Supreme Court dismisses appeal claiming lower court ignored witness testimony regarding will validity.

Απόφαση 794 / 2021 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 794/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ασπασία Μαγιάκου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Παρασκευή Καλαϊτζή, Γεώργιο Παπανδρέου, Αναστασία Περιστεράκη, Μαρία Κουφούδη - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 2 Δεκεμβρίου 2020, με την παρουσία και του Γραμματέα Παναγιώτη Μπούκη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Γ. Ο. του Σ., 2) Δ. Ο. του Σ., κατοίκων …, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Χαράλαμπο Τσιρογιάννη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Μ. Ο. του Κ. συζ. Γ. Σ., 2) Σ. Σ. του Γ. και Μ., 3) Δ. Σ. του Γ., κατοίκων …, ο οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Ζωή Κοτσώνη και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 19-1-2015 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Τρικάλων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 15/2016 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 62/2019 του Τριμελούς Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 19-7-2019 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η πληρεξούσια των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Φέρεται για συζήτηση ενώπιον του Δικαστηρίου η από 19-7-2019 αίτηση αναίρεσης κατά της υπ'αριθ. 62/2019 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Λάρισας. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564 και 566 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ), είναι συνεπώς παραδεκτή (άρθρ. 577 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω, ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ).

Η διαδικαστική πορεία της υποθέσεως, κατά το ενδιαφέρον την παρούσα αναιρετική διαδικασία μέρος, έχει, κατ" επιτρεπτή, κατά το άρθρο 561 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ, εκτίμηση των διαδικαστικών εγγράφων, ως εξής: Με την ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Τρικάλων από 19-1-2015 αγωγή τους, κατά των αναιρεσιβλήτων, οι αναιρεσείοντες ζήτησαν: 1) να αναγνωριστεί η ακυρότητα της υπ'αριθ .../19-9-2014 δημόσιας διαθήκης, ενώπιον της Συμβολαιογράφου … Π.

Τ., καθόσον ο διαθέτης κατά το χρόνο σύνταξης της διαθήκης έπασχε από ψυχική διαταραχή, συνεπεία της οποίας περιοριζόταν αποφασιστικά η βούληση του, και 2) να ισχύσει η υπ'αριθ. .../5-5-2010 δημόσια διαθήκη, του πιο πάνω διαθέτη, ενώπιον της Συμβολαιογράφου … Δ. Π. Κ.. Επί της αγωγής αυτής το Πολυμελές Πρωτοδικείο Τρικάλων, αφού δίκασε κατά την τακτική διαδικασία εξέδωσε αντιμωλία των διαδίκων την υπ'αριθ. 15/2016 οριστική απόφαση του, με την οποία απορρίφθηκε η αγωγή ως κατ' ουσία αβάσιμη.

Κατά της πρωτόδικης αυτής αποφάσεως οι ενάγοντες και ήδη αναιρεσείοντες, άσκησαν την από 27-6-2016 έφεση, ενώπιον του Εφετείου Λάρισας επί της οποίας το Εφετείο , εξέδωσε κατά την τακτική διαδικασία αντιμωλία των διαδίκων την υπ'αριθ. 62/2019 αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση του, με την οποία, δέχθηκε τυπικά και απέρριψε κατ'ουσία την ως άνω έφεση.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 562 παρ. 2 ΚΠολΔ, είναι απαράδεκτος λόγος αναίρεσης, που στηρίζεται σε ισχυρισμό, ο οποίος δεν προτάθηκε νόμιμα στο δικαστήριο της ουσίας, εκτός αν πρόκειται α) για παράβαση που δεν μπορεί να προβληθεί στο δικαστήριο της ουσίας, β) για σφάλμα που προκύπτει από την ίδια την απόφαση, γ) για ισχυρισμό που αφορά τη δημόσια τάξη.

Η διάταξη αυτή αποτελεί εκδήλωση της θεμελιώδους αρχής, ότι ο Άρειος Πάγος ελέγχει τη νομιμότητα της απόφασης του δικαστηρίου της ουσίας, με βάση τα πραγματικά γεγονότα και τους ισχυρισμούς, που τέθηκαν υπόψη του δικαστηρίου της ουσίας από τους διαδίκους. Πρέπει, δηλαδή, να αναφέρεται στο αναιρετήριο, ότι ο ισχυρισμός που δεν αξιολογήθηκε είχε προταθεί στο δικαστήριο το οποίο εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση και μάλιστα ότι είχε προταθεί νόμιμα, αν, δε, συντρέχει εξαιρετική περίπτωση των εδαφίων α-γ της παραγράφου 2 του άρθρου 562 ΚΠολΔ πρέπει να εκτίθεται στο αναιρετήριο και ο λόγος αυτός.

