Cypriot Supreme Court orders £80 monthly maintenance for wife despite husband's abandonment and prior misconduct.

[*379] 9 Απριλίου 1982

(ΦΡ,

ΝΙΚΟΛΑΙΔΗΣ, ΑΝ,Α.Ε.Δ.).

ΕΝ

ΕΠΑΡΧΙΑΚΩ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΩ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ

Επί

τοις αφορώσι τον περί Δικαστηρίων Νόμο 14/70

Επί

τοις άφορώσι την Παναγιώτα Γεάδη, Αιτήτριαν,

Και

Επί

τοις αφορώσι τον Μιχαήλ Γεάδη, καθ’ού η αίτησις.

(Αίτησις

Διατροφής Αρ. 8/81).

Διατροφή - Δικαιοδοσία - Άρθρον 40 του περί Δικαστηρίων Νόμου, 1960

(Νόμος 14/60) - Όρος "ένοχος ηθελημένης αμελείας να προμηθεύει εύλογη

διατροφή" - Ερμηνεία -Ύψος και υπολογισμός της διατροφής - 'Αρχές

καθορισμού της εύλογου διατροφής - Ο Κανόνας του ενός τρίτου - Πότε η

συμπεριφορά της συζύγου μπορεί να επηρεάση το δικαίωμα της για διατροφή.

Γ. Μιτσίδης, διά την Αιτήτριαν.

Α. Παϊκκος, διά τον καθ’ού η αίτησις.

ΑΠΟΦΑΣΗ

Η ακόλουθη

απόφαση εκδόθηκε από τον:-

ΦΡ. ΝΙΚΟΛΑΙΔΗ, ΑΝ. Α.Ε,Δ. : Με την παρούσα αίτηση [*380] η αιτήτρια ζητεί διάταγμα του

Δικαστηρίου που να διατάσσει τον σύζυγο της όπως της καταβάλλει ποσό £250.- τον

μήνα για τη συντήρηση της.

Κατά την ακρόαση της υποθέσεως τόσο η

αιτήτρια, όσο και ο καθ’ού η αίτησις έδωσαν μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου.

Σύμφωνα με τη μαρτυρία της αιτήτριας τα μέρη παντρεύτηκαν το 1949 και από το

γάμο τους απέκτησαν πέντε συνολικά παιδιά, τρία από τα οποία σήμερα βρίσκονται

στη ζωή. Όλα τα παιδιά είναι τώρα ενήλικα. Ο καθ’ού η αίτησις εδώ και ένα χρόνο

περίπου εγκατέλειψε την σύζυγο του και ζει μόνος.

Ο καθ’ού η αίτησις είναι διευθύνων σύμβουλος

σε εταιρεία που διατηρεί εργαστήρια εμφάνισης έγχρωμων φιλμς. Από ότι συνάγεται

από τη μαρτυρία η εταιρεία ουσιαστικά ανήκει στον σύζυγο. Προτού οι σχέσεις του

ζεύγους τεταθούν η αιτήτρια εργαζόταν με τον σύζυγο της με μηνιαίο μισθό £70.-.

Ο σύζυγος βέβαια επιβαρυνόταν με τη συντήρηση

του σπιτιού, πλήρωνε δε το ενοίκιο και όλους τους σχετικούς λογαριασμούς. Η

περιγραφή των εισοδημάτων του συζύγου, την εποχή που διέμεναν μαζί είναι

πραγματικά εκθαμβωτική. Η αιτήτρια κατάθεσε ότι προέβαινε σε μηνιαίες

καταθέσεις σε τραπεζικό λογαριασμό στη Πάφο του ύψους των £4,000.- [*381] τον

μήνα και καθημερινές καταθέσεις σε τρεχούμενο λογαριασμό της Λευκωσίας της

τάξης των £400.- την ημέρα. Επίσης είπε πως σε συγκεκριμένη ημερομηνία ο καθ’

