Administrative court dismisses appeal against police decision due to insufficient reasoning and legal error.
Legislator-Zusammenfassung
KI-generiertThe Administrative Court allowed the plaintiff's appeal against a police decision to annul the decision. The court found a clear lack of reasoning in the administrative act and identified a legal error regarding employment regulations. Consequently, the challenged decision was annulled with costs awarded to the plaintiff.
Legislator-Regeste
KI-generiertArticles 146, 28, and 30 of the Constitution; Administrative decisions must provide clear reasoning based on specific facts and legal grounds to allow for judicial review, and failure to do so renders the decision voidable.
Schlagwörter
KI-generiertZitierte Gesetzesbestimmungen
KI-generiertZitierte Rechtsprechung
KI-generiertVerwandte Entscheide
KI-generiertVolltext
ΑΝΑΦΟΡΕΣ:
Κυπριακή νομολογία στην οποία κάνει αναφορά η απόφαση αυτή:
EPCO (CYPRUS) LTD., ν. THE MUNICIPAL COMMITTEE OF NICOSIA (1965) 3 CLR 416
CHRISTOS PETRONDAS ν. ATTORNEY-GENERAL OF THE REPUBLIC (1969) 3 CLR 214
CHRISTODOULIDES ν. THE REPULIC (1978) 3 CLR 193
HAPESHIS ν. REPUBLIC (1979) 3 CLR 550
PAPAGEORGHIOU ν. REPUBLIC (1984) 3 CLR 1348
Παπαδόπουλος ν. Δημοκρατίας (1989) 3 ΑΑΔ 973
Aφρόκηπος Λτδ ν. Δημοκρατίας (1990) 3 ΑΑΔ 281
Tamasos Tobaco Supplies ν. Δημοκρατίας (1991) 3 ΑΑΔ 407
Στράκκα Λτδ. ν. Δημοκρατίας (1991) 3 ΑΑΔ 643
Ι.Γ. Μακρή Κτηματική Λτδ ν. Δημοκρατίας (1994) 3 ΑΑΔ 56
Συμεωνίδου Xρυστάλλα και Άλλη ν. Kυπριακής Δημοκρατίας, μέσω Eπιτροπής Δημόσιας Yπηρεσίας (1997) 3 ΑΑΔ 145
Φράγκου Στέφανος ν. Δημοκρατίας (1998) 3 ΑΑΔ 270
Kωνσταντίνου Δημήτρης και Άλλος ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (2004) 3 ΑΑΔ 577
Ζέμπασιης Παντελής και Άλλος ν. Κυπριακής Δημοκρατίας και Άλλου (2010) 3 ΑΑΔ 442
Μιχαηλίδης Γιώργος Μ. ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (2011) 3 ΑΑΔ 33
Κυπριακό Συνδικάτο Τούρκων Δασκάλων Δημοτικής ή Κυπριακό Συνδικάτο Τούρκων Δασκάλων και Άλλων ν. Γενικής Εισαγγελίας που αντιπροσωπεύει το Υπουργικό Συμβούλιο Κυπριακής Δημοκρατίας και Άλλης (2011) 3 ΑΑΔ 310
Royal Ris Ltd ν. Δήμου Λάρνακας (2001) 4 ΑΑΔ 1103
ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΠΑΠΑΛΕΟΝΤΙΟΥ ν. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟΥ, Υπόθεση Αρ. 166/2010, 28 Σεπτεμβρίου 2011
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ κ.α., Υπoθεση Αρ. 1198/2011, 19/7/2012
ΗΡΩ ΓΑΛΛΟΥ ΑΡΙΣΤΕΙΔΟΥ ν. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ κ.α., ΥΠΟΘΕΣΗ ΑΡ. 1883/2012, 6/3/2015, ECLI:CY:AD:2015:D163
ΜΑΙΡΗ ΖΗΝΤΙΛΗ ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ, Υπόθεση Αρ. 509/2013, 26/5/2015, ECLI:CY:AD:2015:D372
ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΕΟΚΛΕΟΥΣ κ.α. ν. ΔΗΜΟΥ ΑΓΛΑΝΤΖΙΑΣ κ.α., Υπόθεση Αρ. 1183/2011, 29/10/2015, ECLI:CY:AD:2015:D717
ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠΟΦΑΣΗΣ:
ECLI:CY:DD:2018:171
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
(Υπόθεση Αρ. 2/2014)
18 Απριλίου 2018
[Φ. ΚΩΜΟΔΡΟΜΟΣ, Δ.Δ.Δ.]
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΑΡΘΡΑ 146, 28 και 30 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ
ΝΙΚΟΣ ΙΩΣΗΦ
Αιτητής
ΚΑΙ
ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΜΕΣΩ
ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΩΝ
Καθ΄ ων η Αίτηση.
Σ. Σκορδής, για τον Αιτητή
Μ. Κοτσώνη (κα), Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους Καθ’ ων η Αίτηση.