Ειδικότερα, αν προσβάλλεται απόφαση του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου, θα πρέπει ο ισχυρισμός, στον οποίο αφορά ο λόγος αναίρεσης, να είχε προταθεί παραδεκτά στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο, αλλά και να επαναφέρθηκε παραδεκτά με λόγο έφεσης από τον εκκαλούντα ή αναλόγως, κατά το άρθρ. 240 Κ.Πολ.Δ, με τις προτάσεις από τον εφεσίβλητο και στο δεύτερο βαθμό και να αναφέρεται αυτό στο αναιρετήριο, εκτός αν πρόκειται για ισχυρισμό, που παραδεκτά, κατά το άρθρο 527 ΚΠολΔ, προτάθηκε για πρώτη φορά στην κατ' έφεση δίκη, με την αναφορά επίσης στο αναιρετήριο των προϋποθέσεων της βραδείας προβολής του ή ότι υπάγεται στις εξαιρέσεις του άρθρου 562 παρ. 2 ΚΠολΔ. (Α.Π 629/2018).

Περαιτέρω, ο λόγος αναίρεσης από τον αριθμό 8 του άρθρ. 559 ΚΠολΔ ιδρύεται, όταν το δικαστήριο της ουσίας, παρά το νόμο, δεν έλαβε υπόψη του πράγματα, που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Με τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 10 του ΚΠολΔ, όπως ισχύει, ορίζεται ότι αναίρεση επιτρέπεται μόνο αν το δικαστήριο παρά το νόμο δέχθηκε πράγματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, ως αληθινά χωρίς απόδειξη. Ο λόγος αυτός αναίρεσης, στοιχειοθετείται, όταν το δικαστήριο δέχεται πράγματα, δηλαδή αυτοτελείς πραγματικούς ισχυρισμούς που τείνουν σε θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του δικαιώματος που ασκείται με αγωγή, ένσταση ή αντένσταση, χωρίς να έχει προσκομιστεί οποιαδήποτε απόδειξη για τους ισχυρισμούς αυτούς ή όταν δεν εκθέτει, έστω και γενικά, στην απόφασή του από ποια αποδεικτικά μέσα άντλησε την απόδειξη για τη βασιμότητά τους.

Ως πράγματα, κατά τις παραπάνω διατάξεις, νοούνται οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί που τείνουν στη θεμελίωση ή παρακώλυση του ασκούμενου με την αγωγή, ένσταση ή αντένσταση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος (Ολ. Α.Π. 3/1997 Ολ ΑΠ 12/20Θ0 και Ολ ΑΠ 25/2003), δηλαδή οι ισχυρισμοί, που, κατά το νόμο, διαμόρφωσαν ή ανάλογα ήταν ικανοί να διαμορφώσουν το διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης.

Οι άνω ισχυρισμοί όμως θα πρέπει να προτάθηκαν παραδεκτά στο δικαστήριο της ουσίας (Α.Π629/2018). Πράγματα, επίσης, αποτελούν και οι λόγοι έφεσης, που περιέχουν παράπονα κατά της πρωτοβάθμιας κρίσης (Ολ.Α.Π11/1996). Δεν αποτελούν όμως πράγματα και οι ισχυρισμοί εκείνοι που συνέχονται με την ιστορική βάση της αγωγής και αποτελούν άρνηση αυτής, ούτε και εκείνοι που δεν έχουν αυτοτέλεια και αποτελούν επιχειρήματα νομικά ή πραγματικά, τα οποία αντλούνται από το νόμο ή από την εκτίμηση των αποδείξεων (Ολ.ΑΠ 469/1984).