ου η αίτησις είχε στο χρηματοκιβώτιο του περί τις £26,000.-. το ζεύγος αγόρασε

ένα διαμέρισμα για τη θυγατέρα τους και η αιτήτρια έδιδε έναντι του χρέους για

την αγορά του τον μισθό της και το ενοίκιο του διαμερίσματος. Η αιτήτρια

κατάθεσε πως ο σύζυγος της την εγκατέλειψε για μια άλλη γυναίκα και πως αυτό

ξανάγινε πριν αρκετά χρόνια. Τελικά ο καθ’ ου η αίτησις εγκατέλειψε τη σύζυγο

του οριστικά τον Αύγουστο, 1980 αλλά εξακολουθούσε να της πληρώνει το ενοίκιο,

τους λογαριασμούς, και να της δίδει περίπου £4.- την ημέρα για συντήρηση.

Αργότερα οι σχέσεις τους χειροτέρευσαν και ενώ εξακολουθούσε να της πληρώνει το

ενοίκιο και τους λογαριασμούς εν τούτοις της έστελνε μόνον £2,500 μίλς την

ημέρα. Τα Χριστούγεννα του 1980 η αιτήτρια πήρε τα τελευταία χρήματα μια και ο καθ'

ου η αίτησις σταμάτησε εντελώς κάθε συνδρομή. Ιδιαίτερη έμφαση και από τις δύο

πλευρές δόθηκε σε ένα επεισόδιο που έλαβε χώρα το καλοκαίρι του 1980. Η

αιτήτρια τότε, στην απουσία του συζύγου της άνοιξε το χρηματοκιβώτιο του από το

οποίο και πήρε £3,500 και 4 χρυσά μετάλλια Μακαρίου. Μόλις ο καθ' ου η αίτησις

αντελήφθηκε το γεγονός κατάγγειλε την υπόθεση στην αστυνομία η οποία και

συνέλαβε την αιτήτρια που παραδέκτηκε την αφαίρεση των χρημάτων. Όταν τα

χρήματα και τα μετάλλια επεστράφηκαν η αιτήτρια αφέθηκε ελεύθερη.[*382]

Η αιτήτρια είπε πως πήρε τα χρήματα γιατί

αντιλήφθηκε πως ο σύζυγος της ξόδευε πολλά χρήματα και πως αυτή σκόπευε να τα

χρησιμοποιήσει για να εξοφλήσει το διαμέρισμα που είχαν αγοράσει για τη

θυγατέρα τους. Την ίδια περίπου εποχή ο καθ' ου η αίτησις εξασφάλισε διάταγμα

από το Δικαστήριο που απαγόρευε στην αιτήτρια να εισέρχεται στα υποστατικά της

εταιρείας του.

Τώρα η αιτήτρια εργάζεται σε εταιρεία που

ασχολείται κι' αυτή με εμφανίσεις εγχρώμων φωτογραφιών και που ουσιαστικά

ανήκει στον γυιο της. Πέντε τουλάχιστον πρώην υπάλληλοι της εταιρείας του καθ'

ου η αίτησις εργάζονται τώρα κι' αυτοί στην ίδια εταιρεία, αφού εγκατέλειψαν

την εργοδότηση τους με τον καθ' ου η αίτησις.

Ο καθ' ου η αίτησις κατέθεσε πως αφού με

προτροπή της αιτήτριας το προσωπικό της εταιρείας του τον εγκατέλειψε

αναγκάστηκε να εισαγάγει αυτόματα μηχανήματα για να τους αντικαταστήσει και γι'

αυτό το σκοπό η εταιρεία του συνήψε δάνειο ύψους £75,000.-. Επίσης είπε πως ο

κύκλος εργασιών της εταιρείας του έπεσε στα 12% και πως τώρα προσπαθεί να

αναδιοργανώσει την επιχείρηση του σε νέες βάσεις. Ισχυρίστηκε επίσης πως η

εταιρεία του δεν έχει κέρδη και πως ο ίδιος παίρνει μισθό, από την εταιρεία

£280.- τον μήνα.[*383] Η εταιρεία του πληρώνει επίσης το ενοίκιο του

διαμερίσματος του και άλλα συναφή έξοδα. Ο καθ' ου Η αίτησις ισχυρίστηκε πως

σήμερα μπορεί να καταβάλλει σαν διατροφή μόνο £40.- £45.- τον μήνα.

