Supreme Court allows appeal against eviction compensation ruling, rejecting lower court's dismissal due to missed two-month deadline for validity challenge.
Griechenland (EL)
Legislator-Zusammenfassung
KI-generiertThe Supreme Court of Greece partially allowed the appeal against a first-instance judgment that dismissed a claim for the revocation of the public utility justification for property expropriation. The lower court had rejected the claim because it was filed concurrently with a request for compensation determination, violating a two-month deadline under Law 2971/2001. The Court ruled that the statutory procedure for recognizing the absence of public utility does not prevent a party from filing a concurrent claim for compensation determination, and such concurrency does not trigger the strict deadline. Consequently, the Court found the lower court's dismissal based on the missed deadline to be a violation of the Constitution and the European Convention on Human Rights, ordering the case to be retried by a different panel.
Legislator-Regeste
KI-generiertArticles 17(1), (2), (4) of the Constitution; Article 1 of Protocol No. 1 to the Rome Convention; Article 28 of the Constitution; Article 33(3) of Law 2971/2001: The procedural mechanism for recognizing the absence of public utility does not bar a claimant from filing a concurrent request for the determination of compensation, and such concurrent filing does not require adherence to the two-month deadline, thereby preventing a violation of property rights and the right to a fair trial.
Schlagwörter
KI-generiertZitierte Gesetzesbestimmungen
KI-generiertVolltext
Απόφαση 781 / 2010 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 781/2010
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση, Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη και Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Αρεοπαγίτες.
ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Φεβρουαρίου 2010, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:
Των αναιρεσειόντων: 1) ..., 2) ..., 3) ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Θεοφάνη Παντελιά και κατέθεσαν προτάσεις.
Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό των Οικονομικών, κατοικοεδρεύοντα στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον Χρήστο Μητκίδη, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και δεν κατέθεσε προτάσεις.
Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 3/12/2006 αίτηση των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Εφετείο Λαμίας και συνεκδικάστηκε με αντίθετη αίτηση του ήδη αναιρεσιβλήτου και λοιπές αιτήσεις, ανταιτήσεις και πρόσθετες παρεμβάσεις. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 33/2007 προδικαστική και 138/2008 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 10/11/2008 αίτησή τους.
Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ευτύχιος Παλαιοκαστρίτης ανέγνωσε την από 2/2/2010 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή των δύο πρώτων λόγων της αναίρεσης και την απόρριψη του τρίτου.
Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Το άρθρο 17 παρ. 1, 2 και 4 του Συντάγματος ορίζει 1) Η ιδιοκτησία τελεί υπό την προστασία του Κράτους, τα δικαιώματα όμως που απορρέουν από αυτή δεν μπορούν να ασκούνται σε βάρος του γενικού συμφέροντος. 2) Κανένας δεν στερείται την ιδιοκτησία του, παρά μόνο για δημόσια ωφέλεια που έχει αποδειχθεί με τον προσήκοντα τρόπο, όταν και όπως ο νόμος ορίζει και πάντοτε, αφού προηγηθεί πλήρης αποζημίωση ...4) Η αποζημίωση ορίζεται από τα αρμόδια δικαστήρια ....
Νόμος μπορεί να προβλέπει την εγκαθίδρυση ενιαίας δικαιοδοσίας κατά παρέκκλιση από το άρθρο 94 , για όλες τις διαφορές και υποθέσεις που σχετίζονται με απαλλοτρίωση καθώς και την κατά προτεραιότητα διεξαγωγή των σχετικών δικών. Από το συνδυασμό της ως άνω Συνταγματικής διάταξης με εκείνη του άρθρου 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Συμβάσεως της Ρώμης που κυρώθηκε με το ν.δ. 53/1974 και κατά το άρθρο 28 του Συντάγματος έχει αυξημένη έναντι των κοινών νόμων ισχύ ορίζει ότι < παν φυσικό η νομικό πρόσωπο δικαιούται σεβασμού της περιουσίας του ....αντικείμενο της δίκης του καθορισμού αποζημιώσεως είναι η αποζημίωση εν συνόλω, λαμβανομένη, δηλαδή η χορήγηση αποζημιώσεως σε σχέση με την αξία του απαλλοτριωθέντος ακινήτου, ο προσδιορισμός της ωφέλειας του ιδιοκτήτη αυτού, όπου η ύπαρξη της επηρεάζει τις εκ της απαλλοτριώσεως αξιώσεις του, κάθε άλλο θέμα συναφές με την απαλλοτρίωση και η δικαστική δαπάνη.
Ο δε προβλεπόμενος στις διατάξεις των άρθρων 17 παρ 1 του ν.δ 797/1971 και 18 παρ. 1 του ΚΑΑΑ περιορισμός της αρμοδιότητας του Εφετείου σε μόνο τον προσδιορισμό της αποζημίωσης και της ιδιαίτερης αποζημίωσης του άρθρου 13 παρ. 4 είναι ανίσχυρος, ως προσκρούων στην ως άνω διάταξη του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ.