Με τον πρώτο λόγο αναίρεσης, οι αναιρεσείοντες, αποδίδουν στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθ. 8β του Κ.Πολ.Δ, συνιστάμενη στο ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη την προβληθείσα από αυτούς, με τις από 13-10-2017 προτάσεις τους, ενώπιον του Εφετείου, ένσταση περί ακυρωσίας της διαθήκης, λόγω απάτης, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 1782 Α. Κ. Οι αναιρεσείοντες, ως ηττηθέντες ενάγοντες στον πρώτο βαθμό, έπρεπε να προβάλλουν, ως εκκαλούντες με την ασκηθείσα από αυτούς έφεση τον πιο πάνω ισχυρισμό περί ακυρωσίας της διαθήκης λόγω απάτης και όχι με τις προτάσεις τους ενώπιον του Εφετείου. Επομένως, το Εφετείο, δεν είχε υποχρέωση ν'απαντήσει στον πιο πάνω, απαραδέκτως προβληθεντα ισχυρισμό, και δεν υπέπεσε στην αποδιδόμενη πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθ. 8 του Κ.Πολ.Δ.

Συνεπώς, ο σχετικός λόγος είναι απαράδεκτος.

Με τον δεύτερο λόγο αναίρεσης, οι αναιρεσείοντες, αποδίδουν στην προσβαλλόμενη απόφαση την αναιρετική πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθ. 10 του Κ.Πολ.Δ, ότι παρά το νόμο δέχθηκε πράγματα ως αληθινά που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης χωρίς απόδειξη. Ειδικότερα, εκθέτουν ότι η προσβαλλόμενη δέχθηκε "....

Το γεγονός ότι στη διαθήκη υπάρχουν διατάξεις, στις οποίες αναφέρονται λεπτομερώς περιστατικά, που έλαβαν χώρα από τους ενάγοντες σε βάρος τον διαθέτη πατέρα τους, αλλά και οι δικαστικές τους ενέργειες, δεν αποκλείει ο τελευταίος να είχε συντάξει προηγούμενα κείμενο και από αυτό να υπαγόρευσε στη συμβολαιογράφο τη βούλησή του κατά τη διάρκεια της σύνταξης της διαθήκης ...

Όπως, δε, προαναφέρθηκε, αυτός μπορούσε να δηλώσει προφορικά την τελευταία βούλησή του, υπαγορεύοντας αυτή από έγγραφο, που είχε προηγούμενα συντάξει, καθόσον, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 1730§1 εδ.β' ΑΚ αυτό δεν απαγορεύεται...", ενώ τ' ανωτέρω δεν αποδείχθηκαν από κανένα αποδεικτικό μέσο, εφόσον τα παραπάνω δεν υποστηρίχθηκαν από κανένα διάδικο μέρος και στην επίδικη διαθήκη δεν βεβαιώνεται χρήση σημειώματος από τον διαθέτη.

Τα παραπάνω, όμως δεκτά γενόμενα από το Εφετείο δεν αποτελούν "πράγματα", δηλαδή ισχυρισμούς έχοντες αυτοτέλεια, αλλά επιχειρήματα του δικαστηρίου της ουσίας προς στήριξη του αποδεικτικού του πορίσματος. Επομένως, ο εξεταζόμενος σχετικός αναιρετικός λόγος είναι απαράδεκτος.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 εδ. α του Κ.Πολ.Δ αναίρεση επιτρέπεται, μόνον, αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή εάν εφαρμοσθεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και εάν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε ως ψευδής ερμηνεία του κανόνα δικαίου, δηλαδή όταν το δικαστήριο της ουσίας προσέδωσε σε αυτόν έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε ως κακή εφαρμογή, ήτοι εσφαλμένη υπαγωγή σ' αυτόν των περιστατικών της ατομικής περίπτωσης που καταλήγει σε εσφαλμένο συμπέρασμα με τη μορφή του διατακτικού (Ολ.Α.Π 1/2016, 2/2013,7/2006).

Με τον παραπάνω λόγο αναίρεσης ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου της ουσίας κατά την εκτίμηση της νομικής βασιμότητας της αγωγής και των ισχυρισμών (ενστάσεων) των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα του ανωτέρω δικαστηρίου κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Στην τελευταία δε περίπτωση, η παραβίαση του κανόνα αυτού ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο αποκλειστικώς και μόνο με βάση τα πραγματικά περιστατικά που δέχεται το δικαστήριο της ουσίας ότι αποδείχθηκαν ή ότι δεν αποδείχθηκαν (Α.Π 19/2020).