Πριν προχωρήσω θεωρώ σκόπιμο να εξετάσω πρώτα

την νομική σκοπιά του θέματος.

Η αίτηση για διατροφή είναι αστική διαφορά

στενά συνηφασμένη με τον προσωπικό θεσμό εντός της εννοίας των άρθρων 87, 152

και 160 του Συντάγματος.

Για να εφαρμοστεί το άρθρο 40 του Περί

Δικαστηρίων Νόμου Aρ. 14/60 θα πρέπει το Δικαστήριο να

έχει δικαιοδοσία να επιληφθεί της αίτησης και να αποδεκτεί πως ο σύζυγος είναι

ένοχος ηθελημένης αμέλειας να προμηθεύσει εύλογη διατροφή για τη σύζυγο και τα

ανήλικα παιδιά του.

Είναι φανερό από την ενώπιον μου μαρτυρία, και

εξ άλλου δεν αμφισβητήθηκε, πως το Δικαστήριο έχει δικαιοδοσία γιατί τα μέρη

είναι μέλη της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας και ο γάμος τους ιερουργήθηκε

σύμφωνα με το ελληνορθόδοξο δόγμα. Όσον αφορά τον όρο ένοχος “ηθελημένης

αμέλειας να προμηθεύει εύλογη διατροφή" αυτός έχει αναλυθεί σε αριθμό

[*384] αποφάσεων. Ο όρος ερμηνεύτηκε ότι σημαίνει πως ο σύζυγος δεν προμηθεύει

εύλογη διατροφή ενώ είναι σε θέση να το κάνει γιατί απλώς δεν θέλει.

Ο Sir George Baker P. στην υπόθεση Brannan v.

Brannan, (1973) 1 All E.R. p.38 στην σελίδα 45 είπε:

"These cases suggest that 'wilfulness' in this context

does not connote any malice or wickedness but that the misconduct, if it is

appropriate to use that word, consists only in the failure to pay to the wife

sums which, in the opinion of the Court, are in all the circumstances

sufficient for her reasonable maintenance and support. The wilfulness amounts

to nothing more than this, that the husband knows what he is doing and intends

to do what he is doing."

Η έννοια "ηθελημένη αμέλεια" δεν

περιλαμβάνει κακή θέληση ή κακία αλλά απλώς συνίσταται στην παράλειψη να

καταβάλλεται στην σύζυγο χρηματικό ποσό που κατά τη γνώμη του Δικαστηρίου

είναι, υπό τας περιστάσεις, αρκετά για την εύλογη διατροφή και συντήρηση της ή

με άλλα λόγια "σκόπιμη άρνηση να πληρώνει χωρίς καμμιά δικαιολογία κατά

τον Lord Goddard στην υπόθεση National Assistance

Board v. Prisk (1954) 1 All

E.R. 400∙ βλέπε επίσης Antoniou v. Antoniou (1969) 1 C.L.R. 307. [*385]

Βέβαια στην παρούσα υπόθεση εξετάζουμε μόνο

κατά πόσο o καθ' ου η αίτησις υποχρεούται σε εύλογη

διατροφή μόνο για την σύζυγο του μια και τα παιδιά του γάμου έχουν ενηλικιωθεί.

Στην παρούσα υπόθεση και από τη μαρτυρία σαν σύνολο είναι φανερό πως ο σύζυγος

είναι ένοχος ηθελημένης αμέλειας να προμηθεύσει εύλογο διατροφή στην αιτήτρια.

Σαφώς έχει τεκμηριωθεί πως ο καθ' ου η αίτησις είναι σε θέση να καταβάλλει

διατροφή και πως για αρκετό καιρό τώρα αρνείται να το κάνει. Είναι επίσης

φανερό πως ο σύζυγος παρέλειψε να καταβάλλει οποιοδήποτε ποσό ξέροντας τί έκανε

και με τη πρόθεση να κάνει αυτό ακριβώς, δηλαδή να μη παρέχει εύλογη διατροφή

στην αιτήτρια.