ΑΠΟΦΑΣΗ
Φ. ΚΩΜΟΔΡΟΜΟΣ, Δ.Δ.Δ.: Ο Αρχηγός Αστυνομίας, με επιστολή του προς τον Γενικό Διευθυντή του Υπουργείου Συγκοινωνιών και Έργων («ο Διευθυντής»), ημερομηνίας 16.9.2013, ενημέρωνε αυτόν ότι το ΤΑΕ Αρχηγείου Αστυνομίας διερευνούσε εναντίον συγκεκριμένων λειτουργών του Κέντρου Τεχνικού Ελέγχου Οχημάτων (ΚΕΜΟ) Λατσιών, μεταξύ των οποίων και ο αιτητής, υπόθεση που αφορούσε σε ποινικά αδικήματα που έλαβαν χώρα μεταξύ της 18.9.2012 και 31.1.2013 και σχετίζονταν με τη διενέργεια τεχνικού ελέγχου επτά λεωφορείων δημόσιας χρήσης στο ΚΕΜΟ Λατσιών. Σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται στην επιστολή, οι εν λόγω λειτουργοί, ενώ θα έπρεπε, με βάση τα ευρήματά τους, να κρίνουν ακατάλληλα για οδική χρήση τα υπό αναφορά λεωφορεία, έκριναν αυτά κατάλληλα, εγκρίνοντας την έκδοση σχετικού πιστοποιητικού καταλληλότητας. Για τη συγκεκριμένη υπόθεση, ως περαιτέρω αναφερόταν στην επιστολή, σχηματίστηκε ανακριτικός φάκελος και δόθηκαν οδηγίες για την ποινική δίωξη των προαναφερθέντων λειτουργών, οι οποίοι και κατηγορήθηκαν γραπτώς για τα πιο πάνω αδικήματα.
Ο αιτητής ενημερώθηκε για τα πιο πάνω με σχετική επιστολή του Διευθυντή, ημερομηνίας 24.10.2013. Περαιτέρω, στην εν λόγω επιστολή αναφερόταν επίσης η απόφαση του Διευθυντή να επιβάλει στον αιτητή, συνεπεία των πιο πάνω, την υποχρεωτική απουσία του τελευταίου από την εργασία του μέχρι την τελική συμπλήρωση της υπόθεσής του, σύμφωνα με τον Κανονισμό 7(θ)(ii) και (iii) των Όρων Απασχόλησης Ωρομίσθιου Κυβερνητικού Προσωπικού (Πειθαρχικά Παραπτώματα-Ποινές). Κατά τη διάρκεια της υποχρεωτικής απουσίας από την εργασία του, σύμφωνα πάντα με τα αναφερόμενα στην επιστολή του Διευθυντή, θα καταβαλλόταν στον αιτητή το ήμισυ των απολαβών του.
Κατά της πιο πάνω απόφασης, ο αιτητής αντέδρασε, αρχικά δια επιστολής των δικηγόρων του προς τον Διευθυντή, ημερομηνίας 20.11.2013, μέσω της οποίας ζητούσε όπως αυτός απασχοληθεί σε άλλα καθήκοντα ή, σε περίπτωση που συνεχιστεί η υποχρεωτική απουσία από την εργασία του, να καταβάλλεται σε αυτόν το 70% του μισθού του, και εν συνεχεία με την καταχώρηση της υπό κρίση προσφυγής, στις 3.1.2014. Είχε δε προηγηθεί και σχετική επιστολή των Γενικών Γραμματέων συντεχνιών προς τον Πρόεδρο της Μικτής Εργατικής Επιτροπής, ημερομηνίας 5.11.2013, δια της οποίας ζητούνταν «να ακυρωθεί η παράνομη και αντικανονική διαθεσιμότητα σε βάρος των ωρομισθίων».
Εν συνεχεία, ο Διευθυντής, με επιστολή του προς τον αιτητή, ημερομηνίας 13.1.2014, ενημέρωνε αυτόν ότι αποφάσισε την άρση της προαναφερθείσας απόφασής του. Επιπρόσθετα, με επιστολή του προς τον Διευθυντή Τμήματος Οδικών Μεταφορών, ημερομηνίας 13.1.2014, ο Διευθυντής ζητούσε από τον τελευταίο να μεριμνήσει όπως οι συγκεκριμένοι ωρομίσθιοι λειτουργοί, μεταξύ των οποίων και ο αιτητής, με την επάνοδό τους στην υπηρεσία, ασχοληθούν με άλλα καθήκοντα «και οπωσδήποτε με εργασία άλλη εκτός του ΚΕΜΟ Λατσιών».
Πράγματι, όπως προκύπτει και από τα εντός των οικείων διοικητικών φακέλων στοιχεία, ο αιτητής επέστρεψε στην εργασία του, «υπό διαμαρτυρία και με πλήρη επιφύλαξη των δικαιωμάτων του», ως αναφέρεται και σε σχετική επιστολή των δικηγόρων του προς τον Διευθυντή, ημερομηνίας 8.5.2015. Στην ίδια επιστολή, η πλευρά του αιτητή προέβαλλε και το αίτημα καταβολής των μισθών και/ή του μέρους των μισθών και λοιπών ωφελημάτων του αιτητή, που του αποκόπηκε κατά το διάστημα που αυτός απουσίαζε υποχρεωτικά από την εργασία του. Η απάντηση του Διευθυντή επ’ αυτού ήταν αρνητική: σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται σε σχετική επιστολή του τελευταίου προς τους δικηγόρους του αιτητή, ημερομηνίας 9.6.2015, η αρχική απόφαση και αιτιολογία αυτής δεν αίρονται αναδρομικά και, συνεπώς, δεν μπορούσε να καταβληθεί στον αιτητή το μέρος του μισθού που του αποκόπηκε κατά το πιο πάνω διάστημα.
Νομικοί ισχυρισμοί
Ο αιτητής προβάλλει ως λόγους ακύρωσης την έλλειψη επαρκούς αιτιολογίας της προσβαλλόμενης απόφασης, τη μη διενέργεια της δέουσας έρευνας εκ μέρους της Διοίκησης, την ύπαρξη νομικής και πραγματικής πλάνης, την παραβίαση του άρθρου 43 του περί των Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμου του 1999 (Ν.158(Ι)1999), εφόσον δεν του δόθηκε το δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης, καθώς και την παραβίαση των αρχών της χρηστής διοίκησης.