Ειδικότερα, στην περίπτωση της κατ' ουσίαν έρευνας της υπόθεσης από το δικαστήριο που εξέδωσε την προσβαλλομένη απόφαση, για το ορισμένο του ανωτέρω από τον αριθμό 1 εδ. α' του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ λόγου αναίρεσης, πρέπει να διαλαμβάνονται στο αναιρετήριο: α) η διάταξη του ουσιαστικού δικαίου που παραβιάσθηκε και το περιεχόμενο αυτής β) οι παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, δηλαδή τα πραγματικά περιστατικά που έγιναν δεκτά (ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού) και θεμελίωσαν την κρίση του δικαστηρίου ως προς τη βασιμότητα ή μη της αγωγής ή του ισχυρισμού και υπό τα οποία συντελέσθηκε η επικαλουμένη παράβαση του κανόνα ουσιαστικού δικαίου γ) το αποδιδόμενο στην προσβαλλόμενη απόφαση νομικό σφάλμα ως προς την ερμηνεία ή την εφαρμογή του ουσιαστικού νόμου, ήτοι η αποδιδόμενη με τον λόγο αναίρεσης πλημμέλεια και η διαγνωσθείσα βάση αυτής έννομη συνέπεια (Ολ.

Α.Π 1/2016, 2/2013, 20/2005). Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 του Κ.Πολ.Δ αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και, ιδίως, αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης. Από τη διάταξη αυτή, η οποία αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παρ. 3 εδ.

α του Συντάγματος που επιτάσσει ότι κάθε δικαστική απόφαση πρέπει να είναι ειδικά και εμπεριστατωμένα αιτιολογημένη, προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος από αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά "έλλειψη αιτιολογίας", ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα ουσιαστικού δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνηση της "ανεπαρκής αιτιολογία" ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους "αντιφατική αιτιολογία" (Ολ.Α.Π 1/2020, 6/2019,1/1999).

Αντιφατικές αιτιολογίες έχει η απόφαση, όταν τα πραγματικά περιστατικά που αναγράφονται σε αυτήν και στηρίζουν το αποδεικτικό πόρισμα της για κρίσιμο ζήτημα, δηλαδή για ζήτημα αναφορικά με ισχυρισμό των διαδίκων που τείνει στη θεμελίωση ή κατάλυση του επιδίκου δικαιώματος, συγκρούονται μεταξύ τους και αλληλοαναιρούνται, αποδυναμώνοντας έτσι την κρίση της απόφασης για την υπαγωγή ή μη της συγκεκριμένης ατομικής περίπτωσης στο πραγματικό συγκεκριμένου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που συνιστά και το νομικό χαρακτηρισμό της ατομικής περίπτωσης.

Αντίστοιχα, ανεπάρκεια αιτιολογίας υπάρχει όταν από την απόφαση δεν προκύπτουν σαφώς τα περιστατικά που είτε είναι κατά νόμο αναγκαία για τη στοιχειοθέτηση στη συγκεκριμένη περίπτωση της διάταξης ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκε, είτε αποκλείουν την εφαρμογή της, όχι όμως όταν υφίστανται ελλείψεις στην ανάλυση, στάθμιση και γενικώς στην εκτίμηση των αποδείξεων, εφόσον το πόρισμα από την εκτίμηση των αποδείξεων εκτίθεται με σαφήνεια και πληρότητα (Ολ.Α.Π 15/2006).

Το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα και να μην καταλείπονται αμφιβολίες. Ελλείψεις αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και, γενικότερα, ως προς την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες.

Για να είναι δε ορισμένος ο πιο πάνω αναιρετικός λόγος πρέπει να διαλαμβάνονται στο δικόγραφο της αναίρεσης: α) η διάταξη του ουσιαστικού δικαίου που παραβιάσθηκε και το περιεχόμενο αυτής, β) οι ουσιαστικές παραδοχές της προσβαλλομένης απόφασης, γ) ο ισχυρισμός και τα περιστατικά, οι οποίοι προτάθηκαν για τη θεμελίωσή του, ως προς τον οποίο η έλλειψη, η ανεπάρκεια ή αντίφαση και η σύνδεσή του με το διατακτικό, εφόσον αυτή δεν είναι αυτονόητη, δ) η εξειδίκευση της πλημμέλειας του δικαστηρίου της ουσίας, αν πρόκειται, δηλαδή για παντελή έλλειψη αιτιολογίας ή ποίες είναι οι ανεπάρκειες ή οι αντιφάσεις που προσάπτονται στις ως άνω παραδοχές, δηλαδή να διαλαμβάνεται ποίες επιπλέον αιτιολογίες έπρεπε να περιλαμβάνει η απόφαση του δικαστηρίου της ουσίας ή που εντοπίζονται οι αντιφάσεις (Ολ.ΑΠ 20/2005).