Ποιό όμως είναι το ύψος της διατροφής που

πρέπει να επιδικαστεί;

Στην υπόθεση Sherwood v. Sherwood (1929) Ρ. 120 C.A. αναφέρεται πως δεν υπάρχουν δεδομένοι κανόνες

(hard and fast rules) και πως κάθε υπόθεση αποφασίζεται με

τα δικά της δεδομένα. Το ποσό είναι εντελώς στην διακριτική ευχέρεια του

Δικαστηρίου.

Επίσης στην υπόθεση Scott v. Scott (1951) 1 All E.R. 216 στη σελίδα 217 αναφέρεται: [*386]

"In my view, the question what is reasonable

maintenance for the wife and children has to be considered with reference to

the husband's common law liability to maintain his wife and children and, no

doubt, the word 'reasonable' has to be interpreted against the background of

the standard of life which he previously has maintained.

Και ο Baker J. στην

υπόθεση P. (J.R. v. P. (G.D.). (1966) 1 All

E.R. 439 στην σελ. 444 αφού παραθέτει το πιο

πάνω απόσπασμα προσθέτει:

"That seems to me - and I have always, taken it to be -

the governing factor in this type of case."

Στην υπόθεση Attwood v. Attwood (1968) 3 All E.R. 385 παρατίθενται με λεπτομέρεια οι αρχές πάνω στις οποίες τα

Δικαστήρια, βασίζονται για καθορισμό της εύλογης διατροφής.

Ο Sir Jocelyn Simon Ρ.

στη σελ. 388 εξηγεί:

"In my view the general considerations which should be

born in mind in this type of case are as follows:

(i) In co-habitation a wife and the children share with the

husband a standard of living [*387] appropriate to his income, or, if the wife

is also working, their joint incomes.

(ii) Where co-habitation has-been disrupted by a matrimonial

offence on the part of the husband, the wife's and children's maintenance

should be so assessed that their standard of living does not suffer more than

is inherent in the circumstances of separation, though the standard may be lower

than theretofore (since the income or incomes may now have to support two

households in place of the former one where household expenses were shared).

(iii)Therefore, although the standard of living of all

parties may have to be lower than before there was a breach of co-habitation,

in general the wife and children should not be relegated to a significantly

lower standard of living than that which the husband enjoys. As to the

foregoing, see Kershaw v. Kershaw (1964) 3 All E.R. 635 at pp. 636, 637;

(1966) p. 13, at p. 17 and Ashley v. Ashley (1965) 3 All E.R., 554.

(iv) Subject to what follows, neither should the standard of

living of the wife be put [*388] significantly higher than that of the husband,

since so to do would in effect amount to imposing a fine on him for his

matrimonial offence, and that is not justified by the modern law.

(v) In determining the relevant standard of living of each

party, the Court should take into account the inescapable expenses of each party,

especially, though not exclusively, expenses of earning an income and of

maintaining any relevant child.

(vi) If the wife is earning an income, or if she has what

should in all the circumstances be considered as a potential earning capacity,

that must be taken into account in determining the relevant standards of

living: see Rose v. Rose (1950) 2 All E.R. 311; (1951) P.29, per Denning

L.J., (1950) 2 All E.R. 313, (1951) P. at pp. 3132 and Levett Yeats v.

Levett Yeats (1967), 111 Sol. Jo.475.

(vii) Where a wife is earning an income, that ought

generally to be brought into account, unless it would be reasonable to expect

her to give up the source of the income: Levett Yeats v. Levett Teats

(1967), 111 Sol. Jo.475.

(viii) Where the wife is earning an income, the whole of

this need not, and should not ordinarily be brought into account so as to

ensure to the husband's benefit Ward v. Ward (1947) 2 All. E.R. 713 at

p. 715, (1948) P. 62 at p. 64, and J. v. J. (1955) 2 All E.R. 85, 617, (1955)

P.215, [*389] per Sachs, J. (1955) 2 All E.R. at p.91; (1955) P. at

p.225, and per Hodson, L.J. (1955) 2 All E.R. at p.621; (1955) P. at p.244.