Εκ διαμέτρου αντίθετες είναι οι θέσεις των καθ’ ων η αίτηση, οι οποίοι αντιτείνουν ότι η προσβαλλόμενη απόφαση λήφθηκε ορθά και νόμιμα, κατόπιν δέουσας έρευνας και κατ’ ορθή ενάσκηση των εξουσιών που τους παρέχει ο νόμος, είναι δε αυτή επαρκώς και/ή δεόντως αιτιολογημένη και ουδεμία πλάνη, αλλ’ ούτε και παραβίαση των αρχών της φυσικής δικαιοσύνης και χρηστής διοίκησης υπήρξε.
Περαιτέρω, οι καθ’ ων η αίτηση εγείρουν δια της ενστάσεώς τους και αναπτύσσουν εν συνεχεία δια της γραπτής τους αγόρευσης σειρά προδικαστικών ενστάσεων και συγκεκριμένα ότι η επίδικη απόφαση, ως αφορώσα ωρομίσθιο υπάλληλο, εμπίπτει στη σφαίρα του ιδιωτικού και όχι του δημοσίου δικαίου, ότι η προσφυγή κατέστη άνευ αντικειμένου, εφόσον υπήρξε άρση της προσβαλλόμενης απόφασης και, συνακόλουθα, ότι ο αιτητής στερείται του απαραίτητου εννόμου συμφέροντος προς προώθηση της προσφυγής του.
Οι πιο πάνω προδικαστικές ενστάσεις συνάντησαν την αντίθεση του αιτητή, ο οποίος και εισηγείται την απόρριψή τους λόγω έλλειψης ερείσματος. Ειδικότερα, κατά τον ευπαίδευτο συνήγορο του αιτητή, η επίδικη πράξη σαφώς και αποτελεί πράξη εμπίπτουσα στη σφαίρα του δημοσίου δικαίου, εφόσον αποτελεί άσκηση δημόσιας εξουσίας εκ μέρους της Διοίκησης, ενώ ως προς τη δεύτερη προδικαστική, επισημαίνει την ύπαρξη ζημιογόνου καταλοίπου από την προσβαλλόμενη απόφαση, η οποία και στοιχειοθετεί την ύπαρξη του απαιτούμενου εννόμου συμφέροντος για προώθηση της προσφυγής του. Ισχυρίζεται περαιτέρω ότι έχει καταδείξει λεπτομερώς και, εν πάση περιπτώσει, επαρκώς την ισχυριζόμενη ζημία, μέσα από το δικόγραφο και την αγόρευσή του.
Η κατάληξη
Έχω εξετάσει προσεκτικά την προσβαλλόμενη απόφαση υπό το πρίσμα όλων των στοιχείων που τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου, τα οποία αποτέλεσαν το υπόβαθρο για προώθηση των εκατέρωθεν θέσεων.
Προέχει βεβαίως, λόγω της φύσης τους και της εγγενούς σπουδαιότητας που ενέχουν, η εξέταση των προδικαστικών ενστάσεων που εγείρει η πλευρά των καθ’ ων η αίτηση. Είναι δε πρόδηλο ότι τυχόν επιτυχία οποιασδήποτε εξ’ αυτών σφραγίζει και την τύχη της υπό κρίση προσφυγής.
Εν πρώτοις, δεν με βρίσκει σύμφωνο η θέση των καθ’ ων η αίτηση ότι η προσβαλλόμενη απόφαση εμπίπτει στη σφαίρα του ιδιωτικού δικαίου.
Αποτελεί παραδεκτό γεγονός ότι ο αιτητής εργαζόταν για πολλά χρόνια ως ωρομίσθιος υπάλληλος στο Τμήμα Οδικών Μεταφορών του Υπουργείου Συγκοινωνιών και Έργων και, κατά τον ουσιώδη χρόνο, κατείχε τη θέση Βοηθού Επιθεωρητή στο ΚΕΜΟ Λατσιών. Περαιτέρω, ως έχει ήδη αναφερθεί πιο πάνω, αφετηρία για την παρούσα υπόθεση αποτέλεσε η διενέργεια τεχνικού ελέγχου λεωφορείων δημόσιας χρήσης στο ΚΕΜΟ Λατσιών, κατά την οποία, σύμφωνα πάντα με τους καθ’ ων η αίτηση, ο αιτητής καθώς και οι λοιποί λειτουργοί εναντίον των οποίων ασκήθηκε τελικά ποινική δίωξη, έκριναν αυτά κατάλληλα, εγκρίνοντας την έκδοση σχετικού πιστοποιητικού καταλληλότητας, ενώ θα έπρεπε, με βάση τα ευρήματά τους, να τα κρίνουν ακατάλληλα για οδική χρήση. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την υπό του Διευθυντή λήψη της προσβαλλόμενης απόφασης της υποχρεωτικής απουσίας του αιτητή από την εργασία του, δυνάμει του προαναφερθέντος Κανονισμού 7(θ)(ii) των Όρων Απασχόλησης Ωρομίσθιου Κυβερνητικού Προσωπικού, σύμφωνα με τον οποίο-
«Αν μετά το τέλος της έρευνας αποφασιστεί η ποινική ή η πειθαρχική δίωξη του ωρομίσθιου, η αρμόδια αρχή μπορεί, αν το δημόσιο συμφέρον το απαιτεί, να επιβάλει στον ωρομίσθιο υποχρεωτική απουσία από την εργασία του, μέχρι την τελική συμπλήρωση της υπόθεσης».