Σε αμφότερες τις περιπτώσεις, δεν αρκεί η μνεία αποσπασματικών παραδοχών της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης κατ' επιλογή του αναιρεσείοντος, αλλά πρέπει να αναφέρεται το σύνολο των πραγματικών περιστατικών που έγιναν δεκτά με την προσβαλλόμενη απόφαση, έστω και κατά τρόπο συνοπτικό, με βάση τα οποία η προσβαλλόμενη κατέληξε σε δυσμενές για τον αναιρεσείοντα συμπέρασμα (ΟλΑΠ 28/1998).

Συνακόλουθα, η ευθεία ή εκ πλαγίου παραβίαση του κανόνα του ουσιαστικού δικαίου (άρθ. 559 αριθ. 1 και 19 του ΚΠολΔ), οσάκις το δικαστήριο ερεύνησε την υπόθεση κατ' ουσία, πρέπει να προκύπτει από τη διατυπωθείσα προς στήριξη του διατακτικού της προσβαλλομένης απόφασης ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού αυτής, δηλαδή, από τις παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης του δικαστηρίου της ουσίας επί των ζητημάτων που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και με βάση τις οποίες το δικαστήριο, ως αναγκαίες, κατέληξε στην κρίση περί παραδοχής ή απόρριψης της αγωγής, της ένστασης ή της αντένστασης και κατά τούτο συνιστούν, κατά τα ήδη προεκτεθέντα, στοιχεία του ορισμένου του προβαλλόμενου στο αναιρετήριο σχετικού λόγου αναίρεσης (Α.Π 109/2020).

Με το τρίτο λόγο αναίρεσης, από το άρθρο 559 αριθ. 19 Κ.Πολ.Δ, οι αναιρεσείοντες προσάπτουν στην προσβαλλομένη την πλημμέλεια της ανεπαρκούς και αντιφατικής αιτιολογίας, εκθέτοντας ότι με αντιφατικές αιτιολογίες ως προς την ψυχική υγεία του πατρός τους και ανεπαρκείς ως προς την σωματική κατάσταση του, το Εφετείο απέρριψε την αγωγή τους περί ακυρότητας της διαθήκης αυτού.

Ειδικότερα, με τον λόγο αυτό οι αναιρεσείοντες παραθέτουν, σχετική βιβλιογραφία ως προς τον ορισμό, τα χαρακτηριστικά και τις συνέπειες του ατόμου που πάσχει από παραληρητική διαταραχή, και, στην συνέχεια, εκθέτουν τα αποδεικτικά στοιχεία από τα οποία κατά την κρίση τους, συνάγεται ότι η πνευματική και ψυχική κατάσταση του πατρός τους, κατά τη σύνταξη της επίδικης διαθήκης, η οποία δικαιολογούσε την αδυναμία σύνταξης αυτής και ότι η προσβαλλομένη αν και δέχθηκε ότι " ...

Κατά τη συζήτηση της αίτησης κατέθεσε ως μάρτυρας ο τελευταίος και προσκομίστηκε η από 02-5-2012 ιατρική γνωμάτευση τον ιατρού ειδικού ψυχιάτρου Σ. Γ., ο οποίος, αφού εξέτασε τον Σ. Ο., διέγνωσε ότι έπασχε από παρανοϊκή (παραληρητική) διαταραχή με εγκυστρωμένο παραλήρημα δίωξης, ότι οι ιδέες δίωξης αφορούσαν ότι οι άμεσοι συγγενείς και συγκεκριμένα οι υιοί του δεν θα του εξασφάλιζαν φροντίδα και ασφάλεια κυρίως οικονομική και συνέστησε μέχρι να υπάρξει βελτίωση της κλινικής εικόνας με υποχώρηση του παραληρήματος και ύπαρξη ευαισθησίας της νόσου ψυχιατρική παρακολούθηση και αποφυγή έκθεσης σε οποιοσδήποτε κίνδυνο λόγω των αποφάσεων που μπορεί να ληφθούν κάτω από την επίδραση των παραληρητικών ιδεών του ασθενούς (βλ.

