήθηκαν ή άφησε αίτηση αδίκαστη. Ο εν λόγω αναιρετικός λόγος, ιδρύεται όταν το δικαστήριο της ουσίας άφησε αδίκαστη, όχι οποιαδήποτε αίτηση των διαδίκων, αλλά μόνο εκείνη που εισάγει ιδιαίτερο κεφάλαιο της δίκης και προκαλεί εκκρεμοδικία (Ολ ΑΠ 25/2003).

Τέτοια αίτηση είναι ιδίως αυτή της αγωγής, της ανταγωγής, της κύριας παρέμβασης, της αυτοτελούς πρόσθετης παρέμβασης, της ανακοπής, της τριτανακοπής κατά τα διάφορα αυτών αιτήματα και κάθε ενδίκου μέσου, όπως η έφεση, όχι όμως και οι επί μέρους λόγοι της τελευταίας, η μη λήψη υπόψη των οποίων ιδρύει τον εκ του αριθμού 8 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ λόγο αναίρεσης ΑΠ 54/2017).

Ο λόγος αυτός ιδρύεται και όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν αποφάνθηκε στο διατακτικό ή με τις αιτιολογίες του επί της επικουρικής βάσης της αγωγής, μετά την απόρριψη της κύριας βάσης της (ΑΠ 179/2016). Εξ άλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 522, 535 παρ.1 και 536 παρ.2 ΚΠολΔ συνάγεται ότι το εφετείο, όταν μετά την παραδοχή βάσιμου λόγου έφεσης κρατεί την υπόθεση προς περαιτέρω συζήτηση, υποκαθιστά το πρωτοδικείο και καθίσταται αρμόδιο να εξετάσει όλα τα ζητήματα, που είχαν υποβληθεί πρωτοδίκως και είναι αναγκαία για την οριστική διάγνωση της διαφοράς.

Αν η αγωγή έχει περισσότερες βάσεις, το μεταβιβαστικό αποτέλεσμα της έφεσης δεν περιορίζεται μόνο στις διατάξεις της πρωτόδικης απόφασης, οι οποίες είχαν προσβληθεί με την έφεση, αλλά εκτείνεται και στις βάσεις της αγωγής που δεν είχαν εξεταστεί πρωτοδίκως, διότι δεν δικάζεται πλέον η έφεση, αλλά η αγωγή και το δευτεροβάθμιο δικαστήριο, μετά την εξαφάνιση της απόφασης, είναι υποχρεωμένο, αν κρατήσει το ίδιο την υπόθεση, να προβεί αυτεπάγγελτα σε έρευνα της επικουρικής βάσης.

Η έρευνα της μη εξετασθείσας πρωτοδίκως βάσης γίνεται από το δευτεροβάθμιο δικαστήριο αυτεπάγγελτα, διότι τούτο υποκαθίσταται κατά το νόμο στη θέση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και γι' αυτό δεν απαιτείται για την ενέργεια αυτή έφεση, αντέφεση ή αίτημα του ενάγοντος (ΑΠ 869/2018). Με την έρευνα των μη εξετασθεισών πρωτοδίκως βάσεων της αγωγής απευθείας από το δευτεροβάθμιο δικαστήριο, εισάγεται εξαίρεση στην αρχή της μη υπερβάσεως του πρώτου βαθμού δικαιοδοσίας, την οποία καθιερώνει το άρθρο 12 του ΚΠολΔ, το δε εφετείο όταν, μετά την εξαφάνιση της πρωτόδικης αποφάσεως, ερευνά τη μη εξετασθείσα πρωτοδίκως βάση της αγωγής, δεν δεσμεύεται από τον κανόνα του άρθρου 536 παρ. 1 του ΚΠολΔ, αλλά μπορεί να καταστήσει και δεσμενέστερη τη θέση του εκκαλούντος, σύμφωνα με το άρθρο 536 παρ. 2 του ίδιου κώδικα (ΑΠ 1408/1999).

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον δεύτερο από τον αριθμό 9 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ λόγο αναίρεσης, η ενάγουσα και ήδη αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλομένη απόφαση την πλημμέλεια ότι παρέλειψε να αποφανθεί επί των επικουρικών βάσεων της κρινόμενης αγωγής που δεν ερευνήθηκαν από το Πρωτοβάθμιο δικαστήριο.