Σύμφωνα με το Άρθρο 122 του Συντάγματος, η υπηρεσία ενός εργάτη θεωρείται «δημόσια υπηρεσία», εάν αυτός απασχολείται τακτικά σε μόνιμα έργα της Δημοκρατίας ή νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου. Για να κριθεί δε εάν ένας θεωρείται τακτικός εργάτης, εν τη εννοία της πιο πάνω συνταγματικής διάταξης, λαμβάνονται αρκετοί παράγοντες υπόψη, μεταξύ των οποίων η διάρκεια της υπηρεσίας και η φύση των εκτελούμενων καθηκόντων (βλ. Doloros Loizou and Another v. C.I.T.A. 4 R.S.C.C. 48, 51). Η Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου, στην Δημήτρης Κωνσταντίνου κ.α. ν. Δημοκρατίας (2004) 3 Α.Α.Δ. 577, εξετάζοντας το ζήτημα κατά πόσο η απασχόληση ενός εργάτη-ωρομίσθιου εντάσσεται στα πλαίσια σχέσης δημοσίου δικαίου ή ιδιωτικού δικαίου, τόνισε ότι δεν τίθεται θέμα δεσμευτικού προηγούμενου ή κατηγοριοποίησης απασχόλησης, αφού στην κάθε συγκεκριμένη περίπτωση το θέμα είναι θέμα κρίσεως επί του συνόλου των γεγονότων που τη συνθέτουν, ούτε βεβαίως μπορεί να γίνεται λόγος για διάσταση στη νομολογία, επισημαίνοντας ότι-
«δεν είναι δυνατός ο προκαθορισμός της σημασίας οποιουδήποτε συγκεκριμένου στοιχείου για κάθε περίπτωση, αφού είναι ο ποικίλων συνδυασμός και η ποικίλουσα σημασία των στοιχείων σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, εξεταζόμενη στο χρόνο της, που διαμορφώνει, στο τέλος της ημέρας, την καλή κρίση του δικαστηρίου ως προς την έτσι αναδυόμενη πραγματική φύση της απασχόλησης. Ιδιαιτέρως σε μια εποχή που ο ρόλος των πολιτειακών δραστηριοτήτων έχει εξέλθει από τα στερεότυπα πλαίσια του παραδοσιακού κράτους και διακλαδωθεί σε πολύμορφα και διαρκώς αναπτυσσόμενα πεδία που δεν επιτρέπουν δογματικές ή ανελαστικές αντικρίσεις παρά μάλλον μια λειτουργική και πραγματιστική προσέγγιση στο πλαίσιο της κοινής λογικής και των αναγκών και αντιλήψεων της εποχής.
Στην προκειμένη περίπτωση αδυνατούμε να διαπιστώσουμε έρεισμα στην εισήγηση ότι υπήρξε λανθασμένη προσέγγιση ή κρίση στην εφεσιβαλλόμενη απόφαση. Τα στοιχεία στα οποία εβασίσθη το Δικαστήριο ήσαν τέτοια που δικαιολογούσαν την άποψη του για το θέμα. Δεν μπορούσε να απομονωθεί το γεγονός, και να του δοθεί βαρύνουσα σημασία, όσο σημαντικό και αν ήταν, ότι οι Εφεσείοντες απασχολούντο συνεχώς για χρόνια στο Αεροδρόμιο.
Η διάρκεια και συνέχεια της εργοδότησης αφ' εαυτής δεν απαντούν το ερώτημα, ούτε είναι ταυτόσημες οι έννοιες "απασχολούνται τακτικώς" και "απασχολούνται συνεχώς και επί μακρό". Είναι η ίδια η φύση της απασχόλησης τους που ήταν το ζητούμενο. Και, ως προς τούτο, τα "εξωτερικά γνωρίσματα" ή η "λειτουργική σχέση" της απασχόλησης τους, όπως το έθεσε ο αδελφός μας Δικαστής, δεν καταδείκνυαν σχέση δημόσιας υπηρεσίας.
Η όλη δομή, όσο και οι επί μέρους πρόνοιες των μη θεσμοθετημένων κανονισμών που αφορούσαν την απασχόληση τους ως ωρομίσθιοι κυβερνητικοί εργάτες είχε ως βάση και ως επίκεντρο συλλογική σύμβαση εργασίας, που προσιδιάζει στο ιδιωτικό δίκαιο, και υπόκειται μάλιστα κάθε τόσο σε επαναδιαπραγμάτευση και ανανέωση.
Δεν υπάρχει συσχετισμός της απασχόλησης των ωρομίσθιων εργατών στο Αεροδρόμιο, όπως οι Εφεσείοντες, στη βάση των έτσι διαμορφωθέντων και μη θεσμοθετημένων κανονισμών που τη διέπουν, προς την απασχόληση στη δημόσια υπηρεσία στη βάση των νόμων και των θεσμοθετημένων κανονισμών που τη διέπουν, που να δικαιολογεί το χαρακτηρισμό της ως "δημόσια υπηρεσία".
Είναι προς την απασχόληση βάσει σχέσης ιδιωτικού δικαίου που προσιδιάζει η απασχόληση των Εφεσειόντων, με το κράτος ως εργοδότη προς εξασφάλιση χειρονακτικής εργασίας και όχι ως υπεύθυνο της λειτουργίας της κυβερνητικής μηχανής αυτής καθ' αυτής.».