Επομένως, υποβαλομένου αιτήματος στα πλαίσια του οριστικού προσδιορισμού της αποζημιώσεως, περί αναγνωρίσεως του ιδιοκτήτη του απαλλοτριουμένου ακινήτου που αποκτά πρόσωπο σε διανοιγόμενη εθνική οδό, ότι δεν ήταν ωφελούμενος και συνεπώς δεν ήταν υποχρεωμένος σε αποζημίωση τρίτων ιδιοκτησιών, ούτε σε αυτοαποζημίωση το Εφετείο είναι αρμόδιο να εξετάσει ενιαίως κατά τη διαδικασία αυτή α) τη χορήγηση αποζημιώσεως σε σχέση με την αξία του απαλλοτριούμενου ακινήτου β) την αναγνώριση δικαιούχων της αποζημιώσεως γ) την ύπαρξη ή όχι ωφέλειας του ιδιοκτήτη απαλλοτριούμενου ακινήτου που αποκτά πρόσωπο σε διανοιγόμενη εθνική οδό και εντεύθεν την υποχρέωση ή μη συμμετοχής στις δαπάνες απαλλοτριώσεως κατά τις διατάξεις του άρθρου 1 παρ. 1 και 3 του ν. 653/1977 και δ) το αίτημα περί της δικαστικής δαπάνης ( Ολ.ΑΠ 10/2004 ).
Εξάλλου, κατά την παρ. 1 του άρθρου 33 του ν. 2971/2001 . < Το τεκμήριο της ωφέλειας των ιδιοκτητών κατά τις διατάξεις του Ν. 653/1977, είναι μαχητό και κρίνεται μετά την κήρυξη της απαλλοτρίωσης από το αρμόδιο για τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης Εφετείο κατά την ειδική διαδικασία του παρόντος άρθρου>. Κατά δε την παρ 2 του ίδιου ως άνω άρθρου. < Ο εικαζόμενος ιδιοκτήτης ή ο αξιών δικαιώματα επί του απαλλοτριούμενου, εφόσον θεωρεί ότι δεν υφίσταται το τεκμήριο μπορεί με αίτηση του να ζητήσει από τον φορέα του έργου τη διόρθωση του κτηματολογικού πίνακα κήρυξης της απαλλοτρίωσης .Η υποβολή της αίτησης δεν αναστέλλει τις διαδικασίες της απαλλοτρίωσης.
Από τις, ως άνω, διατάξεις προκύπτει ότι η προβλεπόμενη από αυτές διαδικασία για την αναγνώριση της μη ύπαρξης ωφέλειας ιδιοκτητών απαλλοτριουμένων κατά τις διατάξεις του Ν. 653/1977 δεν εμποδίζει τον δικαιούχο της αποζημίωσης να υποβάλει το αίτημά του για άρση του τεκμηρίου της ωφέλειας σωρευτικά με το αίτημα για τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης ενώπιον του Εφετείου, διότι στην αντίθετη περίπτωση θα υπήρχε απαγόρευση που θα προσέκρουε στην ως άνω διάταξη του άρθρου 1 του Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ.
Στην περίπτωση αυτή της συνεκδίκασης του αιτήματος για την άρση του τεκμηρίου της ωφέλειας με εκείνο του καθορισμού της οριστικής αποζημίωσης δεν εφαρμόζονται ούτε η ειδική διαδικασία, ούτε και η προδικασία που προβλέπονται από το ν 2971/2001 οι οποίες μπορούν να εφαρμοστούν μόνο αν υποβληθεί χωριστό αίτημα για άρση του τεκμηρίου.
Κατά συνέπεια, στην περίπτωση της συνεκδίκασης των, ως άνω, αιτημάτων δεν απαιτείται και η τήρηση της προθεσμίας των δύο μηνών, που προβλέπεται από το άρθρο 33 του Ν. 2971/2001 και η μη τήρηση αυτής δεν καθιστά, απαράδεκτο το αίτημα άρσεως του τεκμηρίου. Στην προκειμένη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη απόφαση του το Εφετείο απέρριψε αίτημα των αναιρεσειόντων για την άρση του τεκμηρίου της ωφέλειας ιδιοκτησιών τους, που απαλλοτριώθηκαν για τη βελτίωση της Εθνικής οδού Αθηνών-Θεσ/κης, που είχε υποβληθεί σωρευτικά με αίτημα για τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδας αποζημιώσεως ενώπιον αυτού για το λόγο ότι δεν είχε τηρηθεί η δίμηνη προθεσμία του άρθρου 33παρ 3 του Ν. 2971/2001 .
Έτσι όπως έκρινε το Εφετείο παραβίασε ευθέως τις, ως άνω, διατάξεις που επικαλούνται και οι αναιρεσείοντες και παρά το νόμο κήρυξε απαράδεκτο, υπέπεσε στις πλημμέλειες από το άρθρο 559 αρίθμ. 1 και 14 Κ.Πολ.Δ, που αποδίδονται με τους δύο πρώτους λόγους της αναίρεσης οι οποίοι είναι ουσιαστικά βάσιμοι και πρέπει να γίνουν δεκτοί.
Μετά την παραδοχή των ανωτέρω λόγων παρέλκει η εξέταση των υπολοίπων λόγων και πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση ως προς τις διατάξεις της με τις οποίες απορρίφθηκε το αίτημα των αναιρεσειόντων για άρση του τεκμηρίου της ωφέλειας των απαλλοτριωθέντων ιδιοκτησιών τους, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση ενώπιον του ίδιου δικαστηρίου, του οποίου είναι δυνατή η σύνθεση από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως και να καταδικαστεί το αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων λόγω της ήττας του (άρθρ. 176, 183 Κ.Πολ.Δ.), όπως στο διατακτικό.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Αναιρεί την 138/2008 απόφαση του Εφετείου Λαμίας, ως προς το μέρος της που αναφέρεται στο σκεπτικό.
Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση κατά το μέρος της που αναιρέθηκε, στο ίδιο Εφετείο Λαμίας το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που συμμετείχαν προηγουμένως. Και
Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων τα οποία ορίζει στο ποσόν των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.
Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 15 Μαρτίου 2010.
Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 6 Μαΐου 2010.
Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