σχετική ιατρική γνωμάτευση) ... Κατά την εξέταση του από τον ψυχίατρο Γ. Τ. είχε επίγνωση του λόγου της εξέτασης και καλή επαφή με την πραγματικότητα. Ο άνω ιατρός διαπίστωσε κάποια εξασθένηση σε γνωστικές λειτουργίες κυρίως στη συγκέντρωση και στη λειτουργία της πρόσφατης μνήμης οφειλόμενη όμως στην προχωρημένη , ηλικία του.

Ως προς την διαχείριση των οικονομικών διαπίστωσε ότι δεν είχε σοβαρά ελλείμματα, αλλά ότι είχε σε σημαντικό βαθμό ανασφάλεια και φόβο για την αδυναμία φροντίδας του εαυτού του και της συζύγου του λόγω γηρατειών και αναπηρίας από ασθένεια, καθώς και έλλειψη εμπιστοσύνης προς τα τέκνα του και ότι τα ανωτέρω αισθήματα τον ώθησαν στην εκποίηση μέρους της περιουσίας του" (ίδετε σελ, 7-8 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης), παρά ταύτα δέχθηκε ότι η πνευματική κατάσταση του πατρός τους ήταν διαυγής.

Με τον τέταρτο λόγο αναίρεσης από τον αριθ. 1α του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ, οι αναιρεσείοντες προσάπτουν στην πληττόμενη απόφαση, την πλημμέλεια ότι παραβίασε ευθέως τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις του άρθρου 1719 αριθ.3 Α.Κ., τις οποίες εφάρμοσε εσφαλμένα. Ειδικότερα, οι αναιρεσείοντες, με τον λόγο αυτό, αφού παραθέτουν την ως άνω διάταξη και τι θεωρείται κατά τη νομολογία έλλειψη συνείδησης και ψυχική ή διανοητική διαταραχή, εκθέτουν περί της ψυχικής και διανοητικής κατάστασης του διαθέτη - πατρός τους και καταλήγουν ότι το Εφετείο αν και δέχθηκε τις σχετικές γνωματεύσεις των θεραπόντων ιατρών του, απέρριψε την ένδικη αγωγή τους, κρίνοντας ότι ο διαθέτης πατέρας τους, είχε πλήρη διαύγεια σκέψης, μη εφαρμόζοντας ορθά το νόμο.

Με το περιεχόμενο αυτό οι ανωτέρω από τους αριθμούς 19 και 1α του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ λόγοι είναι αόριστοι και, συνακόλουθα, απαράδεκτοι, διότι δεν αναφέρονται στο αναιρετήριο, όπως για το ορισμένο των λόγων αυτών θα έπρεπε (άρθρο 561 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ), τα παραπάνω αναγκαία κατά το νόμο στοιχεία και, κυρίως, δεν αναφέρονται οι κρίσιμες παραδοχές του Εφετείου, που ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, δηλαδή, τα πραγματικό περιστατικά που δέχθηκε, ως θεμελιωτικά της κρίσης του ότι η ένδικη διαθήκη είναι έγκυρη, παρά μόνο γίνεται μνεία αποσπασματικών παραδοχών, κατ'επιλογή των αναιρεσειόντων.

Δεν αναφέρονται επίσης, ποιες επιπλέον αιτιολογίες έπρεπε να περιέχει η πληττόμενη απόφαση, ώστε οι αιτιολογίες της να θεωρούνται επαρκείς και που εντοπίζονται οι αντιφάσεις των αιτιολογιών της.

Συνεπώς, ο σχετικός λόγος είναι απαράδεκτος.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 11 περ. γ Κ.Πολ.Δ, αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο, παρά το νόμο, δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν. Καμιά, ωστόσο, διάταξη δεν επιβάλλει την ειδική μνεία και τη χωριστή αξιολόγηση καθενός από τα αποδεικτικά μέσα που επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, αλλά αρκεί η γενική μνεία των κατ' είδος αποδεικτικών μέσων που λήφθηκαν υπόψη (μάρτυρες, έγγραφα, πραγματογνωμοσύνη, ένορκες βεβαιώσεις κ.λπ.). Μόνον αν από τη γενική ή και ρητή ακόμη αναφορά, σε συνδυασμό με το περιεχόμενο της απόφασης δεν προκύπτει κατά τρόπο αναμφίβολο (Ολ.ΑΠ 2/2008) ή κατ' άλλη έκφραση αδιστάκτως βέβαιο (Ολ.Α.ΠΙ3-14-15/2005) ότι λήφθηκε υπόψη κάποιο συγκεκριμένο αποδεικτικό μέσο, στοιχειοθετείται ο από το άρθρο 559 αριθ. 11 γ αναιρετικός λόγος (ΑΠ 1482/2017).