Εξ’ αντιδιαστολής, στην υπό κρίση περίπτωση, με βάση και το πραγματικό πλαίσιο αυτής, δε χωρεί αμφιβολία ότι προσβαλλόμενη απόφαση λήφθηκε, εκκρεμούσης της εναντίον του αιτητή ποινικής υπόθεσης, από διοικητικό όργανο, ήτοι τον Διευθυντή, κατά την άσκηση δημόσιας εξουσίας και με σκοπό, τουλάχιστον ως αναφέρεται στον προαναφερθέντα Κανονισμό επί του οποίου στηρίχθηκε η επίδικη απόφαση, την εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος. Συνεπώς, δεν μπορώ να αντιληφθώ πως θα μπορούσε η εν λόγω πράξη να εμπίπτει στη σφαίρα του ιδιωτικού δικαίου, ώστε να εκφεύγει του ακυρωτικού ελέγχου του Δικαστηρίου τούτου. Παραπέμπω στην απόφαση της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Παντελής Ζέμπασιης κ.ά. ν. Δημοκρατίας (2010) 3 Α.Α.Δ. 442, στην οποία, με αναφορά στην Valana v. Republic 3 R.S.C.C. 91 και Tamasos Tobacco Supplies and Co. v. Δημοκρατίας (1991) 3 Α.Α.Δ. 407, λέχθηκε ότι «Αν με την πράξη που εκδίδει διοικητικό όργανο επιδιώκεται πρωταρχικά η εξυπηρέτηση δημόσιου σκοπού, τότε η πράξη εμπίπτει στη σφαίρα του δημόσιου δικαίου» (βλ. επίσης Ηρώ Γάλλου Αριστείδου ν. Δημοκρατίας, ECLI:CY:AD:2015:D163, Υποθ. Αρ. 1883/2012, ημερ. 6.3.2015 και Κωνσταντία Κωνσταντίνου ν. Δημοκρατίας, Υποθ. Αρ. 1198/2011, ημερ. 19.07.2012).
Υπό το φως των πιο πάνω λοιπόν, καταλήγω ότι η προσβαλλόμενη απόφαση σαφώς και εμπίπτει στη σφαίρα του δημοσίου δικαίου και, συνακόλουθα, η πρώτη εγειρόμενη προδικαστική ένσταση απορρίπτεται ως αβάσιμη.
Παρομοίως, έχω την άποψη ότι και η δεύτερη προδικαστική ένσταση, δια της οποίας οι καθ’ ων η αίτηση προβάλλουν ότι η προσφυγή υπόκειται σε απόρριψη ως έχουσα απωλέσει το αντικείμενό της, θα πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμη.
Κατά πάγια νομολογία, η δίκη καταργείται όταν, μετά την καταχώρηση της προσφυγής, επέλθουν ορισμένα γεγονότα, ούτως ώστε το αντικείμενό της πλέον να εξαφανίζεται. Αυτό συμβαίνει όταν, για παράδειγμα, εκδίδεται νέα εκτελεστή διοικητική απόφαση για το ίδιο ζήτημα, οπότε η προηγηθείσα διοικητική πράξη αποβάλλει το αντικείμενο της (βλ. Pavlonapa Enterprises Ltd v. Κ.Ο.Τ. (1993) 4 Α.Α.Δ.), όταν η προσβαλλόμενη πράξη ανακαλείται και εκδίδεται νέα που ικανοποιεί τον αιτητή (βλ. Κουτσούδης ν. Δήμου Λάρνακας (2006) 4 Α.Α.Δ.) ή όταν τα θέματα της ενώπιον του Δικαστηρίου διαδικασίας απώλεσαν το αντικείμενο τους, ώστε με τη συνέχιση της διαδικασίας να μην εξυπηρετείται οποιοσδήποτε πρακτικός σκοπός (βλ. Μαίρη Ζηντίλη ν. Δημοκρατίας, ECLI:CY:AD:2015:D372, Υποθ. Αρ. 509/2013, ημερ. 26.5.2015 και Κυπριακό Συνδικάτο Τούρκων Δασκάλων Δημοτικής κ.ά. ν. Γενικής Εισαγγελίας (2011) 3 Α.Α.Δ. 310).
Περαιτέρω, είναι καλά νομολογημένο ότι ένας αιτητής, σύμφωνα με το Άρθρο 146 του Συντάγματος, θα πρέπει να έχει έννομο συμφέρον σε όλα τα στάδια της διαδικασίας, ήτοι κατά την παραγωγή της διοικητικής πράξης, την κατάθεση της αίτησης ακυρώσεως και το στάδιο συζήτησης της υπόθεσης (βλ. Γιώργος Νεοκλέους κ.α. ν. Δήμου Αγλαντζιάς κ.α., ECLI:CY:AD:2015:D717, Υποθ. Αρ. 1183/2011, ημερ. 29.10.2015, Μαίρη Ζηντίλη, πιο πάνω, και Ε.Π. Σπηλιωτόπουλου: «Εγχειρίδιο Διοικητικού Δικαίου» 12η έκδ. Τόμος ΙΙ, σελ. 86, παρ. 459). Το έννομο συμφέρον μπορεί να εκλείψει όταν η προσβαλλόμενη πράξη ανακλήθηκε, ακυρώθηκε, καταργήθηκε ή έληξε χρονικά, εάν δε εξέλιπε μετά την καταχώρηση της προσφυγής και πριν από τη συζήτηση, η δίκη καταργείται λόγω έλλειψης αντικειμένου.
