Custody claim dismissed due to voluntary waiver and voluntary neglect of child support obligations post-divorce.

[*356]

1985 Φεβρουαρίου

(ΝΙΚΗΤΑΣ,

ΠΡ. Ε.Δ.)

ΕΝ ΤΩ ΕΠΑΡΧΙΑΚΩ

ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΩ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ

Παντελίτσα Κουδουνά,

Αιτήτρια,

ν.

Γιαννάκη Κουδουνά,

Καθ' ου η αίτηση.

(Αρ. Αιτήσεως 19/84).

Διατροφή - Η

υποχρέωση του ανδρός να διατρέφει τα τέκνα του γάμου - Ο Περί Δικαστηρίων

Νόμος, 1960 (Νόμος 14/60), Άρθρο 40 - Η "ηθελημένη αμέλεια διατροφής των τέκνων" είναι

απαραίτητη προϋπόθεση της αξιώσεως της αιτητρίας - Μέτρο διατροφής - Τα

κριτήρια, που το προσδιορίζουν - Δεν καθορίζονται στο νόμο, αλλ' έχουν

καθορισθή νομολογιακά - Δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται μεμονωμένα, αλλ' ως

σύνολο - Η διατροφή αποβλέπει στην εξυπηρέτηση όχι μόνο των αναγκών της

σύγχρονης ζωής, αλλά και των αναγκών του παιδιού ως λογικού και κοινωνικού

όντος.

Π. Δημητριάδης, για

την Αιτήτρια.

Γ. Πελαγίας, για τον

Καθ' ου η αίτηση.

ΑΠΟΦΑΣΗ

Η ακόλουθη απόφαση

δόθηκε από:-

ΝΙΚΗΤΑ, ΠΡ.Ε.Δ.:- Με αίτηση της ημερ. 6.3.84 η

αιτήτρια αξιώνει επιδίκαση διατροφής προς όφελος της ιδίας και των δύο ανήλικων

θυγατέρων της Μαρίας και Μιράντας, που απέκτησε από το γάμο της με τον καθ' ου

η αίτηση, ηλικίας σήμερα 11 και 7 χρόνων αντίστοιχα.[*357]

Ο γάμος των διαδίκων, που ιερολογήθηκε

τον Ιούνιο του 1974, λύθηκε πρόσφατα στις 30.4.1984 με απόφαση αρμοδίου

εκκλησιαστικού δικαστηρίου. Το δικαίωμα διατροφής, ερειδόμενο στον δεσμό του

γάμου και αναγόμενο στις προσωπικές σχέσεις των συζύγων, αποσβήνεται με τη λύση

ως και την ακύρωση του γάμου. Κατά συνέπειαν από του χρόνου εκδόσεως του

διαζυγίου τερματίζεται η υποχρέωση του άνδρα να διατρέφει τη σύζυγο. Ας

σημειωθεί ότι για την περίοδο από 6.3.84 μέχρι 30.4.84 η αιτήτρια με δήλωση του

δικηγόρου της παραιτήθηκε του δικαιώματος αυτού.

Η υποχρέωση του άνδρα προς διατροφήν των

τέκνων του γάμου πηγάζει από τις διατάξεις του άρθρου 40(1) και (3) του Νόμου

περί Δικαστηρίων 14/60. Σύμφωνα με την παράγραφο (1):

"Εάν οιονδήποτε

εκκλησιαστικόν δικαστήριον της Ελληνικής Ορθοδόξου Εκκλησίας, ή εκκλησίας εις

ην εφαρμόζονται αι διατάξεις της πρώτης παραγράφου του άρθρου 111 του

Συντάγματος (εν τοις επομένοις εν τω άρθρω τούτω αναφερομένης ως "η

εκκλησία"), θα είχεν εξουσίαν ίνα επιληφθή γαμικής διαφοράς, εγειρομένης

υπό συζύγου εν σχέσει προς τον γάμον αυτής, και ο σύζυγος εγένετο ένοχος

ηθελημένης αμελείας ίνα προμηθεύη εύλογον διατροφήν δια την σύζυγον αυτού ή τα

ανήλικα τέκνα του γάμου, το Επαρχιακόν Δικαστήριον επί αιτήσει της συζύγου,

δύναται να εκδώση διάταγμα διατροφής, διατάσσον τον σύζυγον όπως καταβάλλη προς

αυτήν τοιαύτας περιοδικάς πληρωμάς ως θα εθεωρείτο εύλογον".[*358]

Η παράγραφος 3 προβλέπει ότι:

"Οσάκις

οιονδήποτε εκκλησιαστικόν δικαστήριον της Ελληνικής Ορθοδόξου Εκκλησίας ή της

εκκλησίας, εν τη ασκήσει της δικαιοδοσίας αυτού έχη ακυρώσει ή διαλύσει ένα

γάμον, το Επαρχιακόν Δικαστήριον, επί τη αιτήσει της συζύγου δύναται να κάμη

τοιαύτην πρόνοιαν, ως φαίνεται δικαία εν σχέσει προς την διατροφήν και

εκπαίδευσιν των εκ του γάμου τέκνων των οποίων οι γονείς είναι τα υποκείμενα

της διαδικασίας".