Για να είναι ορισμένος και, άρα, παραδεκτός ο λόγος αυτός της αναίρεσης πρέπει να αναφέρεται στο αναιρετήριο ο ισχυρισμός προς απόδειξη ή ανταπόδειξη του οποίου, το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη, παρά το νόμο, αποδεικτικό μέσο, να προσδιορίζεται το αποδεικτικό μέσο κατά τρόπο, που να προκύπτει η ταυτότητά του και να καθορίζεται το περιεχόμενο του, ώστε να είναι δυνατόν να κριθεί αν αυτό είναι κρίσιμο για την απόδειξη ή ανταπόδειξη του ισχυρισμού (ΑΠ 180/2017, 566/2017, 721/2014).

Στη προκείμενη περίπτωση οι αναιρεσείοντες επικαλούμενοι την αναιρετική πλημμέλεια από τον αριθμό 11 γ του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ, με τον πέμπτο λόγο αναιρέσεως μέμφονται το Εφετείο διότι δεν έλαβε υπόψη την κατάθεση του μάρτυρα Σ. Ο., ενώπιον του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, που αφορούσε τον ισχυρισμό των εναγόντων περί ακυρότητας της διαθήκης κατά το άρθρο 1730 παρ.3 Α.Κ, ως προς την παρουσία κατά την σύνταξη της επίδικης διαθήκης και άλλων ατόμων, εκτός από τον διαθέτη και τα πρόσωπα που συμπράττουν.

Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, διότι από τη διαβεβαίωση του Εφετείου ότι έλαβε υπόψη τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία ειδικά μνημονεύονται στην προσβαλλόμενη απόφαση και, ειδικότερα, τις ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων αποδείξεως και ανταποδείξεως, που εξετάστηκαν νομότυπα στο ακροατήριο του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, οι οποίες καταχωρίσθηκαν στα ταυτάριθμα με την εκκαλουμένη απόφαση πρακτικά συνεδρίασης αυτού, τις ένορκες βεβαιώσεις ενώπιον των αρμοδίων Συμβολαιογράφων τις οποίες προσδιόρισε κατ'αριθμό και λοιπά στοιχεία των φωτογραφιών των οποίων η γνησιότητα δεν αμφισβητήθηκε, καθώς και όλα τα έγγραφα που νόμιμα προσκόμισαν οι διάδικοι, καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο, ότι το πιο πάνω Δικαστήριο έλαβε υπόψη του και συνεκτίμησε μαζί με τα πιο πάνω αποδεικτικά μέσα και την ένορκη κατάθεση του μάρτυρα Σ.

Ο., ενώπιον του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, έστω και αν δεν έγινε ειδική μνεία και αξιολόγηση αυτής στην προσβαλλόμενη απόφαση. Κατ'ακολουθία, εφόσον δεν υπάρχει προς έρευνα άλλος αναιρετικός λόγος, πρέπει ν'απορριφθεί η από 19-7-2019 αίτηση για αναίρεση της 62/2019 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Λάρισας, και να διαταχθεί, κατά την παρ. 3 του άρθρου 495 ΚΠοΛΔ, όπως ισχύει, η εισαγωγή στο δημόσιο ταμείο του παραβόλου που κατατέθηκε από τους αναιρεσείοντες κατά την άσκηση της αίτησης αναίρεσης και επισυνάφθηκαν στη σχετική από 22-7-2019 έκθεση κατάθεσης του Γραμματέα του Εφετείου Λάρισας.

Τέλος, στους αναιρεσείοντες που ηττήθηκαν πρέπει να επιβληθούν τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειβλήτων, κατά το σχετικό νόμιμο και βάσιμο αίτημα τους, που υπέβαλαν με τις προτάσεις τους (άρθρα 176, 183, 189 παρ. 1 και 191 παρ. 2 ΚΠολ.Δ), όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 19-7-2019 αίτηση για αναίρεση της 62/2019 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Λάρισας.

ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την εισαγωγή του παραβόλου που έχει κατατεθεί για την άσκηση της αίτησης αναίρεσης στο Δημόσιο Ταμείο.

ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσίβλητων εις βάρος των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 9 Απριλίου 2021.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 24 Ιουνίου 2021.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