( ix) This consideration is particularly potent where the

wife only takes up employment in consequence of the disruption of the marriage

by the husband, or where she would not reasonably be expected to be working if

the marriage had not been so disrupted,

(x) At the end of the case, the court must ensure that the

result of its order is not to depress the husband below subsistence level: Ashley

v. Ashley (1965) 3 All E.R.554.

(Βλέπε επίσης Kershaw v.

Kershaw (1964) 3 All E.R. 635).

Από την άλλη είναι παραδεκτή η αρχή πως η

συμπεριφορά των μερών δεν είναι χωρίς σημασία.

Στην υπόθεση Wachtel v. Wachtel (1973) 1 All E.R.829 G.A. ο Lord Denning

M.R. παρατηρεί:- [*390]

"It has been suggested that there

should be a 'discount' or 'reduction' in what the wife is to receive because of

her supposed misconduct, guilt or blame (whatever word is used). We cannot

accept this argument. In the vast majority of cases it is repugnant to the

principles underlying the new legislation.......There will be many cases in

which a wife (although once considered guilty or blameworthy) will have cared

for the home and looked after the family for many years. Is she to be deprived

of the benefit otherwise to be accorded to her by section (25) (1) (f) because

she may share responsibility for the breakdown with her husband? There will no

doubt be a residue of cases where the conduct of one of the parties is....'both

obvious and gross', so much so that to order one party to support another whose

conduct falls into this category is repugnant to anyone's sense of justice. In

such a case the Court remains free to decline to afford financial support or to

reduce the support which it would otherwise have ordered. But, short of cases

falling into this category, the court should not reduce its order for financial

provision merely because of what was formerly regarded as guilt or blame. To do

so would be to impose a fine for supposed misbehavior in the course of an

unhappy married life.....In the [*391] financial adjustments consequent upon

the dissolution of a marriage which has irretrievably broken down, the

imposition of financial penalties ought seldom to find a place.

Επίσης στην υπόθεση Harnett v. Harnett (1973) 2 All E.R. 593 ο Bagnall J. αναφέρει: στην σελ.

601:

"In my view to satisfy the test the conduct must be

obvious and gross in the sense that the party concerned must be plainly seen to

have wilfully persisted in conduct, or a course of conduct, calculated to

destroy the marriage in circumstances in which the other party is substantially

blameless."

Στην έφεση της ίδιας υπόθεσης που δημοσιεύτηκε

στο (1974) 1 All E.R. 764 ο Cains

L.J. παρατηρεί:

"Conduct should be taken into account only in a very

broad way - that is to say, only where there is something in the conduct of one

party which would make it quite inequitable to leave that out οf

account having regard to the conduct of the other party as well in the course

of the marriage." [*392]

Συμπερασματικά μπορούμε

να πούμε πως η συμπεριφορά δεν θα επηρεάσει το εκδοθέν διάταγμα εκτός εάν θα

ενοχλούσε το αίσθημα δικαιοσύνης εάν αγνοείτο (κατά Orr L.J. στην υπόθεση Jones v. Jones (1975) 2 All E.R. 12 C.A.).

Εν όψει της πιο πάνω αντιμετώπισης δεν είναι

εκπληκτικό το γεγονός πως η συμπεριφορά των μερών δεν λήφθηκε υπ’ όψη σχεδόν σε

κάθε υπόθεση που δημοσιεύτηκε. (Βλ. Ackerman v.

Ackerman (1972) 2 All E.R. 420; Wachtel v. Wachtel (supra); Trippas

v. Trippas (1973) 2 All E.R. 1, C.A.; Harnett v. Harnett (1974) 1

All E.R. 764 C.A.).

Όσο δε άφορα το ποσό της διατροφής μπορούμε να

πούμε πώς η σημερινή τάση είναι να θεωρείται σαν λογικό σημείο εκκίνησης στο

καθορισμό του ποσού το 1/3 του εισοδήματος.