Το άρθρον 40 δεν καθορίζει αναλυτικά τα

κριτήρια βάσει των οποίων προσδιορίζεται η πληρωτέα διατροφή. Τα αντικειμενικά

αυτά κριτήρια αποσαφηνίστηκαν από τη νομολογία. Ουσιαστικά είναι από τη μια η

κοινωνική θέση των διαδίκων και η ηλικία τους και από την άλλη η περιουσία ή οι

πόροι που διαθέτει ο καθένας. Στην υπόθεσι Attwood v. Attwood (1968) 3 ALL E.R. 385, της οποίας το σκεπτικόν υιοθέτησαν τα Κυπριακά Δικαστήρια στην

περίπτωση Antoniou v. Antoniou (1969) 1 C.L.R. 309, απαριθμούνται και αναλύονται όλοι οι παράγοντες, δέκα συνολικά, που

ασκούν επιρροήν στο μέτρον της διατροφής. Παραπέμπω επίσης στην υπόθεση Gengler v. Gengler (1976) 2 ALL E.R. 81, και Demosthenous v. Constantinou (1983) 1 C.L.R. 250, που είναι η τελευταία περίπτωση της Κυπριακής νομολογίας πάνω στο

θέμα.[*359]

Το μέτρον της διατροφής είναι συνάρτηση

όλων των σχετικών παραγόντων και κατ' ακολουθίαν δεν δύναται να καθοριστεί παίρνοντας

σαν 3άση οποιοδήποτε στοιχείο

μεμονωμένα. Κατά το άρθρον 40 "η ηθελημένη αμέλεια του συζύγου να

προμηθεύση εύλογον διατροφήν δια τα ανήλικα τέκνα του γάμου" αποτελεί

απαραίτητην προϋπόθεση της αξιώσεως της αιτήτριας (βλ. Demosthenous ν. Constantinou, supra). Η παραπάνω φράση απαντάται και στα σχετικά αγγλικά νομοθετήματα -

αρχίζοντας από το άρθρο 4 της Summary Jurisdiction (Married Women) Act 1895 - και έτυχε ερμηνείας στις περιπτώσεις Papadopoulos v. Papadopoulos (1929) ALL E.R. Rep. 315, και Gray v. Gray (1976) 3 ALL E.R. 225. Επίσης στην υπόθεση Brannan v. Brannan (1973) 1 ALL E.R. 38, ο όρος "wilfulness", που μας αφορά εδώ, επεξηγήθηκε ως εξής

από το Δικαστή Sir George Baker P. (σελ. 45):

"These cases suggest that 'wilfulness' in this context

does not connote any malice or wickedness but that the misconduct, if it is

appropriate to use that word, consists only in the failure to pay to the wife

sums which, in the opinion of the court, are in all the circumstances

sufficient for her reasonable maintenance and support. The wilfulness amounts

to nothing more than this, that the husband knows what he is doing and intends

to do what he is doing".[*360]

Και τώρα στα γεγονότα. Στην μαρτυρία τ π

ς η αιτήτρια αναφέρθηκε, ανάμεσα σ' άλλα, στην οικονομική της κατάσταση και τις

διάφορες δαπάνες που αφορούν τα παιδιά. Επί του προκειμένου κατατέθηκε στο

δικαστήριο έκθεση, αρκετά κατατοπιστική, λειτουργού του Γραφείου Ευημερίας

σύμφωνα με τις διατάζεις του περί Κηδεμονίας Ανηλίκων και Ασώτων διαδικαστικού

κανονισμού 1972 (βλ. τεκ. Α), στην οποία παρέχονται ανάλογα στοιχεία και για

τον καθ' ου η αίτηση κ. Κουδουνά.

Η αιτήτρια με τα παιδιά μένουν στη

μητέρα της στο σπίτι της τελευταίας στην Περιστερώνα, πράγμα που της δίνει τη

δυνατότητα να κερδίζει τη ζωή της εργαζόμενη σαν πωλήτρια σε κατάστημα της

Λευκωσίας. Είναι παραδεκτόν ότι το καθαρό μηνιαίον εισόδημα της αιτήτριας είναι περίπου £90. Εκτός από

αποταμιεύσεις £200.- δεν έχει άλλην περιουσία ή πόρο ζωής. Ανάμεσα στα βασικά

της έξοδα είναι ποσό £14.- το μήνα που πληρώνει για αγώγια. Πληρώνει επίσης

£9.- έναντι του ενοικίου διαμερίσματος που διατηρεί στη Λευκωσία. Το υπόλοιπο,

δηλαδή £26.-, καταβάλλεται από το δημόσιο σαν βοήθημα προς την αιτήτρια που

είναι πρόσφυγας.