Η συνέχιση της δίκης, κατά πάγια επίσης νομολογία, επιτρέπεται μόνο όταν παραμένει κατάλοιπο ζημιάς από την ανακληθείσα ή ακυρωθείσα πράξη. Θα πρέπει δηλαδή να έχει παραμείνει ζημιά, την οποία και ο αιτητής θα πρέπει να αποδείξει, ώστε να μπορέσει να ενεργοποιήσει την πρόνοια του Άρθρου 146.6 του Συντάγματος, σύμφωνα με την οποία η αξίωση αποζημίωσης προϋποθέτει ακυρωτική απόφαση της προσβαλλόμενης πράξης από το Δικαστήριο, κάτω από την παράγραφο 4 του ιδίου Άρθρου (βλ. Παπαδόπουλος ν. Δημοκρατίας (1989) 3 Α.Α.Δ. 973, Στράκκα Λτδ ν. Δημοκρατίας (1991) 3 Α.Α.Δ. 643 και Μιχαηλίδης ν. Δημοκρατίας (2011) 3 Α.Α.Δ. 33). Η μη δυνατότητα προώθησης προσφυγής λόγω κατάργησης της δίκης οφείλεται στο ότι εξαφανίζεται το αντικείμενό της, ώστε να μην εξυπηρετείται πλέον σκοπός με την εκδίκασή της, εκτός και εάν παραμένει οποιαδήποτε ζημία. Τότε μόνο είναι παραδεκτή η συνέχισή της. Για να πετύχει δε η εισήγηση για πρόκληση ζημίας, ο αιτητής θα πρέπει να δώσει πειστική απόδειξη για την ύπαρξη εκ πρώτης όψεως ζημίας (βλ. Epco (Cyprus) Ltd v. Municipal Committee of Nicosia (1965) 3 C.L.R. 416, 422). Εάν αποδειχθεί ότι ο αιτητής έχει υποστεί ζημία από την προσβαλλόμενη πράξη ή παράλειψη, η δίκη δεν καταργείται (βλ. Royal Ris Ltd v. Δήμου Λάρνακας (2001) 4 Α.Α.Δ. 1103, Hapeshis v. Republic (1979) 3 C.L.R. 550 και Christodoulides v. Republic (1978) 3 C.L.R. 193). Όπως έχει λεχθεί χαρακτηριστικά στην Γιώργος Νεοκλέους κ.α., ανωτέρω, σε σχέση με το υπό συζήτηση θέμα-
«Για να δυνηθεί ο αιτητής να καταφύγει στο Επαρχιακό Δικαστήριο, θα πρέπει προηγουμένως να πετύχει την ακύρωση της διοικητικής πράξης. Αλλά για το επιτύχει αυτό στις περιπτώσεις όπου το αντικείμενο έχει στο μεταξύ εξαφανιστεί ή αλλοιωθεί λόγω κατάργησης ή ανάκλησης της διοικητικής πράξης, θα πρέπει να πείσει το αναθεωρητικό Δικαστήριο ότι η εκδίκαση της προσφυγής δεν συνεχίζεται επί ματαίω, αλλά λόγω του ότι έχουν όντως προκύψει τέτοιες ζημιογόνες συνέπειες, οι οποίες έστω και εκ πρώτης όψεως, παρουσιάζονται υπαρκτές και δεδομένες. Και αυτό εναπόκειται στον αιτητή να το δείξει με κατάλληλη και ανάλογη αναφορά σε δεδομένα και στοιχεία υποστηρικτικά της θέσης του. Η διαπίστωση αυτή δεν είναι και δεν μπορεί να είναι θεωρητική, αλλά πραγματική. Το κατάλοιπο της συνέπειας της έκδοσης της διοικητικής πράξης είναι αναγκαίο να διαφανεί ως παράγωγο δυσμενών αποτελεσμάτων στο διοικούμενο, έστω και εκ πρώτης όψεως (Αφρόκηπος Λτδ ν. Δημοκρατίας (1990) 3 Α.Α.Δ. 281 και Πορίσματα Νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας 1929-1959 σελ. 242-243). Εφόσον εκ πρώτης όψεως διαφανεί αυτή η συνέπεια, τότε η έκταση της ζημιάς αποφασίζεται στο Επαρχιακό Δικαστήριο.».
Εν προκειμένω, παρατηρώ ότι ειδικά στο δικόγραφο της αίτησης ακυρώσεως, αλλά και στη γραπτή του αγόρευση, ο συνήγορος για τον αιτητή εξειδικεύει μέσα από τους ισχυρισμούς του, σε βαθμό εν πάση περιπτώσει που να ικανοποιεί την υπό της ανωτέρω νομολογίας απαιτούμενη στοιχειοθέτηση εκ πρώτης όψεως ζημίας, την οικονομική ζημία που υπέστη κατά τη διάρκεια της υποχρεωτικής απουσίας του από την εργασία, η οποία συνίσταται στο γεγονός ότι καθ’ όλο το συγκεκριμένο διάστημα αυτός ελάμβανε μέρος, και ειδικότερα το ήμισυ, των μηνιαίων απολαβών του. Αυτό αναφέρεται άλλωστε και στην ίδια την επίδικη απόφαση, η οποία λήφθηκε και στη βάση του Κανονισμού 7(θ)(iii)[1], και η οποία, σύμφωνα με τους καθ’ ων η αίτηση και την απάντηση που αυτοί έδωσαν στον αιτητή δια της προαναφερθείσας επιστολής τους ημερομηνίας 9.6.2015, δεν ήρθη αναδρομικά και, συνεπώς, δεν μπορούσε να καταβληθεί στον αιτητή το μέρος του μισθού που του αποκόπηκε κατά το πιο πάνω διάστημα. Με αυτά τα δεδομένα, δεν μπορεί να αποκλειστεί η ύπαρξη ζημιογόνων συνεπειών για τον αιτητή, οι οποίες έστω και εκ πρώτης όψεως, παρουσιάζονται υπαρκτές και δεδομένες.
Κατά συνέπεια, ούτε και η δεύτερη προδικαστική ένσταση ευσταθεί και απορρίπτεται.