Στην υπόθεση Qengler.v. Gengler (1976)

2 All E.R. 81 ο Baker P. στη σελ. 83 αναφέρει:

"Counsel for the husband realistically agrees that the

joint income is the husband's gross income and the wife's net income. That is

the correct approach. One takes the gross income, that is his income before

tax, because the maintenance order is deducted from his wage or salary before

tax is calculated, and the wife's net income [*393] because that is all she

receives, to live on after tax is deducted from her wage or salary. Allowable

deductions from a husband's gross earnings are the statutory insurance

contributions and travelling expenses to work."

Και παρακάτω:

"It is to be noted that nowhere is it said that if the

wife has been working during the marriage, as this lady had, the full amount of

her earnings are to be brought into account. And the reason, I think, is

perfectly clear, because in any such circumstances where the disruption has

been brought about and the matrimonial offence has been proved, the wife is

inevitably, or almost inevitably, going to suffer loss.

Στην ίδια υπόθεση ο Latey J. στη σελ. 84 συμφωνεί με τα πιο πάνω και προσθέτει:

"I entirely and respectfully agree with what Sir George

Baker Ρ. has said about the one-third calculation being a

fair and useful starting point in proceedings in the magistrates court, as it

is [*394] in proceedings in this division. It is to be remembered that is only

a starting point. It may, and often does, end up also as the finishing point.

But in many cases it does not. Taking into account the various factors which

are enumerated in Attwood v. Attwood (1968) 2 All E.R. 385 and applying

them to the particular facts of a particular case, both the facts and the

results are likely to vary one from the other."

Επιστρέφοντας στην παρούσα υπόθεση δεν μπορώ

να δεκτώ πως η προηγουμένη συμπεριφορά της αιτητρίας ήταν τέτοια που να μπορεί

να επηρεάσει το δικαίωμα της για διατροφή. Όσον άφορα τον υπολογισμό της

διατροφής και εφαρμόζοντας τις νομικές αρχές που αναφέρθηκαν πιο πάνω και

ειδικώτερα την αρχή του 1/3 απεφάσισα πως το ποσό των £80.- μηνιαίως είναι

εύλογη διατροφή. Βέβαια υπάρχει μαρτυρία πως στο παρελθόν ο καθ' ου η αίτησις

είχε πολύ πιο ψηλά εισοδήματα αλλά το Δικαστήριο θα λάβει υπ' όψη παλαιότερα

εισοδήματα μόνο σαν ένδειξη των πιθανών μελλοντικών εισοδημάτων του (βλ. Sherwood

v. Sherwood (1929) Ρ. 120, 126,

127 C.A.).

Στον πιο πάνω καθορισμό έλαβα υπ' όψη το

γεγονός πως η αιτήτρια εργάστηκε στην εταιρεία του συζύγου και ουσιαστικά

βοήθησε την επιχείρηση να ανδρωθεί. [*395]

Η αίτηση καταχωρήθηκε στις 28.1.81 και η

ακρόαση τελικά περατώθηκε μόλις πρόσφατα. Το γεγονός της καθυστέρησης δεν θα

πρέπει να επιδράσει αρνητικά πάνω στην αιτήτρια που για πολλούς τώρα μήνες

καμμιά οικονομική αρωγή δεν πήρε από τον καθ' ου η αίτησις.

Λαμβάνοντας υπ' όψη τα πιο πάνω πως λογική

ημερομηνία για την έναρξη της καταβολής είναι η 1.11.81. Το ποσό που ήδη

οφείλεται από 1.11.81 μέχρι σήμερα να καταβληθή από το σύζυγο καθ' ου η αίτησις

εντός δύο μηνών από σήμερα.

Λαμβάνοντας υπ' όψη το γεγονός πως ο σύζυγος

θα καταβάλει ένα σεβαστό ποσό για τις καθυστερήσεις δεν θεωρώ δίκαιο να προβώ

σε οποιαδήποτε διαταγή ως προς τα έξοδα.

Διαταγή για την καταβολή £80.-

τον μήνα για διατροφή της αιτήτριας.