Είναι αναντίλεκτον ότι για τη Μαρία, που

είναι τώρα στην πέμπτη τάξη δημοτικού, η αιτήτρια πληρώνει £16.- ανά τριμηνία

για δίδακτρα ιδιαίτερων μαθημάτων στα αγγλικά. Περαιτέρω δαπανά £15.- για

βιβλία και £10.- το χρόνο δικαιώματα εξετάσεων. Εν παρενθέσει σημειώνω ότι η

διατροφή περιλαμβάνει όχι μόνο τις[*361] ανάγκες της σύγχρονης ζωής αλλά και

εκείνες που δημιουργεί η ιδιότητα του παιδιού σαν λογικού και κοινωνικού όντος

στις οποίες συγκαταλέγεται και η θεραπεία των πνευματικών αναγκών (αγορά

βιβλίων, φοίτηση, κ.λ.π.).

Τέλος η αιτήτρια είπε στη μαρτυρία της

ότι με τα σημερινά δεδομένα δεν είναι σε θέση ν' αντεπεξέλθει με τη συντήρηση

των παιδιών και ότι για το σκοπό αυτό απαιτείται δαπάνη £80 ως £90.- το μήνα.

Ο καθ' ου η αίτηση είναι μέλος της

αστυνομικής δυνάμεως από το 1974. Ο μισθός του κυμαινόταν, μεταξύ Μαρτίου και

Σεπτεμβρίου 1984, γύρω στις £333.-, αλλά μετά τις αφαιρέσεις, που περιέχονται

στον κατάλογο τεκ. 2, παρέμενε καθαρόν ποσό £268. Πρέπει όμως να λεχθεί στο

σημείο αυτό ότι έκτοτε ο καθαρός μισθός του καθ' ου η αίτηση μειώθηκε στις

£204.- το μήνα. Και τούτο διότι από τις 22 του περασμένου Σεπτέμβρη τέθηκε σε

διαθεσιμότητα σχετικά με επεισόδιο που συνέβει στο διαμέρισμα της αιτήτριας. Ο

κ. Κουδουνάς ζει τώρα στη Λεμεσό με τη νέα σύζυγό του την οποία νυμφεύθηκε στις 9.9.84. Το σπίτι που μένουν είναι

περιουσία της γυναίκας του η οποία εργάζεται και κερδίζει £165.- το μήνα.

Είναι παραδεκτόν ότι ο καθ' ου η αίτηση

είναι ιδιοκτήτης δύο οικοπέδων στην Περιστερώνα. Η αξία τους, όπως αναφέρεται

στην Έκθεση τεκ. Α, είναι £10,000.- γεγονός που δεν αμφισβητήθηκε με

οποιαδήποτε άλλην μαρτυρίαν. Παραδεδεγμένως ο κ. Κουδουνάς ήταν ιδιοκτήτης

κοπαδιού αιγοπροβάτων που πούλησε πέρσι το Γενάρη και Φεβράρη.[362] Αλλά ενώ η αιτήτρια κατάθεσε ότι το αντίτιμον ήταν

ποσό πέραν των £8,000.-, ισχυρισμός που συνάδει με τις πληροφορίες που περιέχει

η έκθεση, ο ίδιος είπεν ότι πήρε

£4,400.- από 50 ζώα, ενώ επέστρεψε τα υπόλοιπα 22 στον άνθρωπο που του τα

πούλησε αρχικά επειδή του χρωστούσε. Και πρόσθεσε ότι με το παραπάνω ποσό

ξόφλησε χρέη του οφειλόμενα σε δυο πρόσωπα που κατονόμασε. Είναι όμως

αξιοσημείωτο ότι κανένα από τα πρόσωπα αυτά δεν κλήθηκε σαν μάρτυρας για να

επιβεβαιώσει τους παραπάνω ισχυρισμούς.

Ο καθ' ου έχει διάφορα χρέη που

αποπληρώνει με μηνιαίες δόσεις. Όπως ο ίδιος παραδέκτηκε οι λεπτομέρειες των

χρεών που παρέχονται στην έκθεση είναι ακριβείς. Για δάνειο £2,638.- που συνήψε

τον Ιούνιο του 1982 από το Συνεργατικό Ταμιευτήριο της Αστυνομίας για την αγορά

των οικοπέδων αφαιρείται από το μισθό του ποσό £65.- κάθε μήνα πλέον £20.- σαν

κατάθεση προς όφελος του σύμφωνα με τους κανονισμούς του ιδρύματος. Δεν είναι

άσκοπο ν' αναφερθεί ότι τα υπόλοιπα χρέη προς 4 διαφορετικούς πιστωτές για

αγοράν αυτοκινήτου, επίπλων, ηλεκτρικών και άλλων ειδών, δημιουργήθηκαν μετά

την έκδοση του διαζυγίου.