Ενόψει δε των πιο πάνω, καταλήγω ότι δεν τίθεται ζήτημα έλλειψης εννόμου συμφέροντος εκ μέρους του αιτητή προς προώθηση της παρούσας προσφυγής και, συνακόλουθα, προχωρώ στην εξέταση των προβαλλόμενων λόγων ακύρωσης.
Εγείρεται εν πρώτοις ζήτημα ελαττωματικής αιτιολογίας και/ή ανεπαρκούς αιτιολόγησης της προσβαλλόμενης απόφασης. Επ’ αυτού, ο συνήγορος του αιτητή προβάλλει ότι η δοθείσα αιτιολογία υπήρξε γενική και αόριστη και οι καθ’ ων η αίτηση αρκέστηκαν σε απλή αναφορά της διερεύνησης της Αστυνομίας και τη δημιουργία ανακριτικού φακέλου, χωρίς οποιαδήποτε άλλη αιτιολόγηση της απόφασής τους. Όφειλαν οι καθ’ ων η αίτηση, συνεχίζει ο κ. Σκορδής, να δικαιολογήσουν την προσβαλλόμενη απόφαση με βάση το δημόσιο συμφέρον, ως επιτάσσει ο Κανονισμός δυνάμει του οποίου η εν λόγω απόφαση εκδόθηκε, κάτι ωστόσο που δεν έπραξαν. Συνακόλουθα, συνεχίζει, είναι εμφανής και η νομική πλάνη των καθ’ ων η αίτηση κατά τη λήψη της απόφασής τους.
Ο προβαλλόμενος λόγος ακύρωσης ευσταθεί.
Έχει ήδη αναφερθεί πιο πάνω ότι η επίδικη απόφαση εκδόθηκε δυνάμει του Κανονισμού 7(θ)(ii) των Όρων Απασχόλησης Ωρομίσθιου Κυβερνητικού Προσωπικού, σύμφωνα με τον οποίο-
«Αν μετά το τέλος της έρευνας αποφασιστεί η ποινική ή η πειθαρχική δίωξη του ωρομίσθιου, η αρμόδια αρχή μπορεί, αν το δημόσιο συμφέρον το απαιτεί, να επιβάλει στον ωρομίσθιο υποχρεωτική απουσία από την εργασία του, μέχρι την τελική συμπλήρωση της υπόθεσης»
(η έμφαση προστέθηκε).
Από την πιο πάνω διάταξη, είναι πρόδηλο ότι εναπόκειται στη διακριτική ευχέρεια της αρμόδιας αρχής, εν προκειμένω στο Διευθυντή, να αποφασίσει κατά πόσον θα επιβάλει στον ωρομίσθιο υποχρεωτική απουσία από την εργασία του, εφόσον βεβαίως αυτό απαιτείται από το δημόσιο συμφέρον. Είναι δε αυτονόητο ότι, εφόσον η αρμόδια αρχή αποφασίσει να ασκήσει την εξουσία της αυτή, θα πρέπει να αιτιολογήσει την απόφασή της, εκθέτοντας τους λόγους δημοσίου συμφέροντος που, σύμφωνα με τον εν λόγω Κανονισμό, επιτάσσουν να επιβληθεί στον ωρομίσθιο υποχρεωτική απουσία από την εργασία του.
Ωστόσο, εξετάζοντας την επίδικη απόφαση, ως αυτή περιέχεται στην επιστολή του Διευθυντή προς τον αιτητή, ημερομηνίας 24.10.2013, διαπιστώνω ότι όχι μόνο δεν εξειδικεύεται οποιοσδήποτε λόγος δημοσίου συμφέροντος που επέτασσε να επιβληθεί στον αιτητή η υποχρεωτική απουσία από την εργασία του έως την ολοκλήρωση της υπόθεσής του, αλλ’ ούτε καν αναφορά σε οποιοδήποτε τέτοιο λόγο δεν γίνεται, με αποτέλεσμα εύλογα να τίθεται ζήτημα αιτιολόγησης της προσβαλλόμενης πράξης.
Γίνεται βεβαίως αναφορά στην εν λόγω απόφαση σε εκκρεμούσα ποινική υπόθεση εναντίον του αιτητή, ωστόσο αυτή η αναφορά από μόνη της και χωρίς ρητή διασύνδεσή της με την υπό του εν λόγω Κανονισμού απαιτούμενη προϋπόθεση, σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι συνιστά λόγο δημοσίου συμφέροντος, πόσω μάλλον εξειδίκευση οποιουδήποτε λόγου δημοσίου συμφέροντος, ως απαιτείται εν προκειμένω, ούτως ώστε να μπορεί αυτή να αποτελέσει επαρκές νομιμοποιητικό έρεισμα της προσβαλλόμενης απόφασης. Όφειλαν οι καθ’ ων η αίτηση, από τη στιγμή που ενεργούσαν κατ’ ενάσκηση της διακριτικής τους εξουσίας, να εξειδικεύσουν ποιοι ήσαν οι λόγοι δημοσίου συμφέροντος που επέβαλλαν τη λήψη της επίδικης απόφασης.
Περαιτέρω, παρατηρώ ότι ούτε από τα περιεχόμενα στην ένσταση έγγραφα, αλλ’ ούτε και από οποιοδήποτε σημείο του διοικητικού φακέλου προκύπτει οποιαδήποτε ανάλυση ή, έστω στοιχειώδης, αναφορά ως προς το ζήτημα τούτο: ήτοι τους λόγους δημοσίου συμφέροντος που επέβαλλαν τη λήψη της προσβαλλόμενης απόφασης. Από πουθενά δεν προκύπτει οποιαδήποτε αιτιολόγηση ή αναφορά επί του υπό συζήτηση θέματος, που θα μπορούσε να βοηθήσει το Δικαστήριο τούτο να αντιληφθεί τους λόγους που οι καθ’ ων η αίτηση άσκησαν τη διακριτική τους εξουσία προς τη συγκεκριμένη κατεύθυνση.