Από τα διαδικαστικά έγγραφα της δίκης προκύπτουν τα ακόλουθα (ΚΠολΔ 561 παρ.2) : Η ενάγουσα -εφεσίβλητη και ήδη αναιρεσείουσα εκθέτει στην από 24-2-2015 αγωγή ότι με συμβολαιογραφικό προσύμφωνο πώλησης οριζοντίων ιδιοκτησιών συμφώνησε να μεταβιβάσει στον πρώτο εναγόμενο -εκκαλούντα- αναιρεσιβλήτο ή σε οποιονδήποτε τρίτο ήθελε αυτός υποδείξει το περιγραφόμενο στην αγωγή ακίνητο, με τις ειδικότερες σ'αυτό συμφωνίες, ότι ο πρώτος εναγόμενος μεταβίβασε ακύρως σε εκτέλεση του προσυμφώνου με αυτοσύμβαση το ακίνητο στον εαυτό του και στη δεύτερη εναγόμενη -εκκαλούσα -αναιρεσίβλητη σύζυγό του, κατά ποσοστά 1/2 εξ αδιαιρέτου ο καθένας.

Με βάση τα εκτιθέμενα στην αγωγή η ενάγουσα ζήτησε να αναγνωρισθεί η ακυρότητα του υπ' αριθμ. ...89/7-1-2015 συμβολαίου αγοραπωλησίας της συμβολαιογράφου ... Α. Τ., κυρίως λόγω ουσιώδους πλάνης (άρθρο 140 ΑΚ), επικουρικά :

1)λόγω απάτης (άρθρο 147 ΑΚ),

2 )λόγω υπέρβασης των ορίων της πληρεξουσιότητας εκ μέρους των εναγομένων(άρθρο 211 ΑΚ),

3)λόγω αντίθεσης σε απαγορευτική διάταξη του νόμου (άρθρα 174,175 ΑΚ και 23 Ν.4014/2011)

4) λόγω ελλείψεως πληρεξουσιότητας και

5) επιπλέον, ζήτησε, επικουρικά, σε περίπτωση μη ακύρωσης του ως άνω συμβολαίου να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι -αγοραστές να της καταβάλουν το ποσό των 7.371,06 ευρώ νομιμοτόκως ως υπόλοιπο του συμφωνηθέντος τιμήματος από τη σύμβαση της αγοραπωλησίας που καταρτίστηκε με το προαναφερόμενο συμβόλαιο. Τέλος ζήτησε να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι να της καταβάλουν ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης το ποσό των 15.050 ευρώ.

Με την υπ'αριθμ.39/2016 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ιωαννίνων: α) απορρίφθηκαν η κύρια βάση της αγωγής και η πρώτη επικουρική, β)έγινε δεκτή η δεύτερη επικουρική βάση της αγωγής και γ) απορρίφθηκε το αίτημα χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, ενώ δεν ερευνήθηκαν οι λοιπές επικουρικές βάσεις της αγωγής.

Ασκηθείσης εφέσεως από τους εναγομένους το Εφετείο Ιωαννίνων με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχθηκε τυπικά και ουσιαστικά την έφεση, εξαφάνισε την εκκαλούμενη απόφαση, δίκασε την αγωγή και την απέρριψε κατ'ουσίαν, αφού προηγουμένως ερεύνησε και την μη ερευνηθείσα πρωτοδίκως τέταρτη επικουρική βάση της αγωγής, την οποία και απέρριψε.

Από τα παραπάνω συνάγεται ότι το Εφετείο δεν ερεύνησε τις πρωτοδίκως μη εξετασθείσες τρίτη επικουρική και πέμπτη (από τη σύμβαση) επικουρική βάσεις της αγωγής. Επομένως, και ο δεύτερος λόγος της αιτήσεως, με τον οποίο επισημαίνεται το σφάλμα αυτό και προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ.9 ΚΠολΔ.

είναι βάσιμος. Κατόπιν αυτών παρέλκει η έρευνα των λοιπών (τρίτου και τέταρτου εκ του αριθμ.1 και 19, αντίστοιχα, του άρθρου 559 ΚΠολΔ) αναιρετικών λόγων που καλύπτονται από την αναιρετική εμβέλεια του πρώτου λόγου, και πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές πλην εκείνων, που εξέδωσαν την αναιρουμένη απόφαση (άρθρ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Περαιτέρω πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου, σύμφωνα με το άρθρο 495 παρ.3 Κ.Πολ.Δ., , στην καταθέσασα και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι, ως ηττηθέντες διάδικοι, στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας (άρθρα 176, 183,191 παρ.2 Κ.Πολ.Δ.)

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 288/2017 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Ιωαννίνων.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, πλην εκείνων που εξέδωσαν την αναιρουμένη απόφαση.

Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου στην καταθέσασα αναιρεσείουσα.

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει στο ποσόν των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 17 Απριλίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 24 Ιουλίου 2019.

H ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