Φυσικά η περιουσιακή κατάσταση του

ανδρός κρίνεται λαμβανομένων υπόψη των χρεών ως και των υποχρεώσεων του γενικά

και ιδιαίτερα της υποχρεώσεως διατροφής άλλων προσώπων μετά των οποίων, ως προς

το δικαίωμα διατροφής, τα παιδιά συμπορεύονται. (Βλ. Roberts ν. Roberts (1968) 3 ALL E.R. 478). Η εξόφληση όμως των[*363] χρεών δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί με

τέτοιο τρόπο ώστε ν'

αγνοείται το νομικόν καθήκον προς διατροφήν των τέκνων. Η άποψη αυτή υποστηρίζεται από τις παρακάτω παρατηρήσεις του δικαστηρίου στην υπόθεση Antoniou στη σελ. 321:

"The child's just claim in the circumstances must

rank, in my opinion, together with the parallel claims of the father's wife and

their new-born child. And these claims must run, I think, in priority to

ordinary creditors' claims. The debtor must maintain himself and his family at

a reasonable standard within his means (which are, of course, measured together

with his obligations) before he can be expected to provide for those who have

agreed to extend credits to him".

Έχω εξετάσει με προσοχή τα δεδομένα και

παρακολούθησα τους μάρτυρες ενώ κατάθεταν από το εδώλιο. Χωρίς κανένα ενδοιασμό

απορρίπτω τη μαρτυρία του κ. Κουδουνά ότι το προϊόν της πωλήσεως των ζώων του

το διάθεσε για αποπληρωμή χρεών του. Δεν υπάρχει το παραμικρό που να

υποστηρίζει την εκδοχή του αν και θα ήταν πολύ εύκολο να κλητεύσει σαν μάρτυρες

τα πρόσωπα που κατονόμασε. Δυστυχώς ο κ. Κουδουνάς μου άφησε τη σαφή εντύπωση

ανθρώπου που δεν συναισθάνεται την ηθική αλλά πρωτίστως τη νομική του υποχρέωση

να συνεισφέρει στη διατροφή των παιδιών του. Έφτασε μάλιστα μέχρι του σημείου

να πει ότι η οικονομική ανεπάρκειά του είναι τέτοια ώστε να συντηρείται από τη

δεύτερη του σύζυγο. Και[*364] ξέρουμε ότι μόλις τον Ιούνιο του 1984 αγόρασε, μεταξύ άλλων, αυτοκίνητο

τύπου "Γκολφ" αξίας £2,500.- περίπου.

Επίσης δεν είναι άσχετο ν' αναφερθεί ότι

οι προσπάθειες του Γραφείου Ευημερίας να πεισθεί ο καθ' ου να βοηθήσει τα

παιδιά του έμειναν χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα. Η μοναδική του συνεισφορά εδώ

και ένα χρόνο περίπου, δηλαδή από το Γενάρη του 1984 που διακόπηκε η συμβίωση,

ήταν ποσόν £30.- σε μετρητά και διάφορα είδη αξίας £38. Σημειώνω ότι ο ίδιος

ανάφερε ότι κατά την περίοδο αυτή αγόρασε πράγματα για τα παιδιά του αξίας

£250.- για τα οποία πήρε αποδείξεις. Όταν όμως του ζητήθηκε να τις παρουσιάσει

πρόβαλε την ισχνή δικαιολογία ότι δεν τις είχε μαζί του. Και στο θέμα αυτό δεν

έχω καμμιά αμφιβολία ότι ο κ. Κουδουνάς δεν είπε στο δικαστήριο την αλήθεια.

Έχοντας κατά νουν τις αρχές που διέπουν

το μέτρον της διατροφής, τα ευρήματά μου, καθώς και κάθε άλλο σχετικόν

παράγοντα, συμπεραίνω ότι ο καθ' ου υπήρξε ένοχος ηθελημένης αμέλειας να

προμηθεύσει διατροφή στα παιδιά του την οποία και καθορίζω σε £45.- το μήνα.

Ο συνήγορος της αιτήτριας κάλεσε το

Δικαστήριο να επιδικάσει διατροφήν αναδρομικά από τον Απρίλη του 1984, αλλά

είναι νομίζω πιο δίκαιο και προς τις δύο πλευρές να εκδόσω διάταγμα από

1.11.1984. Τα έξοδα της αιτήσεως, που θα ψηφίσει ο Πρωτοκολλητής, επιδικάζονται

εναντίον του καθ' ου η αίτηση.

Διαταγή για £45.-

διατροφή το μήνα

Έξοδα εναντίον του καθ' ου η αίτηση.