Ούτε βεβαίως και είναι έργο του Δικαστηρίου η πρωτογενής αξιολόγηση των στοιχείων του φακέλου και ο προσδιορισμός της σημασίας τους, προκειμένου να κρίνει αν η απόφαση του διοικητικού οργάνου, παρά την αόριστη και/ή ελλιπή αιτιολογία της, ήταν λογικά εφικτή (βλ. Χρυστάλλα Συμεωνίδου κ.α. ν. Δημοκρατίας (1997) 3 Α.Α.Δ. 145 και Ελευθέριος Παπαλεοντίου ν. Πανεπιστήμιο Κύπρου, Υποθ. Αρ. 166/2010, ημερ. 28.9.2011). Στην απόφαση της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Ι.Γ.Μακρή Κτηματική Λτδ ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (1994) 3 Α.Α.Δ. 56, τονίστηκε ότι το όποιο κενό στην αιτιολόγηση της απόφασης της Διοίκησης δεν μπορεί να πληρωθεί με την πρωτογενή αξιολόγηση των ενώπιον των αρχών στοιχείων από το ίδιο το Δικαστήριο και ότι «συνιστά σφάλμα για το Δικαστήριο να αξιολογήσει τα γεγονότα για να κρίνει αν η απόφαση του διοικητικού οργάνου ήταν, παρά την αόριστη ή ελλιπή αιτιολογία, λογικά εφικτή».
Ενόψει των πιο πάνω λοιπόν, διαπιστώνεται εν προκειμένω σαφέστατο κενό αιτιολογίας, που καθιστά τρωτή την προσβαλλόμενη απόφαση.
Υπενθυμίζεται ότι σύμφωνα με το άρθρο 28(1) του Νόμου 158(Ι)/1999, «η αιτιολογία μιας διοικητικής πράξης πρέπει να είναι σαφής, ώστε να μην αφήνει αμφιβολίες ως προς το ποιος ήταν ο πραγματικός λόγος που οδήγησε το διοικητικό όργανο στη λήψη της απόφασης». Θα πρέπει να περιέχονται σε αυτήν τα συγκεκριμένα στοιχεία επί των οποίων στηρίχθηκε η ουσιαστική κρίση της Διοίκησης, να παρατίθενται οι πραγματικοί και νομικοί λόγοι που αποτέλεσαν το έρεισμα της διοικητικής απόφασης, ως και τα κριτήρια βάσει των οποίων η Διοίκηση άσκησε τη διακριτική της ευχέρεια, ούτως ώστε και καθίσταται εφικτός ο δικαστικός έλεγχος (βλ. ενδεικτικά Μιχαλάκης Κωνσταντινίδης ν. Δημοκρατίας (1967) 3 Α.Α.Δ. 7, Στέφανος Φράγκου ν. Δημοκρατίας (1998) 3 Α.Α.Δ. 270 και Ν. Χαραλάμπους «Εγχειρίδιο Κυπριακού Διοικητικού Δικαίου», Δεύτερη Έκδοση, 2006). Αντίθετα, αιτιολογία που διατυπώνεται κατά τρόπο γενικό και, εν πάση περιπτώσει, ασαφή, ούτως ώστε να μην προκύπτει στη βάση ποιων στοιχείων διαμορφώθηκε η κρίση της Διοίκησης, είναι αόριστη και ελλιπής, εφόσον το Δικαστήριο δεν έχει στη διάθεσή του συγκεκριμένα και απαραίτητα στοιχεία, επιδεκτικά δικαστικής εκτίμησης και άσκησης δικαστικού ελέγχου (βλ. ενδεικτικά Χρίστος Πετρώνδας ν. Δημοκρατίας (1969) 3 Α.Α.Δ. 214 και Παπαγεωργίου ν. Δημοκρατίας (1984) 3 Α.Α.Δ. 1348).
Καταλήγω λοιπόν ότι η προσβαλλόμενη απόφαση πάσχει ως μη επαρκώς και/ή δεόντως αιτιολογημένη, ενώ και το ενδεχόμενο νομικής πλάνης δεν μπορεί να αποκλειστεί, εφόσον οι καθ’ ων η αίτηση φαίνεται να αγνόησαν και, εν πάση περιπτώσει, να εφάρμοσαν εσφαλμένα το περιεχόμενο του Κανονισμού 7(θ)(ii) των Όρων Απασχόλησης Ωρομίσθιου Κυβερνητικού Προσωπικού.
Με τις πιο πάνω διαπιστώσεις σφραγίζεται η τύχη της υπό κρίση προσφυγής και παρέλκει η εξέταση άλλων ζητημάτων που έχουν εγερθεί.
Κατά συνέπεια, η προσφυγή επιτυγχάνει και η προσβαλλόμενη απόφαση ακυρώνεται με €1.300 έξοδα υπέρ του αιτητή και εναντίον των καθ’ ων η αίτηση, πλέον Φ.Π.Α., εάν υπάρχει.
Φ.ΚΩΜΟΔΡΟΜΟΣ, Δ.Δ.Δ.
[1] Σύμφωνα με την συγκεκριμένη διάταξη, τα ωφελήματα του ωρομισθίου αναστέλλονται κατά τη διάρκεια της περιόδου της υποχρεωτικής απουσίας του από την εργασία.
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο